സമുട്ഠാനസീസോ

പഠമപാരാജികസമുട്ഠാനവണ്ണനാ

൨൫൮. കിമത്ഥം ‘‘മേഥുനം സുക്കസംസഗ്ഗോ’’തിആദിവചനം വുത്തന്തി ആഹ ‘‘ഇദാനീ’’തിആദി. തത്ഥ തത്ഥാതി ‘‘മേഥുനം സുക്കസംസഗ്ഗോ’’തിആദിവചനേ. സമുട്ഠാനസീസന്തി സമുട്ഠാനാനം, സമുട്ഠാനേസു വാ സീസം. സേസാനീതി പഠമപാരാജികതോ സേസാനി പഞ്ചസത്തതി സിക്ഖാപദാനി. തേനാതി പഠമപാരാജികേന. ‘‘സുക്കസംസഗ്ഗോ’’തിആദിവചനം സംവണ്ണേന്തോ ആഹ ‘‘തത്ഥാ’’തിആദി. തത്ഥ തത്ഥാതി ‘‘സുക്കസംസഗ്ഗോ’’തിആദിവചനേ.

ഖുദ്ദകവണ്ണനാവസാനേതി ഖുദ്ദകട്ഠകഥായ അവസാനേ.

ലിങ്ഗവിപരിയായോതി ലിങ്ഗവിപല്ലാസോ. കായമാനസികാ കതാതി ഏത്ഥ കായമാനസേസു പവത്താ കായമാനസികാതി വുത്തേ സമുട്ഠാനാതി ആഹ ‘‘കായചിത്തസമുട്ഠാനാ കതാ’’തി.

ദുതിയപാരാജികസമുട്ഠാനവണ്ണനാ

൨൫൯. ഇദം സമുട്ഠാനം ഏകം സമുട്ഠാനസീസന്തി സമ്ബന്ധോ. ‘‘അദിന്നാദാന’’ന്തി ഇമിനാ അദിന്നന്തി ഏത്ഥ സമുദായനാമേ ഏകദേസവോഹാരോതി ദസ്സേതി. സേസാനീതി ദുതിയപാരാജികതോ സേസാനി ഏകൂനസത്തതി സിക്ഖാപദാനി. തേനാതി ദുതിയപാരാജികേന. തത്ഥാതി ‘‘വിഗ്ഗഹുത്തരീ’’തിആദിവചനേ. വിഗ്ഗഹുത്തരീതിആദിപദാനം ബ്യഞ്ജനേ ആദരമകത്വാ അത്ഥമേവ ദസ്സേതും വുത്തം ‘‘മനുസ്സവിഗ്ഗഹഉത്തരിമനുസ്സധമ്മസിക്ഖാപദാനീ’’തി. അനിയതാ ദുതിയികാതി ആപത്തിം അപേക്ഖിത്വാ പാളിയം ഇത്ഥിലിങ്ഗവസേന വുത്തം, അട്ഠകഥായം പന സിക്ഖാപദം അപേക്ഖിത്വാ നപുംസകലിങ്ഗവസേന ദുതിയന്തി വുത്തം.

സമുട്ഠാനാ തികാ കതാതി ഏത്ഥ ‘‘തികസമുട്ഠാനാ’’തി വത്തബ്ബേ പദവിപരിയായവസേന കകാരസ്സ ദീഘവസേന സമുട്ഠാനാ തികാതി വുത്തന്തി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘തികസമുട്ഠാനാ കതാ’’തി.

സഞ്ചരിത്തസമുട്ഠാനവണ്ണനാ

൨൬൦. ‘‘സഞ്ചരീ’’തി ഇദം താവ സഞ്ചരിത്തം നാമ ഏകസമുട്ഠാനസീസം, സേസാനി തേന സദിസാനി.

വിഭങ്ഗേ ആഗതേന ‘‘രിഞ്ചന്തീ’’തി (പാരാ. ൫൭൬) പദേന ഏളകലോമധോവാപനസിക്ഖാപദം ഉപലക്ഖിത്വാ വുത്തന്തി ആഹ ‘‘വിഭങ്ഗേ രിഞ്ചന്തി ഉദ്ദേസന്തി ആഗത’’ന്തി.

‘‘യാവ ദ്വാരകോസാ അഗ്ഗളട്ഠപനായ’’ ഇതി (പാചി. ൧൩൫-൧൩൬) ച ‘‘അഞ്ഞാതികായ ഭിക്ഖുനിയാ ചീവരം ദദേയ്യ’’ഇതി (പാചി. ൧൬൯) ച ‘‘ചീവരം സിബ്ബേയ്യ’’ഇതി (പാചി. ൧൭൬-൧൭൭) ച വുത്തസിക്ഖാപദത്തയന്തി യോജനാ.

‘‘സമണചീവരേന ചാ’’തി ഏവം വചനം വുത്തന്തി സമ്ബന്ധോ. ‘‘സമണചീവരം ദദേയ്യാ’’തി ഇദം (പാചി. ൯൧൭) വചനം സന്ധായാതി സമ്ബന്ധോ.

സമനുഭാസനാസമുട്ഠാനവണ്ണനാ

൨൬൧. ഭേദന്തി ഇദം സമനുഭാസനം നാമ ഏകം സമുട്ഠാനസീസം, സേസാനി തേന സദിസാനി.

കഥിനസമുട്ഠാനവണ്ണനാ

൨൬൨. ഉബ്ഭതന്തി ഇദം കഥിനസമുട്ഠാനം നാമ ഏകം സമുട്ഠാനസീസം, സേസാനി തേന സദിസാനി.

ആവസഥേന സദ്ധിന്തി ആവസഥസദ്ദേന സദ്ധിം.

ഏളകലോമസമുട്ഠാനവണ്ണനാ

൨൬൩. ‘‘ഏളകലോമാ’’തി ഇദം ഏളകലോമസമുട്ഠാനം നാമ ഏകം സമുട്ഠാനസീസം. ഇതോതി യഥാവുത്തതോ. പാളിന്തി മാതികാപാളിം. വിരജ്ഝിത്വാതി പുബ്ബാപരതോ വിരാധേത്വാ. യഥാതി യേനാകാരേന. പനസദ്ദോ അനുഗ്ഗഹത്ഥോ. കിഞ്ചാപി ലിഖന്തി, പന തഥാപീതി യോജനാ. ഏവന്തി തഥാകാരേന. അത്ഥാനുക്കമോതി അത്ഥസ്സ അനുക്കമോ.

‘‘അഭിക്ഖുകാവാ സേന ചാ’’തി ഏതം വചനം വുത്തന്തി സമ്ബന്ധോ. ‘‘അഭിക്ഖുകേ ആവാസേ വസ്സം വസേയ്യാ’’തി (പാചി. ൧൦൪൭) ഇദം വചനം സന്ധായാതി സമ്ബന്ധോ. ‘‘ഭിക്ഖുനീ’’തിആദിനാ വുത്താനീതി സമ്ബന്ധോ. ആദിസദ്ദേന ‘‘സിക്ഖമാനാ ച സാമണേരീ ഗിഹിനിയാ’’തി പാഠം സങ്ഗണ്ഹാതി.

പദസോധമ്മസമുട്ഠാനവണ്ണനാ

൨൬൪. പദന്തി ഇദം പദസോധമ്മസമുട്ഠാനം നാമ ഏകം സമുട്ഠാനസീസം, സേസാനി തേന സദിസാനി. ‘‘തഥാ അത്ഥങ്ഗതേന ചാ’’തി ഏതം വചനം വുത്തന്തി സമ്ബന്ധോ. ‘‘അത്ഥങ്ഗതേ സൂരിയേ ഓവദേയ്യാ’’തി (പാചി. ൧൫൪-൧൫൫) ഇദം വചനം സന്ധായാതി സമ്ബന്ധോ. അനോകാസോ ച…പേ… സന്ധായ വുത്തന്തി (പാചി. ൧൨൧൯-൧൨൨൧) ഏത്ഥാപി ഏസേവ നയോ.

അദ്ധാനസമുട്ഠാനവണ്ണനാ

൨൬൫. അദ്ധാനന്തി ഇദം അദ്ധാനസമുട്ഠാനം നാമ ഏകം സമുട്ഠാനസീസം, സേസാനി തേന സദിസാനി.

ഥേയ്യസത്ഥസമുട്ഠാനവണ്ണനാ

൨൬൬. ഥേയ്യസത്ഥന്തി ഇദം ഥേയ്യസത്ഥസമുട്ഠാനം നാമ ഏകം സമുട്ഠാനസീസം, സേസാനി തേന സദിസാനി. ‘‘ബ്യൂഹേന സത്തമാ’’തി ഇദം വചനം വുത്തന്തി യോജനാ. തദനന്തരമേവാതി തസ്സ സിക്ഖാപദസ്സ അനന്തരമേവ, ‘‘ആഗത’’ഇതി സമ്ബന്ധോ.

ധമ്മദേസനാസമുട്ഠാനവണ്ണനാ

൨൬൭. ധമ്മദേസനാസമുട്ഠാനേ സമുട്ഠാനസീസം നത്ഥി, സബ്ബാനി ഏകദസ സിക്ഖാപദാനി സമ്പിണ്ഡേത്വാ ധമ്മദേസനാസമുട്ഠാനാനീതി വുത്താനി. ഏവന്തിആദി നിഗമനം. തേസന്തി തേസം സിക്ഖാപദാനം. സമ്ഭിന്നസമുട്ഠാനന്തി സംസഗ്ഗസമുട്ഠാനം. തിവിധന്തി ഭൂതാരോചനചോരിവുട്ഠാപനഅനനുഞ്ഞാതസമുട്ഠാനവസേന തിപ്പകാരം. തന്തി നിയതസമുട്ഠാനം, ഹോതീതി സമ്ബന്ധോ. പുന തന്തി നിയതസമുട്ഠാനം, ദസ്സേതുന്തി സമ്ബന്ധോ. പുന തന്തി വചനം. നേത്തിധമ്മാനുലോമികന്തി ഏത്ഥ കായവാചം നേതി വിനേതീതി നേത്തി, കായവാചം നേതി വിനേതി ഏത്ഥ, ഏതായാതി വാ നേത്തി. ധമ്മോതി പാളി. സാ ഹി യസ്മാ അത്ഥം ധാരേതി, തസ്മാ ധമ്മോതി വുച്ചതി. നേത്തിയേവ ധമ്മോ നേത്തിധമ്മോ, തസ്സ അനുലോമികം നേത്തിധമ്മാനുലോമികം. തേന വുത്തം ‘‘വിനയപാളിധമ്മസ്സ അനുലോമ’’ന്തി.

ഇതി സമുട്ഠാനസീസവണ്ണനായ യോജനാ സമത്താ.