൧൫൪. ഉച്ചാസയനമഹാസയനപടിക്ഖേപകഥാ

൨൫൪. ഉച്ചം ആസയനം ഉച്ചാസയനം. മഹന്തം ആസയനം മഹാസയനം. ആസന്ദിആദീസു ഏവം വിനിച്ഛയോ വേദിതബ്ബോതി യോജനാ. പമാണാതിക്കന്താസനന്തി ദീഘാസനം. തഞ്ഹി ആഗമ്മ സദതി നിസീദതീതി ഏത്ഥ, ആയതം വാ സുട്ഠും ദദാതീതി ആസന്ദീതി വുച്ചതി. വാളരൂപാനീതി സീഹബ്യഗ്ഘാദിവാളരൂപാനി. പാദേസു വാളരൂപാനി പരിച്ഛിന്ദിത്വാ അങ്കീയതി ലക്ഖീയതീതി പല്ലങ്കോ. ഗോനകോതി ഗവതി ദീഘലോമേഹി ഉഗ്ഗച്ഛതി ഏത്ഥാതി ഗോനകോ. കോജവോതി കുയം ഭൂമിയം ജവതി ഗച്ഛതീതി കോജവോ. തസ്സാതി ഗോനകസ്സ. ലോമാനി ചതുരങ്ഗുലാധികാനി ഹോന്തി കിരാതി യോജനാ. വാനചിത്രഉണ്ണാമയത്ഥരണോതി വാനേന സിബ്ബനേന സഞ്ജാതം ചിത്രരൂപമേത്ഥാതി വാനചിത്രം, ഉണ്ണായ നിബ്ബത്തോ ഉണ്ണാമയോ, സോയേവ അത്ഥരണോ ഉണ്ണാമയത്ഥരണോ, വാനചിത്രഞ്ച തം ഉണ്ണാമയത്ഥരണോ ചേതി വാനചിത്രഉണ്ണാമയത്ഥരണോ. സേതത്ഥരണോതി സേതത്ഥികേഹി സേവീയതീതി സോതോ, സോയേവ അത്ഥരണോ സേതത്ഥരണോ. ഇമിനാ അത്ഥേന പടതി സേതഭാവം ഗച്ഛതീതി പടികാതി കാതബ്ബം. പടികാസദ്ദോയം അഡ്ഢേന്ദുപാസാണേപി പവത്തതി. ഘനപുപ്ഫകോതി ഘനം കഥിനം പുപ്ഫമേത്ഥാതി ഘനപുപ്ഫകോ. ഇമിനാ ഘനപുപ്ഫസങ്ഖാതം പടലമേത്ഥ അത്ഥീതി പടലികാതി ദസ്സേതി. സോതി അത്ഥരണോ. ആമലകപടോതി ആമലകപുപ്ഫം ദസ്സേത്വാ കതോ പടോ. തൂലികാതി തൂലം പൂരേത്വാ കതാ തൂലികാ. വികതികാതി സീഹബ്യഗ്ഘാദിരൂപേഹി (ദീ. നി. അട്ഠ. ൧.൧൫) വിചിത്താകാരേന കരീയതീതി വികതികാ. ദീഘനികായട്ഠകഥായം ‘‘ഉദ്ദലോമീതി ഉഭതോദസം ഉണ്ണാമയത്ഥരണം. ഏകന്തലോമീതി ഏകതോദസം ഉണ്ണാമയത്ഥരണ’’ന്തി വുത്തം. ഇധ പന ‘‘ഉദ്ദലോമീതി ഏകതോ ഉഗ്ഗതലോമം ഉണ്ണാമയത്ഥരണം, ഏകന്തലോമീതി ഉഭതോ ഉഗ്ഗതലോമം ഉണ്ണാമയത്ഥരണ’’ന്തി വുത്തം. തസ്മാ ദ്വേ അട്ഠകഥായോ അഞ്ഞമഞ്ഞം വിസദിസാ ഹോന്തി. ഏത്ഥ ദീഘനികായട്ഠകഥാനയേന വചനത്ഥം കരിസ്സാമി. ഉട്ഠിതം ദ്വീഹി പക്ഖേഹി, ദ്വീസു വാ ദസാസങ്ഖാതം ലോമമേത്ഥാതി ഉദ്ദലോമീ. നിഗ്ഗഹിതാഗമം കത്വാ ‘‘ഉന്ദലോമീ’’തിപി പാഠോ, അയമേവത്ഥോ. ഏകസ്മിം അന്തേ ദസാസങ്ഖാതം ലോമമേത്ഥാതി ഏകന്തലോമീതി. കോസേയ്യകട്ടിസ്സമയന്തി ഏത്ഥ കോസേയ്യന്തി കോസിയസുത്തം. കട്ടിസ്സന്തി കട്ടിസ്സനാമകം വാകം. ഇമിനാ കോസേയ്യഞ്ച കട്ടിസ്സഞ്ച കട്ടിസ്സാനീതി വിരൂപേകസേസം കത്വാ കട്ടിസ്സേഹി പകതം അത്ഥരണം കട്ടിസ്സന്തി അത്ഥം ദസ്സേതി. സുദ്ധകോസേയ്യന്തി രതനഅപരിസിബ്ബിതം സുദ്ധകോസേയ്യം. ഇമിനാ സുദ്ധകട്ടിസ്സമ്പി വട്ടതീതി ദസ്സേതി.

സോളസ നാടകിത്ഥിയോ ഠത്വാ നച്ചം കരോന്തി ഏത്ഥാതി കുത്തകന്തി അത്ഥം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘സോളസന്ന’’ന്തിആദി. അജിനചമ്മേഹീതി അജിനമിഗചമ്മേഹി, കതഇതി സമ്ബന്ധോ. പവേണീതി ദുപട്ടതിപട്ടാദീഹി പരംപരവസേന കതത്താ ‘‘പവേണീ’’തി വുച്ചതി. അജിനചമ്മാനി ഹി സുഖുമതരാനി, തസ്മാ ദുപട്ടതിപട്ടാദീനി കത്വാ പവേണിവസേന കതാനി. തസ്മാ വുത്തം ‘‘അജിനപവേണീ’’തി. ‘‘കദലിമിഗചമ്മം നാമാ’’തി ഇമിനാ തസ്സ ചമ്മം കദലിമിഗഇതി ഗഹേതബ്ബം ഉത്തരപദലോപവസേന വാ ഉപചാരേന വാതി ദസ്സേതി. പവരസദ്ദോ ഉത്തമത്ഥോതി ആഹ ‘‘ഉത്തമപച്ചത്ഥരണ’’ന്തി. തന്തി കദലിമിഗപവരപച്ചത്ഥരണം. സഉത്തരച്ഛദന്തി ഏത്ഥ സകാരോ സഹസദ്ദകാരിയോതി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘സഹ ഉത്തരച്ഛദേനാ’’തി. ‘‘ഉപരീ’’തി ഇമിനാ ഉത്തരസദ്ദസ്സ സേട്ഠാദയോ നിവത്തേതി. ‘‘സദ്ധി’’ന്തി ഇമിനാ സഹസദ്ദസ്സ തുല്യത്ഥം നിവത്തേതി. ‘‘സേത…പേ… ന വട്ടതീ’’തി ഇമിനാ രത്തവിതാനം ഹേട്ഠാ കപ്പിയപച്ചത്ഥരണേ സതിപി ന വട്ടതീതി ദസ്സേതി. കസ്മാ? രത്തവിതാനസ്സ അകപ്പിയത്താ. ഉഭതോലോഹിതകൂപധാനന്തി ഏത്ഥ ഉഭസരൂപം ദസ്സേതും വുത്തം ‘‘സീസൂപധാനഞ്ച പാദൂപധാനഞ്ചാ’’തി. സീസോ ഉപഗന്ത്വാ തിട്ഠതി ഏത്ഥാതി ഉപധാനം, ഉപ ഭുസം വാ സുഖം ധാരേതീതി ഉപധാനം, ബിബ്ബോഹനം. സചേ പമാണയുത്തം, തം ഉപധാനം വട്ടതീതി യോജനാ.