൩൪. ദാസവത്ഥുകഥാ

൯൭. ദാസാതി ചേടകാ. തേ ഹി സാമികേഹി ദുക്ഖേ വാ ദുട്ഠകമ്മേ വാ അസീയന്തി ഖിപീയന്തീതി ദാസാതി വുച്ചന്തി. തത്ഥാതി ചതൂസു ദാസേസു. ‘‘ഘരദാസിയാ പുത്തോ’’തി ഇമിനാ അന്തോഗേഹേ ഘരദാസിയാ കുച്ഛിമ്ഹി ജാതോ അന്തോജാതോതി വചനത്ഥം ദസ്സേതി. ധനം ദത്വാ കീതോ ധനക്കീതോതി വചനത്ഥം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘ധനക്കീതോ നാമാ’’തിആദി. ധനേന കീതോ ധനക്കീതോതി വചനത്ഥോപി യുത്തോയേവ. ദാസചാരിത്തന്തി ദേസകാലവസേന ദാസാനം ചാരിത്തം. തത്ഥ തത്ഥാതി തസ്മിം തസ്മിം ദേസേ, കാലേ വാ.

കരമരാനീതോ നാമാതി ഏത്ഥ കരമരോതി വന്ദി. സോ ഹി സത്തൂനം കരേന ഹത്ഥേന മരിതബ്ബത്താ കരമരോതി വുച്ചതി. കരമരഭാവേന ആനീതോ കരമരാനീതോ. തിരോരട്ഠാ ആഹരന്തീതി സമ്ബന്ധോ. ഉപലാപേത്വാ വാതി പലോഭേത്വാ വാ. തതോതി കസ്മാചി ഗാമതോ. മനുസ്സാ ഏവ മാനുസ്സകാനി. ഇത്ഥിപുരിസാനം സാധാരണഭാവേന സാമഞ്ഞഭാവതോ നപുംസകലിങ്ഗവസേന വുത്തം. പിസദ്ദേന ന കേവലം ധനാനിയേവ ആഹരന്തി, അഥ ഖോ മാനുസ്സകാനിപീതി സമ്പിണ്ഡേതി. തത്ഥാതി മാനുസ്സകേസു. ഏവരൂപോ കരമരാനീതോ ദാസോ ന പബ്ബാജേതബ്ബോതി യോജനാ. സബ്ബസാധാരണേനാതി ബന്ധനാഗാരസോധനകാലേ സബ്ബേസം സാധാരണേന.

ദാസബ്യന്തി ദാസസ്സ ഭാവോ ദാസബ്യം, തം. തേന വുത്തം ‘‘ദാസഭാവ’’ന്തി. ‘‘സയമേവാ’’തി ഇമിനാ സാമംസദ്ദോ സയമത്ഥേ നിപാതോതി ദസ്സേതി. ഭുജിസ്സിത്ഥിയോതി രഞ്ഞോ ഭുജിസ്സിത്ഥിയോ. വണ്ണദാസീഹീതി നഗരസോഭിനീഹി. താ ഹി വണ്ണസമ്പന്നദാസിഭാവതോ വണ്ണദാസീതി വുച്ചന്തി. താസന്തി ഭുജിസ്സിത്ഥീനം. പണ്ണന്തി ദാസിപണ്ണം. ഭടിപുത്തകഗണാദീനന്തി ആദിസദ്ദേന മല്ലപുത്തഗണാദയോ സങ്ഗണ്ഹാതി. ഇമിനാ ബഹുസാമികദാസം ദസ്സേതി. തേഹീതി ഭടിപുത്തകഗണാദീഹി. അദിന്നാ ന പബ്ബാജേതബ്ബാതി ബഹൂസു സാമികേസു ഏകേനപി അദിന്നാ ന പബ്ബാജേതബ്ബാ. തേപീതി ആരാമികദാസേപി. ഇമസ്മിം ആരാമികദാസപബ്ബാജനേ അട്ഠകഥാവാദം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘മഹാപച്ചരിയ’’ന്തിആദി. ‘‘തക്ക’’ന്തി പദം ‘‘ആസിത്തക’’ഇതി പദേ കമ്മം. ‘‘സീസേ’’തി പദം ‘‘ആസിത്തക’’ഇതി പദേ ആധാരോ. കേസുചി ജനപദേസു ദേസചാരിത്തവസേന സീസേ തക്കസ്സ ആസിഞ്ചനം ദാസാനം ഭുജിസ്സകരണന്തി അധിപ്പായോ. ‘‘ആരാമികം ദേമാ’’തി വചനം ദാസാനം ഭുജിസ്സവചനന്തി വുത്തം ഹോതി. യേന കേനചി വോഹാരേനാതി ‘‘ആരാമികം ദേമാ’’തി വാ ‘‘ആരാമികദാസം ദേമാ’’തി വാ ‘‘കപ്പിയകാരകം ദേമാ’’തി വാ യേന കേനചി വോഹാരേന. ദ്വീസു അട്ഠകഥാവാദേസു കുരുന്ദിവാദസ്സ പച്ഛാ വുത്തത്താ സോയേവ പമാണന്തി ദട്ഠബ്ബം. ദുഗ്ഗതമനുസ്സാതി ദുക്ഖം ഗതമനുസ്സാ. ഏതേതി ദുഗ്ഗതമനുസ്സേ. തം പബ്ബാജേതും ന വട്ടതീതി മാതാപിതൂനം ദാസഭാവം ഉപഗതകാലേ ജാതം പുത്തം സന്ധായ വുത്തം. അഥ പന മാതാപിതരോ ദാസഭാവം ഉപഗതാ, ന പുത്തോ, തം പബ്ബാജേതും വട്ടതി. ‘‘ഭിക്ഖുസ്സാ’’തിപദം ‘‘ഞാതകാ വാ ഉപട്ഠാകാ വാ’’തിപദേസു സാമിസമ്ബന്ധോ, ‘‘ദേന്തീ’’തി പദേ സമ്പദാനം. അസ്സാതി ഭിക്ഖുസ്സ. ഇമന്തി ദാസം. അഭിരമിസ്സതീതി ഭിക്ഖുഭാവേ അഭിരമിസ്സതി. വിബ്ഭമിസ്സതീതി വിനിവത്തേത്വാ ഗിഹിഭാവം ഭമിസ്സതി. ഇതി വത്വാ ദേന്തീതി സമ്ബന്ധോ. നിസ്സാമികദാസോതി പരിഗ്ഗാഹകസാമികവിരഹിതോ ദാസോ. നിസ്സാമികസ്സ ദാസസ്സ രാജാ സാമീ, തസ്മാ രഞ്ഞാ അപരിഗ്ഗഹിതേ അത്തനാവ അത്താനം ഭുജിസ്സം കാതും വട്ടതി. പരിഗ്ഗഹിതേ രാജാനം കാരാപേതും വട്ടതി. അജാനന്തോതി അത്തനോ ദാസഭാവമജാനന്തോ.

അനുരാധപുരാതി അനുരാധനഗരതോ നിക്ഖമിത്വാതി സമ്ബന്ധോ. സോതി പുത്തോ. ഇധാതി രോഹണേ. മാതരം പുച്ഛിത്വാതി സമ്ബന്ധോ. ആഗമ്മാതി ആഗന്ത്വാ. അതിച്ഛഥാതി അതിക്കമിത്വാ ഇച്ഛഥ, ഇധ കിഞ്ചി ദേയ്യധമ്മം നത്ഥി, ഇദം അതിക്കമിത്വാ അഞ്ഞത്ഥ ഠാതുമിച്ഛഥാതി വുത്തം ഹോതി. തേതി ഘരസാമികാ. ചതൂഹി പച്ചയേഹി പടിജഗ്ഗന്താ വസാപേസുന്തി യോജനാ.