ഉപോസഥാദിപുച്ഛാവിസ്സജ്ജനാ

൩൩൨. വിസ്സജ്ജനേ ഏവമത്ഥോ വേദിതബ്ബോതി യോജനാ. കായസാമഗ്ഗീ ആദി നാമാതി യോജനാ. ഓസാരണകിരിയാതി കഥനകിരിയാ. ഛന്ദപവാരണം ആഹരിത്വാതി ഛന്ദഞ്ച പവാരണഞ്ച ആഹരിത്വാ. പവാരണാകഥാതി ‘‘സങ്ഘം ഭന്തേ പവാരേമീ’’തിആദികാ (മഹാവ. ൨൧൦) പവാരണാകഥാ. തജ്ജനീയകമ്മാദീസു വത്ഥു നാമ കിം? പുഗ്ഗലോ നാമ കോതി ആഹ ‘‘വത്ഥു നാമാ’’തിആദി. തത്ഥ യേന വത്ഥുനാതി ഭണ്ഡനകാരകാദിനാ യേന വത്ഥുനാ കരണഭൂതേന, ഹേതുഭൂതേന വാ. യേനാതി പുഗ്ഗലേന കത്തുഭൂതേന, കതന്തി സമ്ബന്ധോ. ‘‘തസ്സാ തസ്സാ കമ്മവാചായാ’’തി പദം ‘‘അവസാനവചന’’ന്തി പദേ അവയവിസമ്ബന്ധോ. സബ്ബത്ഥാതി സബ്ബേസു വിസ്സജ്ജനേസു.

ഇതി ഉപോസഥാദിപുച്ഛാവിസ്സജ്ജനവണ്ണനായ യോജനാ

സമത്താ.

അത്ഥവസപകരണവണ്ണനാ

൩൩൪. അത്ഥവസപകരണേതി അവയവിആധാരോ. ദസ അത്ഥവസേതിആദീസൂതി അവയവാധാരോ. യന്തി വചനം. ഉപരിമം ഉപരിമം പദന്തി ‘‘സങ്ഘഫാസുതായാ’’തിആദികം ഉത്തരുത്തരി വുത്തം പദം. ഹേട്ഠിമസ്സ ഹേട്ഠിമസ്സ പദസ്സാതി ‘‘സങ്ഘസുട്ഠുതായാ’’തിആദികസ്സ അധോ അധോ വുത്തസ്സ പദസ്സ.

യദേതം പദസതം വുത്തന്തി യോജനാ. തത്ഥാതി തസ്മിം പദസതേ, നിദ്ധാരണേ ഭുമ്മം, അത്ഥസതന്തി അഭിധേയ്യസതം. ധമ്മസതന്തിഅഭിധാനസതം, പാളിസതന്തി അത്ഥോ. ‘‘അത്ഥസതം ധമ്മസത’’ന്തി പദാനം അത്ഥന്തരവികപ്പം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘അഥ വാ’’തിആദി. തത്ഥ യേ ദസ അത്ഥവസേ പടിച്ച പഞ്ഞത്തം, തേസം ദസഅത്ഥവസാനന്തി യോജനാ, യേ ദസ അത്ഥവസേ പുബ്ബേ വണ്ണിതാ, തേസം ദസഅത്ഥവസാനന്തി യോജനാ. പഠമപാരാജികവണ്ണനായം (പാരാ. അട്ഠ. ൧.൩൯) വണ്ണിതാതി സമ്ബന്ധോ. തത്ഥാതി ‘‘സങ്ഘസുട്ഠുതായാ’’തിആദിപാഠേ. സുട്ഠു ദേവാതി സുട്ഠു മഹാരാജ. ഹി യസ്മാ ആണാബലഭോഗബലഇസ്സരിയബലേഹി ദിബ്ബതി, തസ്മാ ദേവോതി വുച്ചതി. യോ ചാതി ഗഹട്ഠോ വാ പബ്ബജിതോ വാ, സമ്പടിച്ഛതീതി സമ്ബന്ധോ. തസ്മാതി യസ്മാ ഹിതായ സുഖായ ഹോതി, തസ്മാ. ആനിസംസം ദസ്സേത്വാ പഞ്ഞപേസ്സാമീതി സമ്ബന്ധോ. അഭിഭവിത്വാ ന പഞ്ഞപേസ്സാമീതി യോജനാ. ഇധാതി അത്ഥവസപകരണേ. തദത്ഥജോതകാനന്തി സോയേവ അത്ഥോ തദത്ഥോ, തസ്സ ജോതകാ തദത്ഥജോതകാ, തേസം. ഇദാനി വേദിതബ്ബാനീതി സമ്ബന്ധോ. അത്ഥം ജോതേന്തീതി അത്ഥജോതകാ, സദ്ദാ. നീഹരിത്വാ, നിയമേത്വാ വാ അത്ഥോ വുച്ചതേ ഇമാഹി സദ്ദപഞ്ഞത്തീഹീതി നിരുത്തിയോ.

അത്ഥസതന്തി ഗാഥായം അത്ഥവസേ പകരണേ അത്ഥസതം വേദിതബ്ബന്തിആദിനാ യോജനാ കാതബ്ബാ. ഇതി ഹീതി ഇതി ഏവ. ഹിസദ്ദോ ഹി ഏവസദ്ദത്ഥോ. ഇദന്തി ‘‘അത്ഥസത’’ന്തിആദിവചനം, വുത്തന്തി സമ്ബന്ധോ. ഏതന്തി യഥാവുത്തം അത്ഥം പടിച്ചാതി സമ്ബന്ധോ.

ഇതി സമന്തപാസാദികായ വിനയസംവണ്ണനായ

മഹാവഗ്ഗവണ്ണനായ

യോജനാ സമത്താ.