(൧) കായികാദിആപത്തിവണ്ണനാ

൪൭൪. ഛ ആപത്തിയോ കായികാതി ഏത്ഥ ഛ ആപത്തിയോ നാമ കാതി ആഹ ‘‘അന്തരപേയ്യാലേ’’തിആദി. അന്തരപേയ്യാലേ വുത്താതി സമ്ബന്ധോ. ‘‘കായദ്വാരേ സമുട്ഠിതത്താ’’തി ഇമിനാ കായേ സമുട്ഠന്തീതി കായികാതി വചനത്ഥം ദസ്സേതി. തസ്മിംയേവ അന്തരപേയ്യാലേ വുത്താതി സമ്ബന്ധോ. ‘‘വജ്ജപടിച്ഛാദികായാ’’തിആദിനാ ഛാദേന്തസ്സ തിസ്സോതി ഏത്ഥ തിണ്ണം സരൂപം ദസ്സേതി. ‘‘ഭിക്ഖുനിയാ’’തിആദിനാ പഞ്ച സംസഗ്ഗപച്ചയാതി ഏത്ഥ പഞ്ചന്നം സരൂപം ദസ്സേതി.

‘‘ഏകരത്ത’’ഇതിആദിനാ അരുണുഗ്ഗേ തിസ്സോതി ഏത്ഥ തിണ്ണം സരൂപം ദസ്സേതി. ദ്വേ യാവതതിയകാതി സംവണ്ണേതബ്ബേന ‘‘ഏകാദസ യാവതതിയകാ നാമാ’’തി സംവണ്ണനായ വിരുദ്ധഭാവം പടിക്ഖിപന്തോ ആഹ ‘‘പഞ്ഞത്തിവസേന പനാ’’തിആദി. ‘‘ഇമസ്മിം സാസനേ’’തി ഇമിനാ ഏത്ഥസദ്ദസ്സ വിസയം ദസ്സേതി. ഏകേന സബ്ബസങ്ഗഹോതി ഏത്ഥ ഏകോ നാമ കോ, സബ്ബാനി നാമ കാനീതി ആഹ ‘‘യസ്സ സിയാ’’തിആദി. ‘‘നിദാനുദ്ദേസേനാ’’തി ഇമിനാ ഏകസ്സ സരൂപം ദസ്സേതി. ‘‘സിക്ഖാപദാനഞ്ച പാതിമോക്ഖുദ്ദേസാനഞ്ചാ’’തി ഇമേഹി പദേഹി സബ്ബസരൂപം ദസ്സേതി. സങ്ഗഹ സദ്ദേന കമ്മഛട്ഠീസമാസോ.

‘‘വജ്ജപടിച്ഛാദികായാ’’തിആദിനാ ദ്വേ ദുട്ഠുല്ലച്ഛാദനാതി ഏത്ഥ ദ്വിന്നം സരൂപം ദസ്സേതി.

‘‘ഭിക്ഖു ഭിക്ഖുനിയാ’’തിആദിനാ ഗാമന്തരേ ചതസ്സോതി ഏത്ഥ ചതസ്സന്നം സരൂപം ദസ്സേതി. പുന ‘‘ഭിക്ഖു ഭിക്ഖുനിയാ’’തിആദിനാ ചേതസ്സാ നദിപാരപച്ചയാതി ഏത്ഥ ചതസ്സന്നമേവ സരൂപം ദസ്സേതി. ‘‘ചീവരദാനേ പാചിത്തിയ’’ന്തി ഇമിനാ പാചിത്തിയഭാവേന സദിസത്താ സങ്ഖ്യാവിസേസോ ന കാതബ്ബോതി ദസ്സേതി.