൪൭. പണ്ഡകവത്ഥുകഥാ

൧൦൯. ദഹരതരുണസദ്ദാനം വേവചനത്താ വുത്തം ‘‘ദഹരേ…പേ… തരുണേ’’തി. മോളിഗല്ലസദ്ദോ ഥൂലസരീരവാചകോ അനിപ്ഫന്നപാടിപദികോതി ആഹ ‘‘മോളിഗല്ലേതി ഥൂലസരീരേ’’തി. ഹത്ഥിഭണ്ഡേതി ഏത്ഥ ഹത്ഥിസങ്ഖാതം ഭണ്ഡം ഏതേസന്തി ഹത്ഥിഭണ്ഡാതി വുത്തേ ഹത്ഥിഗോപകാതി ആഹ ‘‘ഹത്ഥിഗോപകേ’’തി. അഭിധാനേ (അഭിധാനപ്പദീപികായം ൩൬൭ ഗാഥായം) പന ‘‘ഹത്ഥിമേണ്ഡോ’’തി പാഠോ അത്ഥി.

പണ്ഡകോതി പഡതി വികലഭാവം ഗച്ഛതീതി പണ്ഡകോ. സംഖേപേന വുത്തമത്ഥം വിത്ഥാരേന ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘തത്ഥാ’’തിആദി. തത്ഥ യസ്സാതി പണ്ഡകസ്സ. അസുചിനാതി സമ്ഭവേന. ആസിത്തസ്സാതി ആസിഞ്ചിതബ്ബസ്സ. ഇമിനാ അസുചിനാ മുഖേ ആസിഞ്ചിതബ്ബോതി ആസിത്തോതി വചനത്ഥം ദസ്സേതി. അയന്തി പണ്ഡകോ. അജ്ഝാചാരന്തി മേഥുനജ്ഝാചാരം. ‘‘ഉസൂയായ ഉപ്പന്നായാ’’തിഇമിനാ ഉസൂയതീതി ഉസൂയോതി വചനത്ഥം ദസ്സേതി. ഉപക്കമേനാതി വായാമേന. ബീജാനീതി അണ്ഡാനി. ഇമിനാ ഉപക്കമേന ഏതസ്മാ ബീജാനി അപനീതാനീതി ഓപക്കമികോതി വചനത്ഥം ദസ്സേതി. പക്ഖേ പവത്തോ പണ്ഡകോ പക്ഖപണ്ഡകോ, പക്ഖേ പരിളാഹവൂപസമോ പണ്ഡകോ പക്ഖപണ്ഡകോതി വചനത്ഥം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘ഏകച്ചോ പനാ’’തിആദി. തത്ഥ പുബ്ബവചനത്ഥേ പക്ഖേതി കാലപക്ഖേതി അത്ഥോ ദട്ഠബ്ബോ. പച്ഛിമവചനത്ഥേ പക്ഖേതി ജുണ്ഹപക്ഖേതി അത്ഥോ ദട്ഠബ്ബോ. ‘‘അകുസലവിപാകാനുഭാവേനാ’’തി പദം ‘‘പണ്ഡകോ ഹോതീ’’തിപദേയേവ സമ്ബന്ധിതബ്ബം. അസ്സാതി പണ്ഡകസ്സ. നപുംസകപണ്ഡകോതി പുരിസോ വിയ സാതിസയം പച്ചാമിത്തേ ന പുംസകേതി അഭിമദ്ദനം കാതും ന സക്കോതീതി നപുംസകോ. ന പുമാ ന ഇത്ഥീതി നപുംസകോതി കത്വാ നപുമനഇത്ഥിസദ്ദസ്സ നിരുത്തിനയേന നപുംസകകരണമ്പി വദന്തി. നപുംസകോയേവ പണ്ഡകോ നപുംസകപണ്ഡകോ. തേസൂതി പഞ്ചസു പണ്ഡകേസു. തേസുപീതി ഓപക്കമികാദീസു തീസുപി. ‘‘യസ്മിം പക്ഖേ’’തി ഇമിനാ പക്ഖേ പക്ഖേ പണ്ഡകഭാവം നിവത്തേതി. അസ്സാതി പണ്ഡകസ്സ. ഏത്ഥാതി പഞ്ചസു പണ്ഡകേസു. സോപീതി പണ്ഡകോപി. ഇതോതി പണ്ഡകവാരതോ. ‘‘ഏസേവ നയോ’’തി ഇമിനാ ലിങ്ഗനാസനമേവ അതിദിസതി.