൨. പാരിവാസികക്ഖന്ധകം

൧. പാരിവാസികവത്തകഥാ

൭൫. പാരിവാസികക്ഖന്ധകേ പാരിവാസികാതി പദസ്സ പരിവാസം പരിവസന്തീതി പാരിവാസികാതി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘പരിവാസം പരിവസന്താ’’തി. തത്ഥാതി ‘‘പരിവാസം പരിവസന്താ’’തി തദ്ധിതവാക്യേ. തേസൂതി ചതുബ്ബിധേസു പരിവാസേസു. തിത്ഥിയപരിവാസോതി തിത്ഥിയാനം പരിവാസോ, തിത്ഥിയാനം വാ ദാതബ്ബോ പരിവാസോ, തിത്ഥിയേഹി വാ പരിവസിതബ്ബോ പരിവാസോ തിത്ഥിയപരിവാസോ. അപ്പടിച്ഛന്നപരിവാസോതി അപ്പടിച്ഛന്നോ പരിവാസോ അപ്പടിച്ഛന്നപരിവാസോ. തത്ഥാതി അപ്പടിച്ഛന്നപരിവാസേ. യന്തി വചനം. അയം പനാതി അയം പടിച്ഛന്നപരിവാസോ പന. ഇധാതി പാരിവാസികക്ഖന്ധകേ. സേസാതി അപ്പടിച്ഛന്നപരിവാസതോ സേസാ. തയോതി അപ്പടിച്ഛന്നപരിവാസാദയോ തയോ, ദാതബ്ബാതി സമ്ബന്ധോ. കസ്സ ദാതബ്ബാതി ആഹ ‘‘യേനാ’’തിആദി. ആപന്നാ ചേവാതി ആപജ്ജിതബ്ബാ ചേവ. തേസൂതി തിവിധേസു പരിവാസേസു. ഏതേ പനാതി തയോ പന. ഇധാതി പാരിവാസികക്ഖന്ധകേ. തസ്മാതി യസ്മാ ഇധ അധിപ്പേതാ, തസ്മാ. ഏതേസൂതി തിവിധേസു പരിവാസേസു.

പകതത്താനം ഭിക്ഖൂനന്തി ഏത്ഥ അധിപ്പേതപകതത്തേ ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘ഠപേത്വാ’’തിആദി. മൂലായപടികസ്സനാരഹാദീനമ്പീതി ഏത്ഥ ആദിസദ്ദേന മാനത്താരഹമാനത്തചാരികഅബ്ഭാനാരഹാദയോ സങ്ഗണ്ഹാതി. പിസദ്ദേന പകതിപകതത്തം അപേക്ഖതി. തേതി പകതത്താ. യം അഭിവാദനാദിം കരോന്തീതി യോജനാ. സാദിയന്തീതി ഏത്ഥ സാദിയനം നാമ സമ്പടിച്ഛനന്തി ആഹ ‘‘സമ്പടിച്ഛന്തീ’’തി. തത്ഥാതി അഭിവാദനാദീസു, നിദ്ധാരണേ ചേതം ഭുമ്മവചനം. സാമീചികമ്മന്തി ഏതം ആഭിസമാചാരികസ്സ അധിവചനന്തി യോജനാ. അഭിവാദനാദീനീതി അഭിവാദനപച്ചുട്ഠാനഅഞ്ജലികമ്മാനി. ബീജനവാതദാനാദിനോതി ബീജനിയാ പഹരിതേന പവത്തസ്സ വാതസ്സ ദാനാദിനോ. ആസനാഭിഹാരന്തി ഏത്ഥ അഭിഹരണം അഭിഹാരോ, ആസനസ്സ അഭിഹാരോ ആസനാഭിഹാരോതി വചനത്ഥം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘ആസനസ്സ അഭിഹരണ’’ന്തി. പഞ്ഞാപനമ്പി അഭിഹരിത്വാ പഞ്ഞാപിതത്താ അഭിഹാരോയേവ നാമാതി ആഹ ‘‘പഞ്ഞാപനമേവ വാ’’തി. ‘‘പാദധോവനഉദക’’ന്തി ഇമിനാ പാദസ്സ ധോവനം ഉദകം പാദോദകന്തി വചനത്ഥം ദസ്സേതി. ‘‘പാദട്ഠപനക’’ന്തി ഇമിനാ പാദസ്സ ഠപനകം പീഠം പാദപീഠന്തി വചനത്ഥം ദസ്സേതി. ‘‘പാദഘംസനം വാ’’തി ഇമിനാ പാദസ്സ ഘംസനം കഥലികം പാദകഥലികന്തി വചനത്ഥം ദസ്സേതി. സദ്ധിവിഹാരികാനമ്പി അഭിവാദനാദിന്തി സമ്ബന്ധോ. പിസദ്ദേന അഞ്ഞേസം സാദിയന്തസ്സ കാ നാമ കഥാതി ദസ്സേതി. തേതി സദ്ധിവിഹാരികാ. സദ്ധാപബ്ബജിതാതി സദ്ധായ പബ്ബജിതാ. കുലപുത്താതി ജാതികുലപുത്താ, ആചാരകുലപുത്താ ച. കരോന്തി, ആപുച്ഛന്തിയേവാതി സമ്ബന്ധോ. വാരിതമ്പി അസാദിയനം നാമാതി ആഹ ‘‘വാരിതകാലതോ പട്ഠായ അനാപത്തീ’’തി. മിഥു യഥാവുഡ്ഢന്തി ഏത്ഥ മിഥുസദ്ദോ അഞ്ഞമഞ്ഞപരിയായോ, യഥാസദ്ദോ യംസദ്ദപരിയായോ, വിച്ഛത്ഥോ ചാതി ആഹ ‘‘അഞ്ഞമഞ്ഞം യോ യോ വുഡ്ഢോ’’തി. അഞ്ഞമഞ്ഞഞ്ഹി മിഥതി സങ്ഗമം കരോതീതി മിഥൂതി വുച്ചതി. തേന തേനാതി ഭിക്ഖുനാ, ‘‘സാദിതു’’ന്തി പദേ ഭാവകത്താ. സാദിതും അനുജാനാമീതി സമ്ബന്ധോ.

‘‘വുഡ്ഢപടിപാടിയാ’’തി ഇമിനാ വുഡ്ഢാനം പടിപാടി യഥാവുഡ്ഢന്തി ചതുത്ഥീഅബ്യയീഭാവം ദസ്സേതി. പുരിമപദേ പന പഠമാഅബ്യയീഭാവോ. പാളിയാതി പന്തിയാ. തത്ഥേവാതി സങ്ഘനവകട്ഠാനേ ഏവ. പവാരണായപീതി പിസദ്ദേന ന കേവലം ഉപോസഥേയേവ, അഥ ഖോ പവാരണായപീതി ദസ്സേതി. സങ്ഘേന ഭാജിയമാനന്തി സമ്ബന്ധോ.

ഓണോജനന്തി അവനുദതേ ഓണോജനം. അവപുബ്ബോ നുദധാതു നകാരസ്സ ണകാരം, ദകാരസ്സ ച ജകാരം കത്വാ ഓണോജനന്തി വുച്ചതി. നുദധാതു അപനയനത്ഥോ, തേന വുത്തം ‘‘വിസ്സജ്ജനം വുച്ചതീ’’തി. ഉദ്ദേസഭത്താദീനീതിആദിസദ്ദേന സലാകഭത്താദീനി സങ്ഗണ്ഹാതി. അസ്സാതി പാരിവാസികസ്സ. താനീതി ദ്വേ തീണി ഉദ്ദേസഭത്താദീനി. ഹേട്ഠാതി അത്തനോ ഹേട്ഠാ. ഗാഹേഥാതി നവകതരേ ഭിക്ഖൂ ഗാഹാപേഥ. ഭത്തപച്ചാസാതി ഭത്തമേവ പച്ചാസാ ഭത്തപച്ചാസാ, പച്ചാസാഭത്തന്തി അത്ഥോ. ‘‘വിസ്സജ്ജേതബ്ബാനീ’’തി ഇമിനാ അവനുദിതബ്ബന്തി ഓണോജനന്തി അത്ഥം ദസ്സേതി. ഏവന്തി ഗഹേത്വാ വിസ്സജ്ജമാനേതി യോജനാ. താനീതി ഉദ്ദേസഭത്താദീനി. യദി പന ന ഗണ്ഹാതീതി സചേ സങ്ഘതോ വസ്സഗ്ഗേന ന ഗണ്ഹാതി. ന വിസ്സജ്ജേതീതി സചേ അഞ്ഞസ്സ ന വിസ്സജ്ജേതി. ഓദിസ്സാതി ഉദ്ദിസിത്വാ. തസ്സാതി പാരിവാസികസ്സ. ഹീതി യസ്മാ. സങ്ഘനവകട്ഠാനേ നിസിന്നസ്സ തസ്സാതി യോജനാ. ഭത്തഗ്ഗേതി ഭത്തസ്സ ഗഹണട്ഠാനേ. സോതി പാരിവാസികോ, മാ കിലമിത്ഥാതി സമ്ബന്ധോ. ഇദന്തി ഓണോജനം. അസ്സാതി പാരിവാസികസ്സ, അനുഞ്ഞാതന്തി സമ്ബന്ധോ.

ആഗതാഗതേഹി ഭിക്ഖൂഹീതി സമ്ബന്ധോ. ചതുസ്സാലഭത്തന്തി ചതുമുഖാ സാലാ ചതുസ്സാലാ ഭോജനസാലാ, തത്ഥ പടിപാടിയാ ദിന്നം ഭത്തം ചതുസ്സാലഭത്തം. ഏതന്തി ചതുസ്സാലഭത്തം. പാളിയാതി ഭിക്ഖൂനം പാളിയാ. ഓസക്കിത്വാതി ഹേട്ഠാ സക്കിത്വാ. ഹത്ഥപാസേതി ഭത്തദായകസ്സ ഹത്ഥപാസേ. സേനോതി കുലലോ. ‘‘ആരാമികസമണുദ്ദേസേഹീ’’തി പദം ‘‘ആഹരാപേതു’’ന്തി പദേ കാരിതകമ്മം. സയമേവാതി പാരിവാസികേന അനാണത്തോ ഹുത്വാ സയമേവ. മഹാപേളഭത്തേപീതി മഹതിയം പേളായം പക്ഖിപിത്വാ ദിന്നേ ഭത്തേപി. യത്ഥ പനാതി പരിവിസട്ഠാനേ പന.

൭൬. തത്രായം സമ്മാവത്തനാതി ഏത്ഥ തസദ്ദസ്സ അനിയമനിദ്ദേസഭാവം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘ഇദാനി യാ അയം സമ്മാവത്തനാ വുത്താ’’തി. സമ്മാ വത്തിതബ്ബം ഏതായാതി സമ്മാവത്തനാ. തത്ഥാതി സമ്മാവത്തനായം. ന ഉപസമ്പാദേതബ്ബന്തി ഏത്ഥ ആചരിയേന ഹുത്വാ കമ്മവാചാസാവനമ്പി ഉപസമ്പാദനമേവാതി ആഹ ‘‘ആചരിയേന ഹുത്വാപി കമ്മവാചാ ന സാവേതബ്ബാ’’തി. അഞ്ഞസ്മിം അസതീതി അത്തനാ അഞ്ഞസ്മിം കമ്മവാചാവാചകേ അസതി. ന നിസ്സയോ ദാതബ്ബോതി ഏത്ഥ ആഗന്തുകാനമേവ നിസ്സയോ ന ദാതബ്ബോ, ന ദിന്നനിസ്സയാനമ്പീതി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘ആഗന്തുകാനം നിസ്സയോ ന ദാതബ്ബോ’’തിആദി, യേഹിപി ഭിക്ഖൂഹി ഗഹിതോതി സമ്ബന്ധോ.

അഞ്ഞോ സാമണേരോതി പകതത്തകാലേ ഉപജ്ഝം ദത്വാ ഗഹിതസാമണേരേഹി അഞ്ഞോ സാമണേരോ. ആധിപച്ചട്ഠാനഭൂതാതി സബ്ബസമ്മുതീനം അധിപതിഭാവസ്സ ഠാനഭൂതാ. പടിബലസ്സാതി ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദിതും പടിബലസ്സ. ഇമിനാ ലദ്ധസമ്മുതികേന ആണത്തോ അലദ്ധസമ്മുതികോപി ഗരുധമ്മേഹി വാ അഞ്ഞേഹി വാ ഭിക്ഖുനിയോ ഓവദിതും ലഭതീതി ദസ്സേതി. ആഗതാ ഭിക്ഖുനിയോ വത്തബ്ബാതി സമ്ബന്ധോ. വോതി തുമ്ഹാകം. സോതി ഭിക്ഖു. വോതി തുമ്ഹാകം, ദസ്സതീതി സമ്ബന്ധോ.

സുക്കവിസ്സട്ഠിയാതി സുക്കവിസ്സട്ഠിആപത്തികാരണാ. കായസംസഗ്ഗാദിഗരുകാപത്തി നാപജ്ജിതബ്ബാതി യോജനാ. ആപത്തിക്ഖന്ധവസേന ആപത്തിവത്ഥൂനം പാപിട്ഠഭാവഞ്ച പാപിട്ഠതരഭാവഞ്ച വിത്ഥാരേന്തോ ആഹ ‘‘സത്തസു ഹീ’’തിആദി. പാപിട്ഠതരാതി ദുബ്ഭാസിതാപത്തിതോ ദുക്കടാപത്തി പാപിട്ഠതരാ. താസന്തി സത്തന്നം ആപത്തീനം. പുരിമനയേനേവാതി പുരിമാനം ആപത്തീനം നയേനേവ. ഭേദോതി വത്ഥൂനം വിസേസോ. ഏവം ആപത്തിക്ഖന്ധവസേന ആപത്തിവത്ഥൂനം പാപിട്ഠപാപിട്ഠതരഭാവം ദസ്സേത്വാ ഇദാനി സിക്ഖാപദവസേന തേസം തം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘പണ്ണത്തിവജ്ജസിക്ഖാപദേ പനാ’’തിആദി. ഉഭയമ്പീതി വത്ഥുആപത്തിസങ്ഖാതം ഉഭയമ്പി.

കമ്മന്തി ഏത്ഥ കാരണഭൂതസ്സ കമ്മസ്സ നാമം കാരിയഭൂതായം കമ്മവാചായം ഉപചാരവസേന കാരിയഭൂതാ കമ്മവാചാ കമ്മന്തി വുച്ചതീതി ആഹ ‘‘പരിവാസകമ്മവാചാ വുച്ചതീ’’തി. കമ്മസ്മിം സതി, കമ്മേന വാ വചിതബ്ബാതി കമ്മവാചാതി വചനത്ഥോ കാതബ്ബോ. കസികമ്മന്തി കസിസങ്ഖാതം കമ്മം. ഗോരക്ഖകമ്മന്തി ഗോരക്ഖസങ്ഖാതം കമ്മം. ‘‘കമ്മം കത’’ന്തി ഇമിനാ കമ്മം കരോന്തീതി കമ്മികാതി വചനത്ഥം ദസ്സേതി. തേതി കമ്മികാ ഭിക്ഖൂ, ന ഗരഹിതബ്ബാതി സമ്ബന്ധോ.

വചിതബ്ബം അനേന ദോസേനാതി വചനീയം, സംവിജ്ജതി വചനീയം അസ്സാതി സവചനീയം, തം ന കാതബ്ബന്തി അത്ഥോ. തമേവത്ഥം വിത്ഥാരേന്തോ ആഹ ‘‘പലിബോധത്ഥായ ഹീ’’തിആദി. യാവ ന തം അധികരണം വൂപസന്തം ഹോതി, താവ ഇമമ്ഹാ ആവാസാ ഏകപദമ്പി മാ പക്കാമീതി യോജനാ. തേതി തുയ്ഹം.

അനുവാദോതി ഏത്ഥ അനുസാസനവസേന അഞ്ഞേ വദതീതി അനുവാദോതി വുത്തേ ജേട്ഠകട്ഠാനന്തി ആഹ ‘‘വിഹാരേ ജേട്ഠകട്ഠാനം ന കാതബ്ബ’’ന്തി. ജേട്ഠകട്ഠാനം സരൂപേന ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘പാതിമോക്ഖുദ്ദേസകേന വാ’’തിആദി. മേതി മയ്ഹം. തന്തി തവം. ന ചോദേതബ്ബോതി ഏത്ഥ കേന ന ചോദേതബ്ബോതി ആഹ ‘‘വത്ഥുനാ വാ ആപത്തിയാ വാ’’തി. ന സാരേതബ്ബോതി ന സരാപേതബ്ബോ. ന ഭിക്ഖൂഹി സമ്പയോജേതബ്ബന്തി ഏത്ഥ ഭിക്ഖൂഹി അത്തനാ കലഹവസേന ന സമ്പയോജേതബ്ബന്തി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘അഞ്ഞമഞ്ഞം യോജേത്വാ കലഹോ ന കാരേതബ്ബോ’’തി.

സങ്ഘത്ഥേരേന ഹുത്വാതി സങ്ഘത്ഥേരേന ഹോന്തേനപീതി അത്ഥോ. പുരതോ അഗന്തബ്ബേ സമാനേ കിം പച്ഛതോ ഗന്തബ്ബന്തി ആഹ ‘‘ദ്വാദസഹത്ഥ’’ന്തിആദി. ആസനപരിയന്തോതി ആസനമേവ പരിയന്തോ ലാമകോതി ആസനപരിയന്തോ, തദത്ഥം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘സങ്ഘനവകാസനം വുച്ചതീ’’തി. സ്വാസ്സാതി സോ അസ്സ. സോതി ആസനപരിയന്തോ. അസ്സാതി പാരിവാസികസ്സ. തത്ഥാതി ആസനപരിയന്തേ. അയന്തി പാരിവാസികോ, ന ലഭതീതി സമ്ബന്ധോ. ഗഹിതാവസേസാതി ഗഹിതാഹി സേയ്യാഹി അവസേസാ. മങ്ഗുലഗൂഥഭരിതാതി മങ്ഗുലാനം ഗൂഥേഹി പൂരിതാ. അസ്സാതി പാരിവാസികസ്സ. രജേഹി ഹതാ നാസിതാ ഭൂമി ഏത്ഥാതി രജോഹതഭൂമി. ജതുകമൂസികഭരിതാതി ജതൂഹി ച മൂസികാഹി ച പൂരിതാ. പണ്ണസാലാതി പണ്ണേഹി ഛാദിതാ സാലാ. അസ്സാതി പാരിവാസികസ്സ. സബ്ബേപി ആവാസാതി യോജനാ. ഏതേഹീതി പകതത്തേഹി. തേസൂതി ആവാസേസു. യന്തി ആവാസം. പച്ചയന്തി വസ്സാവാസികലാഭം. ഏകപസ്സേതി ഭിക്ഖൂനം പാളിയം അട്ഠത്വാ ഏകസ്മിം പസ്സേ.

അസ്സാതി പാരിവാസികസ്സ, ദേന്തീതി സമ്ബന്ധോ. സോ ഏവാതി ആസനാദിപരിയന്തോ ഏവ. ഞാതിപവാരിതട്ഠാനേ നിമന്തിതേനാതി സമ്ബന്ധോ. തത്ഥാതി തം കുലം. സംവിധായാതി സംവിദഹിത്വാ. അസ്സാതി കുലസ്സ, ഭവേയ്യ വാ.

ഹരായമാനേനാതി ലജ്ജമാനേന. യേനാപീതി പാരിവാസികേനപി. സമാദിന്നന്തി ആരഞ്ഞികധുതങ്ഗസമാദിന്നം. തഥാതി യഥാ ആരഞ്ഞികങ്ഗം ന സമാദാതബ്ബം, തഥാ. പിണ്ഡപാതികധുതങ്ഗമ്പീതി പിസദ്ദോ ആരഞ്ഞികങ്ഗം അപേക്ഖതി. യോ പനാതി പാരിവാസികോ പന.

അനാരോചേന്തസ്സ മേതി യോജനാ. അനാരോചേന്തേ സതീതി വാ യോജനാ. ‘‘ഇമിനാ കാരണേനാ’’തി ഇമിനാ തപ്പച്ചയാതി ഏത്ഥ പച്ചയസദ്ദോ കാരണത്ഥോ, നിസ്സക്കവചനഞ്ച കാരണത്ഥേ ഹോതീതി ദസ്സേതി. സോ രത്തിച്ഛേദോ ഏവ പച്ചയോ തപ്പച്ചയോതി വചനത്ഥോ കാതബ്ബോ. ‘‘സാമണേരേഹീ’’തി പദം ‘‘പചാപേത്വാ’’തി പദേ കാരിതകമ്മം. ഏത്ഥാപി പകതിയാ നീഹരാപേത്വാപി വിഹാരേ പചാപേത്വാപി ഭുഞ്ജന്തസ്സ പടിസേധോ നത്ഥി. കസ്മാ? ‘‘തപ്പച്ചയാ’’തി വുത്തത്താ. ഗാമേതി മഹാഗാമേ, സബ്ബകാലം അനേകസതേഹി ഭിക്ഖൂഹി അവിവിത്തേ ഗാമേതി അത്ഥോ. ഗാമകാവാസന്തി ഗാമോയേവ ഖുദ്ദകട്ഠേന ഗാമകോ, തസ്മിം കാരിതോ ആവാസോ ഗാമകാവാസോ, തം.

ഗതേന ആഗന്തുകപാരിവാസികേനാതി സമ്ബന്ധോ. തത്ഥാതി കിസ്മിഞ്ചി വിഹാരേ, സബ്ബേ ഭിക്ഖൂതി സമ്ബന്ധോ. തത്ഥ തത്ഥാതി തസ്മിം തസ്മിം ഠിതട്ഠാനേ. ന ഏകച്ചേ പസ്സതി, അപസ്സിതത്താ നാരോചേതി, രത്തിച്ഛേദോവ ഹോതീതി അധിപ്പായോ.

ഏകസ്സ വാ ബഹൂനം വാ ആഗന്തുകാനന്തി സമ്ബന്ധോ. ഏത്ഥാതി ‘‘ആഗന്തുകസ്സ ആരോചേതബ്ബ’’ന്തി പദേ. വുത്തനയേനേവാതി ‘‘ആഗന്തുകേന ആരോചേതബ്ബ’’ന്തി പദേ വുത്തനയേനേവ. തം വുത്തനയമാവികരോന്തോ ആഹ ‘‘സചേ’’തിആദി. തേസമ്പീതി ആഗന്തുകാനമ്പി. തസ്സാതി പാരിവാസികസ്സ. അജാനന്തസ്സേവാതി അനാദരേ ചേതം സാമിവചനം. അയഞ്ച പനാതി പാരിവാസികോ ച. ഗതകാലേതി ആഗന്തുകാനം ഗതകാലേ. യേപീതി ആഗന്തുകാപി. ഓക്കമിത്വാതി ഓസരിത്വാ, പവിസിത്വാതി അത്ഥോ. അയഞ്ചാതി പാരിവാസികോ ച, ജാനാതീതി സമ്ബന്ധോ. നേസന്തി ആഗന്തുകാനം. യോപീതി ആഗന്തുകോപി. അസ്സാതി പാരിവാസികസ്സ. അഞ്ഞാതത്താതി ആഗതഭാവസ്സ അജാനിതത്താ. ‘‘അബ്ഭാന’’ന്തി പദം ‘‘കരോതീ’’തി പദേ കമ്മം, ‘‘ഹോതീ’’തി പദേ കത്താ. അധികാ രത്തിയോതി ആപത്തിപടിച്ഛന്നരത്തിതോ അധികാ രത്തിയോ. അയന്തി പാരിവാസികവത്തപടിപദാ. അപണ്ണകപടിപദാതി അവിരദ്ധപടിപദാ, ഏകംസപടിപദാതി അത്ഥോ.

ഗച്ഛന്തമ്പി ഭിക്ഖുന്തി സമ്ബന്ധോ. സാവേതുന്തി സുണാപേതും. വിസയാവിസയേനാതി ആരോചേതും ദേസാദേസേന. കരവീകതിസ്സത്ഥേരോ ആഹാതി സമ്ബന്ധോ.

‘‘ഉപോസഥദിവസേ’’തി ഇമിനാ ഉപോസഥേതി ഏത്ഥ ഉപോസഥസദ്ദസ്സ പാതിമോക്ഖുദ്ദേസാദയോ അത്ഥേ നിവത്തേതി. പവാരണായപീതി പവാരണദിവസേപി. ഗന്തുന്തി ഭിക്ഖുസ്സ ഠിതട്ഠാനം ഗന്തും. ദൂതേനാപീതി ഏത്ഥ അനധിപ്പേതദൂതം പടിക്ഖിപിത്വാ അധിപ്പേതദൂതം ദസ്സേതും വുത്തം ‘‘അനുപസമ്പന്നം…പേ… ആരോചാപേതബ്ബ’’ന്തി.

സുഞ്ഞവിഹാരോതി ഭിക്ഖൂഹി വിവിത്തവിഹാരോ. യത്ഥാതി യസ്മിം ആവാസേ. ഹീതി സച്ചം, യസ്മാ വാ. തത്ഥാതി സുഞ്ഞവിഹാരേ. ദസവിധന്തരായേ സതി പന ഗന്തബ്ബമേവാതി യോജനാ. നാനാസംവാസകേഹീതി കമ്മനാനാസംവാസകലദ്ധിനാനാസംവാസകേഹി.

൮൧. ആവാസാദീനം സരൂപം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘ആവാസോ നാമാ’’തിആദി. തതിയപദേനാതി ‘‘ആവാസേ വാ അനാവാസേ വാ’’തി തതിയപദേന. ഏതേസൂതി ആവാസാദീസു. ഛദനതോതി ഛദനകോടിതോ. അന്തോആവാസേതി ഭിത്തിപരിച്ഛിന്നേ അന്തോആവാസേ. അവിസേസേനാതി ‘‘ഉക്ഖിത്തകോ’’തി വാ ‘‘പാരിവാസികോ’’തി വാ വിസേസം അകത്വാ സാമഞ്ഞേന. ഉദകപാതേനാതി ഛദനതോ ഉദകം പതതി ഏത്ഥാതി ഉദകപാതോ, തേന. പഞ്ചവണ്ണച്ഛദനബദ്ധട്ഠാനേസൂതി പഞ്ചപമാണേന ഛദനേന ബദ്ധട്ഠാനേസു ഏതേസു ആവാസേസൂതി സമ്ബന്ധോ. പാരിവാസികസ്സ ച ഉക്ഖിത്തകസ്സ ച പകതത്തേന സദ്ധിം വാരിതന്തി യോജനാ. നാനൂപചാരേപീതി പിസദ്ദേന ഏകൂപചാരേ പന കാ നാമ കഥാതി ദസ്സേതി. ഏത്ഥാതി ഏകച്ഛന്നേ ആവാസാദികേ, സചേ നിപജ്ജതീതി സമ്ബന്ധോ. തസ്മിന്തി സട്ഠിവസ്സേപി പാരിവാസികേ.

വുട്ഠാതബ്ബം, നിമന്തേതബ്ബോതി ഏത്ഥ കിം അത്തനോ വുഡ്ഢതരം പകതത്തം ദിസ്വാ വുട്ഠാതബ്ബം, നിമന്തേതബ്ബോതി ആഹ ‘‘തദഹുപസമ്പന്നമ്പീ’’തിആദി. ഓബുദ്ധന്തി പലിബുദ്ധം. ഏകാസനേതി ഏത്ഥ ഏകസദ്ദോ സമാനപരിയായോതി ആഹ ‘‘സമാനവസ്സികാസനേ’’തി, സമാനവസ്സികാനം ആസനേതി അത്ഥോ. ഛമായം നിസിന്നേതി ഏത്ഥ ഛമാസദ്ദോ ഭൂമിപരിയായോതി ആഹ ‘‘ഭൂമിയം നിസിന്നേ’’തി. ഇതരേനാതി പാരിവാസികേന. സഹായേന സദ്ധിം ചങ്കമതി വിയാതി യോജനാ. ‘‘ഏകസ്മിം ചങ്കമേ’’തി ഇമിനാ ഏകചങ്കമസദ്ദസ്സ തുല്യാധികരണസമാസവാക്യം ദസ്സേതി.

ഛമായം ചങ്കമന്തന്തി ഏത്ഥ ഭുമ്മത്ഥേ ഉപയോഗവചനന്തി ആഹ ‘‘ഛമായം ചങ്കമന്തേ’’തി. അയം പനാതി വക്ഖമാനോ പന. ഏത്ഥാതി ‘‘ഛമായം ചങ്കമന്തേ’’തി പാഠേ. ചങ്കമന്തേതി പകതത്തേ ചങ്കമന്തേ. ന ചങ്കമിതബ്ബന്തി പാരിവാസികേന ന ചങ്കമിതബ്ബം. കോ പന വാദോ ഇട്ഠകാചയസമ്പന്നേ വേദികാപരിക്ഖിത്തേ ഇതി അത്ഥോതി യോജനാ. പബ്ബതന്തരവനന്തരഗുമ്ബന്തരേസൂതി പബ്ബതമജ്ഝവനമജ്ഝഗുമ്ബമജ്ഝേസു, പബ്ബതവിവരവനവിവരഗുമ്ബവിവരേസു വാ. ഉപചാരന്തി ദ്വാദസഹത്ഥം ഉപചാരം.

൮൨. ഇതരോതി നവകോ. അസ്സാതി നവകസ്സ. ന വത്തഭേദേ ദുക്കടന്തി അഞ്ഞാതത്താ ന വത്തഭേദേ ദുക്കടം. ഏസേവ നയോ സബ്ബത്ഥ. അപച്ഛാപുരിമന്തി അപച്ഛാ അപുരിമം, ഏകപഹാരേനാതി അത്ഥോ. സമവസ്സാ ദ്വേ പാരിവാസികാതി യോജനാ. ദ്വിന്നം പാരിവാസികാനം ഏകതോ വസനദോസം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘സചേ ഹി ദ്വേ’’തിആദി. നേസന്തി ദ്വിന്നം പാരിവാസികാനം. ഏത്ഥാതി പാരിവാസികാദീസു പഞ്ചസു ഭിക്ഖൂസു. മൂലായപടികസ്സനാരഹാദയോ ചത്താരോതി യോജനാ.

പരിവാസദാനാദീനീതി ആദിസദ്ദേന മൂലായപടികസ്സനമാനത്തദാനഅബ്ഭാനാനി സങ്ഗണ്ഹാതി. ഏതേസ്വേവാതി പരിവാസദാനാദീസു ഏവ. അയന്തി പാരിവാസികോ.

൮൩. ‘‘അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉപാലീ’’തിആദിവചനസ്സ അനുസന്ധിം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘ഇമം പനാ’’തിആദി. രഹോഗതസ്സ ഉപാലിത്ഥേരസ്സാതി യോജനാ. അഥ വാ അനാദരേ സാമിവചനം കത്വാ ഉപാലിത്ഥേരസ്സ രഹോഗതസ്സാതി യോജനാ കാതബ്ബാ. ഏത്ഥാതി പാരിവാസികവത്തേ. സോതി ഉപാലിത്ഥേരോ. അസ്സാതി ഉപാലിത്ഥേരസ്സ. തത്ഥാതി തീസു രത്തിച്ഛേദേസു. യ്വായന്തി യോ അയം, ഏകതോ വാസോതി സമ്ബന്ധോ. സോ വാസോ സഹവാസോ നാമാതി യോജനാ. വിപ്പവാസോതി ഏത്ഥ പകതത്തേന വിപ്പയുത്തോ ഹുത്വാ വാസോതി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘ഏകകസ്സേവ വാസോ’’തി. ആഗന്തുകാദീനന്തി ആദിസദ്ദേന ആവാസികാ ഗഹേതബ്ബാ.

൮൪. തത്ഥ തത്ഥാതി തം തം ഠാനം. ദ്വീസു പദേസൂതി ദ്വീസു വാക്യസങ്ഖാതേസു പദേസു. ഏകേനേകേനപീതി ഏകേന ഏകേന വാക്യപദേനപി. പരിവസിയിത്ഥാതി പരിവുത്ഥോ, പരിവുത്ഥോ പരിവാസോ ഏതസ്സാതി പരിവുത്ഥപരിവാസോ, തസ്സ. ഹീതി സച്ചം. ഏസാതി ഏസോ ഭിക്ഖൂതി സമ്ബന്ധോ. സുദ്ധന്തേതി സുദ്ധകോട്ഠാസേ. ദുക്ഖസ്സാതി വട്ടദുക്ഖസ്സ. അന്തന്തി അവസാനം, വിനാസം വാ.

൨. മൂലായപടികസ്സനാരഹവത്തകഥാ

൮൬. നവകതരം മൂലായപടികസ്സനാരഹം ഠപേത്വാതി യോജനാ. ഇമേസം പഞ്ചന്നം പകതത്താ ഏവാതി സമ്ബന്ധോ. നേസന്തി മൂലായപടികസ്സനാരഹമാനത്താരഹമാനത്തചാരികഅബ്ഭാനാരഹാനം ചതുന്നം, മൂലായപടികസ്സനാരഹാദിലക്ഖണന്തി സമ്ബന്ധോ. ഏത്ഥാതി മൂലായപടികസ്സനാരഹസ്സ വത്തേ. ഇതോതി മൂലായപടികസ്സനാരഹസ്സ വത്തതോ.

൮൭. യഥേവ പാരിവാസികോ ഗണപൂരകോ ന ഹോതി, ഏവം ഏതേപി ന ഹോന്തീതി യോജനാ.

൪. മാനത്താചാരികവത്തകഥാ

൯൨. ഊനേ ഗണേതി ഏത്ഥ ഗണോ നാമ ഗണഭോജനസിക്ഖാപദേ (പാചി. ൨൧൭ ആദയോ) വിയ ഹോതീതി ആഹ ‘‘ചത്താരോ വാ അതിരേകാ വാ’’തി. സബ്ബത്ഥാതി പാരിവാസികക്ഖന്ധകേ.

ഇതി പാരിവാസികക്ഖന്ധകവണ്ണനായ യോജനാ സമത്താ.