൩൫. കമ്മാരഭണ്ഡുവത്ഥുആദികഥാ

൯൮. തുലാധാരമുണ്ഡകോതി മാനഭണ്ഡധാരോ മുണ്ഡകോ. ഇമിനാ കമ്മാരഭണ്ഡൂതി ഏത്ഥ കമ്മാരസദ്ദോ തുലാധാരപരിയായോ, ഭണ്ഡുസദ്ദോ മുണ്ഡകപരിയായോതി ദസ്സേതി. തുലാധാരോ ഹി അലങ്കാരവികതികരണത്ഥായ കമ്മം അരതി ജാനാതീതി കമ്മാരോതി വുച്ചതി. മുണ്ഡകോ ഭണ്ഡീയതി ‘‘മുണ്ഡോ’’തി പരിഭാസീയതീതി ഭണ്ഡൂതി വുച്ചതി. ‘‘സുവണ്ണകാരപുത്തോ’’തി ഇമിനാ തസ്സ സരൂപം ദസ്സേതി. അപലോകേതുന്തി ഏത്ഥ അപപുബ്ബോ ലോകസദ്ദോ ആപുച്ഛനത്ഥോതി ആഹ ‘‘ആപുച്ഛിതു’’ന്തി. ‘‘ഭണ്ഡുകമ്മത്ഥായാ’’തി ഇമിനാ ഭണ്ഡുകമ്മായാതി ഏത്ഥ തദത്ഥേ ചതുത്ഥീതി ദസ്സേതി. തത്രാതി ‘‘സങ്ഘം അപലോകേതു’’ന്തിആദിവചനേ. സീമാപരിയാപന്നേതി വിഹാരസീമായ വാ ഉപചാരസീമായ വാ പരിയാപന്നേ. തത്ഥാതി ഭിക്ഖൂനം സന്നിപാതട്ഠാനം. ഏത്ഥ ചാതി ആപുച്ഛനേ ച. വത്തും വട്ടതിയേവാതി പഞ്ചസു വാക്യേസു യംകിഞ്ചി വാക്യം കഥേതും വട്ടതിയേവ. പിസദ്ദേന ‘‘ഇമസ്സ മുണ്ഡകമ്മം ആപുച്ഛാമീ’’തി വാക്യമ്പി സങ്ഗണ്ഹാതി.

തേസന്തി വീസതിആദീനം ഭിക്ഖൂനം. ‘‘ദഹരഭിക്ഖൂ വാ സാമണേരേ വാ’’തി ഇദം ആസന്നവസേന വുത്തം. ഗിഹിമ്പി പേസേത്വാ ആപുച്ഛാപേതും വട്ടതി. കസ്മാ? ‘‘പബ്ബജ്ജാപേക്ഖം വിനാ വാ’’തി വുത്തത്താ.

പബ്ബാജേന്തസ്സ അനാപത്തിയേവ, സുപബ്ബജിതോതി ആഹ ‘‘പബ്ബാജേന്തസ്സാപി അനാപത്തീ’’തി.

ആപുച്ഛിതം പഗേവാതി യോജനാ. ഖണ്ഡസീമായന്തി വിഹാരസീമായ വാ ഉപചാരസീമായ വാ അബ്ഭന്തരേ ഠിതായം ഖണ്ഡസീമായം. യോ പനാതി പബ്ബജ്ജാപേക്ഖോ പന. വിബ്ഭന്തകോ വാതി നവവിബ്ഭന്തകോ വാ. പബ്ബജിതാനം ദ്വങ്ഗുലകേസോ വട്ടതീതി ആഹ ‘‘ദ്വങ്ഗുലകേസോ വാ’’തി. ദ്വീഹി അങ്ഗുലീഹി അതിരിത്തോ കേസോ ഇമസ്സാതി ദ്വങ്ഗുലാതിരിത്തകേസോ. ഏകസിഖാമത്തധരോപി ഹോതീതി യോജനാ.

൧൦൦. മാരബ്യാധിനാതി മാരണാബാധോ. സോ ഹി സത്താനം മാരണട്ഠേന, വിവിധസ്സ ച ദുക്ഖസ്സ ആദഹട്ഠേന മാരബ്യാധീതി വുച്ചതി. ഇമിനാ അഹിവാതകരോഗേനാതി ഏത്ഥ അഹിവിസസദിസേന വാതേന പവത്തോ രോഗോ അഹിവാതകരോഗോതി വുച്ചതീതി ദസ്സേതി. തമത്ഥം വിത്ഥാരേന്തോ ആഹ ‘‘യത്ര ഹീ’’തിആദി. തത്ഥ യത്രാതി യസ്മിം കുലേ. സോ രോഗോ തസ്മിം കുലേ ദ്വിപദേ ചതുപ്പദേ പഠമം ഗണ്ഹാതി, പച്ഛാ ഗേഹസാമികേ ഗണ്ഹാതീതി ധമ്മപദഅട്ഠകഥായം (ധ. പ. അട്ഠ. ൧.സാമാവതീവത്ഥു) വുത്തം. തഥാതി യഥാ അഞ്ഞോ ഭിത്തിം വാ ഛദനം വാ ഭിന്ദിത്വാ പലായിത്വാ തിരോഗാമാദിഗതോ വാ ഹുത്വാ മുച്ചതി, തഥാ. ഏത്ഥ ച കുലേ പിതാപുത്താ മുച്ചിംസൂതി അത്ഥോ.

കാകുഡ്ഡേപകന്തി ഏത്ഥ കാകേ ഉഡ്ഡാപേതീതി കാകുഡ്ഡേപകോ, കാകേ വാ ഉഡ്ഡാപേത്വാ ഭത്തം ഭുഞ്ജിതും സക്കോതീതി കാകുഡ്ഡേപകോതി വചനത്ഥം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘യോ വാമഹത്ഥേനാ’’തിആദി. തത്ഥ ഉഡ്ഡാപേത്വാതി ഉദ്ധം ആകാസം ഗമനാപേത്വാ. തന്തി കാകുഡ്ഡേപകം.

൧൦൨. ഇത്തരസദ്ദോ അപ്പമത്തകവാചകോ അനിപ്ഫന്നപാടിപദികോതി ആഹ ‘‘അപ്പമത്തകോ’’തി. ‘‘കതിപാഹമേവാ’’തി ഇമിനാ തസ്സ അത്ഥം ദസ്സേതി.