൧൫. ഉപജ്ഝായവത്തകഥാ

൬൪. അനുപജ്ഝായകാതി ഏത്ഥ വജ്ജാവജ്ജം ഉപഗന്ത്വാ ഝായതീതി ഉപജ്ഝായോ, സോ നത്ഥി ഏതേസന്തി അനുപജ്ഝായകാതി അത്ഥം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘വജ്ജാവജ്ജ’’ന്തിആദി. ‘‘പിണ്ഡായ ചരണകപത്ത’’ന്തി ഇമിനാ പിണ്ഡായ ഉദ്ദിസ്സ, ഉട്ഠഹിത്വാ വാ തിട്ഠതി അനേനാതി ഉത്തിട്ഠോ, സോയേവ പത്തോ ഉത്തിട്ഠപത്തോതി അത്ഥം ദസ്സേതി. ‘‘ഉത്തിട്ഠേ ന പമജ്ജേയ്യാ’’തിആദീസു (ധ. പ. ൧൬൮) പന പിണ്ഡായ ചരണം ‘‘ഉത്തിട്ഠ’’ന്തി വുച്ചതി. തസ്മാ തത്ഥ പിണ്ഡായ ഉദ്ദിസ്സ, ഉട്ഠഹിത്വാ വാ തിട്ഠനം ഉത്തിട്ഠന്തി വചനത്ഥോ കാതബ്ബോ. ‘‘പിണ്ഡായ ചരണപത്ത’’ന്തി ഇദം വചനം ‘‘തസ്മിഞ്ഹി മനുസ്സാ ഉച്ഛിട്ഠസഞ്ഞിനോ’’തിപദം ലങ്ഘിത്വാ ‘‘തസ്മാ ഉത്തിട്ഠപത്തന്തി വുത്ത’’ന്തിപദേന യോജേതബ്ബം, തസ്മാ പിണ്ഡായ ചരണകപത്തത്താ ഉത്തിട്ഠപത്തന്തി വുത്തന്തി വുത്തം ഹോതി. തസ്മിം മനുസ്സാ കിംസഞ്ഞിനോതി ആഹ ‘‘തസ്മിഞ്ഹി മനുസ്സാ ഉച്ഛിട്ഠസഞ്ഞിനോ’’തി. തസ്മിഞ്ഹി തസ്മിം ഏവ ഉത്തിട്ഠപത്തേ പബ്ബജിതാനം പരിഭോഗഭാവേന മനുസ്സേഹി അവസജ്ജിതബ്ബത്താ, അവഛഡ്ഡേതബ്ബത്താ വാ മനുസ്സാ ഉച്ഛിട്ഠസഞ്ഞിനോ ഹോന്തീതി യോജനാ. പബ്ബജിതാനം പിണ്ഡായ ചരണകപത്തത്താ ഉത്തിട്ഠപത്തന്തി വുത്തം, മനുസ്സാനം പന അവസജ്ജിതപത്തത്താ ഉച്ഛിട്ഠപത്തന്തി വുത്തന്തി അധിപ്പായോ. ഉത്തിട്ഠ പത്തന്തിപദം വാക്യമേവ, ന സമാസോതിപി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘അഥ വാ’’തിആദി. ‘‘ഉട്ഠഹിത്വാ’’തി ഇമിനാ ഉത്തിട്ഠാതി ഏത്ഥ ത്വാലോപോതി ദസ്സേതി. ‘‘ഗഹേതു’’ന്തി ഇമിനാ പാഠസേസം ദസ്സേതി. ഗേഹസിതപേമവസേനാതി ഗേഹേ നിസ്സിതപേമവസേന, മേത്താപുബ്ബങ്ഗമപേമവസേനാതി അത്ഥോ. സഗാരവാ ഹുത്വാ സപ്പതിസ്സാ ഹുത്വാ വിഹരന്താതി അത്ഥം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘ഉപട്ഠപേത്വാ’’തി. ‘‘സഭാഗജീവികാ’’തി ഇമിനാ സഭാഗവുത്തികാതി ഏത്ഥ വുത്തിസദ്ദോ ജീവികത്ഥോയേവ, ന വിവരണാദ്യത്ഥോതി ദസ്സേതി. ഉപജ്ഝായഭാവം സമ്പടിച്ഛതി ഏതേഹീതി ഉപജ്ഝായഭാവസമ്പടിച്ഛനാനി, താനിയേവ വേവചനാനി ഉപജ്ഝായഭാവസമ്പടിച്ഛനവേവചനാനി. തിക്ഖത്തുന്തി ഉക്കട്ഠവസേന വുത്തം, സകിമ്പി വട്ടതിയേവ. പദസ്സ വസേന വിഞ്ഞാപേതീതി സമ്ബന്ധോ. ഹീതി സച്ചം. ഏത്ഥാതി ഉപജ്ഝായഗഹണട്ഠാനേ. യദിദം വാചായ വാ സാവനം, യദിദം കായേന വാ അത്ഥവിഞ്ഞാപനം അത്ഥി, ഇദമേവ സാവനഅത്ഥവിഞ്ഞാപനമേവ ഉപജ്ഝായഗഹണന്തി യോജനാ. സാധൂതി സമ്പടിച്ഛനന്തി ഉപജ്ഝായേന പഞ്ചസു പദേസു യസ്മിം കിസ്മിംചി വുത്തേ സദ്ധിവിഹാരികസ്സ ‘‘സാധൂ’’തി സമ്പടിച്ഛനം. തന്തി കേസഞ്ചി വചനം. ഹീതി സച്ചം, യസ്മാ വാ. ഏത്ഥാതി ഉപജ്ഝായഗഹണേ. ‘‘ന സമ്പടിച്ഛനം അങ്ഗ’’ന്തി ഇമിനാ ആയാചനദാനാനിയേവ അങ്ഗാനി നാമാതി ദസ്സേതി. സദ്ധിവിഹാരികേനാപി ഞാതുന്തി സമ്ബന്ധോ. ഇമിനാ പദേനാതി ‘‘സാധൂ’’തി ഇമിനാ പദേന.

തത്രായം സമ്മാവത്തനാതി ഏത്ഥ തസദ്ദസ്സ വിസയം ദസ്സേതും വുത്തം ‘‘യം വുത്തം സമ്മാ വത്തിതബ്ബ’’ന്തി. ഇമിനാ കിരിയാവിസയഭാവമേവ ദീപേതി, ന ദബ്ബവിസയഭാവം. അയന്തി വുച്ചമാനാ. അസ്സാതി സദ്ധിവിഹാരികസ്സ. ധോതപാദപരിഹരണത്ഥായാതി ധോതസ്സ പാദസ്സ പംസുമക്ഖനാദീനം പരിഹരണത്ഥായ. താതി ഉപാഹനായോ. കാലസ്സേവാതി പച്ചൂസകാലതോയേവ, നിസ്സക്കത്ഥേ ചേതം സാമിവചനം. തതോതി തേഹി തീഹി ദന്തകട്ഠേഹി, വിഭത്തഅപാദാനമേതം. തേസു വാ തീസു ദന്തകട്ഠേസു. യന്തി യം ദന്തകട്ഠം. അഥാതി തസ്മിം ഗഹണേ.

തതോതി സീതുണ്ഹോദകേഹി, സീതുണ്ഹോദകേസു വാ. വളഞ്ജേതീതി പരിഭുഞ്ജതി. ഉദകന്തി മുഖധോവനോദകം. ‘‘വച്ചകുടിതോ’’തി ഇമിനാ പസ്സാവകുടീപി ഗഹേതബ്ബാ. ഏവന്തി സമ്മജ്ജിയമാനേ. അസുഞ്ഞന്തി ജനസദ്ദതോ അതുച്ഛം. ആസനന്തി ഥേരസ്സ ആസനം. തസ്മിന്തി ആസനേ. നിസിന്നസ്സ ഥേരസ്സ വത്തം കാതബ്ബന്തി സമ്ബന്ധോ. ഉക്ലാപോ അസ്മിം ദേസേ അത്ഥീതി ഉക്ലാപോതി അത്ഥം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘കേനചി കചവരേന സംകിണ്ണോ’’തി. ഏത്ഥ ച സങ്കാരോ ഉച്ഛിട്ഠോ കലാപോ സമൂഹോ ഉക്ലാപോതി വചനത്ഥേന ഉക്ലാപോതി വുച്ചതി. കചീയതി ബന്ധീയതി അസ്മിം ദേസേതി കചോ, സോ വരീയതി ഇച്ഛീയതി അനേനാതി കചവരോതി വചനത്ഥേന കചവരോതി വുച്ചതി. ഹത്ഥേനപീതി ഏത്ഥ പിസദ്ദോ പിലോതികേനപീതിആദിം സങ്ഗണ്ഹാതി.

ഏകതോ കത്വാതി ഏകതോ സമാനപടലം കത്വാ. കസ്മാ സങ്ഘാടീതി ആഹ ‘‘സബ്ബം ഹീ’’തിആദി. ‘‘സങ്ഘടിതത്താ’’തി ഇമിനാ സംഹരിതബ്ബാതി സങ്ഘാടീതി വചനത്ഥം ദസ്സേതി. നിവത്തിത്വാ ഓലോകേന്തം ഉപജ്ഝായം സംപാപുണാതീതി യോജനാ. ഏകേന വാ പദവീതിഹാരേനാതി സമ്ബന്ധോ. പത്തോയേവ ഉണ്ഹഭാരികേസു പരിയാപന്നോതി പത്തപരിയാപന്നോ, പത്തേ പരിയാപന്നോ യാഗുആദികോ പത്തപരിയാപന്നോതിപി യുജ്ജതിയേവ. ഭിക്ഖാചാരേതി ഭിക്ഖാചാരട്ഠാനേ. യാഗുയാ വാ ലദ്ധായാതി സമ്ബന്ധോ. തസ്സാതി ഉപജ്ഝായസ്സ. സോ പത്തോതി ഉണ്ഹാദീസു പരിയാപന്നോ സോ പത്തോ. അഞ്ഞത്ര വാതി ആരാമാദീസു വാ. തസ്സാതി ഉപജ്ഝായസ്സ. വചനേ അനിട്ഠിതേതി സമ്ബന്ധോ. ഇതോ പട്ഠായാതി ‘‘ന ഉപജ്ഝായസ്സ ഭണമാനസ്സാ’’തി ഏത്ഥ വുത്തനകാരതോ പട്ഠായ. ഇമിനാ ഹേട്ഠാ വുത്തേസു ‘‘നാതിദൂരേ ഗന്തബ്ബ’’ന്തിആദീസു നകാരപടിസിദ്ധേസു ആപത്തി നത്ഥീതി ദസ്സേതി. യത്ഥ കത്ഥചീതി ‘‘ന ച ഉണ്ഹേ ചീവരം നിദഹിതബ്ബ’’ന്തിആദീസു യേസു കേസുചി. അയന്തി ദുക്കടാപത്തി. ഹീതി സച്ചം. ആപത്തിസാമന്താതി ഏത്ഥ ആപത്തിയാ സാമന്താ ആപത്തിസാമന്താതി അത്ഥം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘ആപത്തിയാ ആസന്ന’’ന്തി. ‘‘ആസന്ന’’ന്തി ഇമിനാ സാമന്താസദ്ദസ്സ ആസന്നവേവചനതഞ്ച ഉപയോഗത്ഥേ നിസ്സക്കവചനതഞ്ച ദസ്സേതി. ഈദിസം വചനം ഭന്തേ വത്തും വട്ടതി നാമാതി യോജനാ.

ഗാമതോ പഠമതരന്തി ഗാമതോ ഉപജ്ഝായസ്സ പഠമതരം. തേനേവാതി ഉപജ്ഝായേനേവ. നിവത്തന്തേന സദ്ധിവിഹാരികേനാതി സമ്ബന്ധോ. ‘‘തിന്ത’’ന്തി വത്വാ തമേവത്ഥം ദസ്സേതും വുത്തം ‘‘സേദഗ്ഗഹിത’’ന്തി. ഇമിനാ സേദേന സീദതീതി സിന്നന്തി അത്ഥം ദസ്സേതി. ‘‘അതിരേകം കത്വാ’’തി ഇമിനാ ഉസ്സാരേത്വാതിപദസ്സ അധിപ്പായത്ഥം ദസ്സേതി, ഉദ്ധം ഉദ്ധം സാരേത്വാതി വുത്തം ഹോതി. പച്ഛിമവാക്യസ്സ പുബ്ബവാക്യകാരണഭാവം ദസ്സേതും വുത്തം ‘‘കിം കാരണാ’’തി. മജ്ഝേ ഭങ്ഗസ്സ ദോസം ആവികരോന്തോ ആഹ ‘‘സമം കത്വാ’’തിആദി. തതോതി സമം കത്വാ സംഹരണതോ, നിച്ചം ഭിജ്ജമാനന്തി സമ്ബന്ധോ. മജ്ഝേ ഭങ്ഗതോ വാ, ദുബ്ബലന്തി സമ്ബന്ധോ. ഏതന്തി ‘‘ചതുരങ്ഗുലം കണ്ണം ഉസ്സാരേത്വാ’’തി ഏതം വചനം. യഥാതി യേനാകാരേന സംഹരിയമാനേതി സമ്ബന്ധോ. ചീവരഭോഗസ്സ ഓരോ അന്തോ ഓഭോഗോതി അത്ഥം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘കായബന്ധന’’ന്തിആദി.

യോതി ഉപജ്ഝായോ. ‘‘ഗാമേയേവാ’’തി വത്വാ തമേവത്ഥം ദസ്സേതും വുത്തം ‘‘അന്തരഘരേ വാ പടിക്കമനേ വാ’’തി. പടിക്കമനേ വാതി ഭോജനസാലായം വാ. തസ്സാതി ഉപജ്ഝായസ്സ. ലദ്ധാ ഭിക്ഖാ യേനാതി ലദ്ധഭിക്ഖോ, തസ്സ വാ. പിണ്ഡപാതോ ഹോതീതി യോജനാ. തസ്സാതി ഉപജ്ഝായസ്സ. പിണ്ഡപാതോ ന ഹോതീതി സമ്ബന്ധോ. അത്തനാ ലദ്ധോപീതി പിസദ്ദോ ഉപജ്ഝായേന ലദ്ധോപീതി അത്ഥം സമ്പിണ്ഡേതി. ആഹരിയതൂതി ഏത്ഥ തുവിഭത്തി പുച്ഛായം ഹോതി, ആഹരിയതു കിന്തി അത്ഥോ. കാലോതി ഭോജനകാലോ. ഭുഞ്ജിത്ഥാതി ഭുത്തോ, തസ്മിം സതീതി സമ്ബന്ധോ. ഉപകട്ഠോതി മജ്ഝന്ഹികസ്സ ആസന്നോ.

അനന്തരഹിതായാതി ഏത്ഥ അന്തരധായതീതി അന്തരഹിതോ, തട്ടികചമ്മഖണ്ഡാദി, നത്ഥി അന്തരഹിതോ ഏതസ്മിം പത്തഭൂമീനമന്തരേതി അനന്തരഹിതോതി അത്ഥം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘അനത്ഥതായാ’’തി. കാളവണ്ണകതാ വാ സുധാബദ്ധാ വാ നിരജമത്തികാ ഹോതീതി യോജനാ. തന്തി പത്തം. ധോതവാലികായപീതി സുദ്ധവാലികായപി. തത്ഥാതി പംസുരജസക്ഖരാദീസു. പുന തത്ഥാതി പണ്ണാധാരകേസു. ഇദം വചനം വുത്തന്തി സമ്ബന്ധോ. അഭിമുഖേനാതി അത്തനോ അഭിമുഖേന. സണികന്തി സിന്നം. അന്തേ പനാതി ചീവരസ്സ കോടിയം പന. നിക്ഖിപന്തസ്സ സദ്ധിവിഹാരികസ്സ ചീവരസ്സ ഭോഗോതി യോജനാ.

ചുണ്ണം സന്നേതബ്ബന്തി ഏത്ഥ ചുണ്ണസമോധാനേന നേതബ്ബന്തി അത്ഥം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘പിണ്ഡി കാതബ്ബാ’’തി. ‘‘ഏകസ്മിം നിദ്ധൂമേ ഠാനേ’’തി ഇമിനാ ഏകമന്തന്തി ഏത്ഥ ഏകസ്മിം അന്തേ ഠാനേതി അത്ഥം ദസ്സേതി. ജന്താഘരേതി അഗ്ഗിസാലായം. സാ ഹി ജലതി ദിബ്ബതി അഗ്ഗി ഏത്ഥാതി ജന്താ, ജനേതി സരീരസേദമേത്ഥാതി വാ ജന്താ, സാ ഏവ ഘരം ജന്താഘരന്തി വുച്ചതി, തസ്മിം. പരിപൂജാവസേന കരീയതീതി പരികമ്മന്തി അത്ഥേന അങ്ഗാരദാനാദികം പരികമ്മം നാമാതി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘പരികമ്മം നാമാ’’തിആദി.

‘‘ന കേനചി ഗേലഞ്ഞേനാ’’തിആദിനാ ഉസ്സഹനസ്സ കാരണം ദസ്സേതി. ഹീതി സച്ചം. അഗിലാനേന സട്ഠിവസ്സേന സദ്ധിവിഹാരികേനാപി കാതബ്ബന്തി യോജനാ. അനാദരേനാതി വത്തകരണസ്സ അനാദരേന. നകാരപടിസംയുത്തേസൂതി പടിസേധവാചകേന നകാരേന പടിസംയുത്തേസു. പദേസൂതി ‘‘ന ഉപജ്ഝായസ്സ ഭണമാനസ്സ അന്തരന്തരാ കഥാ ഓപാതേതബ്ബാ’’തിആദീസു വാക്യേസു. ഭൂമിയന്തി ഉപലക്ഖണവസേന വുത്തം ഭിത്തിയമ്പി അപടിഘംസിതബ്ബത്താ. ‘‘പിഠസങ്ഘാടഞ്ചാ’’തി ഇമിനാ കവാടപീളന്തി ഏത്ഥ പീഠസദ്ദേന പിഠസങ്ഘാടം വുച്ചതി ഉത്തരപദലോപവസേന വാ ഏകദേസവോഹാരവസേന വാതി ദസ്സേതി. ‘‘അച്ഛുപന്തേനാ’’തി ഇമിനാ അപ്പടിഘംസന്തേനാതി ഏത്ഥ ഘംസധാതുയാ അത്ഥം ദസ്സേതി. സമ്മാ തായതി അത്താനഞ്ച പരഞ്ച അനേനാതി സന്താനം, തമേവ സന്താനകന്തി അത്ഥേന കീടകുലാവകമക്കടകസുത്താദി സന്താനകം നാമാതി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘സന്താനക’’ന്തിആദി. ഉല്ലോകതോതി വിതാനതോ. തഞ്ഹി ഉദ്ധം ലുചീയതേ ബന്ധീയതേതി ഉല്ലോകന്തി വുച്ചതി, ചകാരസ്സ കകാരമകത്വാ ‘‘ഉല്ലോച’’ന്തിപി വുച്ചതി. തോസദ്ദേന ആകാരസ്സ സ്മാവചനസ്സ കാരിയഭാവം ദസ്സേതി. അപഹരിതബ്ബന്തി അപനേതബ്ബം. ‘‘അവഹരിതബ്ബ’’ന്തിപി പാഠോ, ഹേട്ഠാ ഹരിതബ്ബം പാതേതബ്ബന്തി അത്ഥോ.

ആലോകസന്ധിഭാഗാതി ഏത്ഥ ഭാഗസദ്ദസ്സ ദ്വന്ദതോ പരത്താ പുബ്ബപദേസുപി പച്ചേകം യോജേതബ്ബോതി ആഹ ‘‘ആലോകസന്ധിഭാഗാ ച കണ്ണഭാഗാ ചാ’’തി. തസ്സ അത്ഥം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘അന്തരബാഹിരാ’’തിആദി. ‘‘വാതപാനകവാടകാനീ’’തി ഇമിനാ ആലോകസന്ധിസദ്ദസ്സ വാതപാനകവാടകപരിയായഭാവം ദസ്സേതി. ‘‘കോണാ’’തി ഇമിനാ കണ്ണസദ്ദസ്സ കോണവേവചനഭാവം ദസ്സേതി.

‘‘യഥാ പഠമ’’ന്തിആദിനാ പഠമപഞ്ഞത്തമേവ പഞ്ഞപേതബ്ബം, ന അഞ്ഞഥാതി ദസ്സേതി. ഇദം പതിരൂപം പഠമപഞ്ഞത്തം സന്ധായ വുത്തം. പഠമപഞ്ഞത്തേ അപതിരൂപേ അഞ്ഞഥാപി പഞ്ഞപേതബ്ബം. ഏതദത്ഥമേവാതി യഥാപഞ്ഞത്തം പഞ്ഞപേതബ്ബസ്സ അത്ഥായ ഏവ. സചേ പഞ്ഞത്തം അഹോസി, ഏവം സതീതി യോജനാ. ഇദന്തി ഭിത്തിം മോചേത്വാ പഞ്ഞാപനം. കടേസു കിളഞ്ജേസു സാരത്താ ഉത്തമത്താ കടസാരകോതി വുച്ചതി. നിവത്തേത്വാതി സംഹരിത്വാ. പുരത്ഥിമാതി ഏത്ഥ യകാരലോപേന നിദ്ദേസോതി ആഹ ‘‘പുരത്ഥിമായാ’’തി.

വൂപകാസേതബ്ബോതി ഏത്ഥ കസധാതു ഗത്യത്ഥോതി ആഹ ‘‘അഞ്ഞത്ഥ നേതബ്ബോ’’തി. ഉപജ്ഝായം ഗഹേത്വാ അഞ്ഞത്ഥ ഗന്തബ്ബോതി അത്ഥോ. അഞ്ഞത്ഥാതി അഞ്ഞം ഠാനം. വിവേചേതബ്ബന്തി ഏത്ഥ ദിട്ഠിഗതതോ ഉപജ്ഝായം വിവേചേതബ്ബന്തി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘വിസ്സജ്ജാപേതബ്ബ’’ന്തി. ‘‘അഞ്ഞോ വത്തബ്ബോ’’തി വത്വാ തസ്സ ആകാരം ദസ്സേതി ‘‘ഥേര’’ന്തിആദിനാ. സോ സോ ഭിക്ഖു യാചിതബ്ബോതി സമ്ബന്ധോ. അഞ്ഞേന ദാപേതബ്ബോതി അത്തനാ അഞ്ഞേന ഭിക്ഖുനാ ഉപജ്ഝായസ്സ പരിവാസോ ദാപേതബ്ബോതി അത്ഥോ. കിന്തി നു ഖോതി കേന ഏവ ഉപായേന ദദേയ്യ നുഖോതി അത്ഥോ. ഇതിസദ്ദോ ഹി അവധാരണത്ഥോ. അട്ഠകഥായപി ഇമമേവ നയം ദസ്സേതി ‘‘കേന നു ഖോ ഉപായേനാ’’തി ഇമിനാ. സബ്ബത്ഥാതി സബ്ബേസു ‘‘കിന്തി നു ഖോ പടികസ്സേയ്യാ’’തിആദിവാക്യേസു. സത്തസു കമ്മേസു തിവിധസ്സ ഉക്ഖേപനീയകമ്മസ്സ ഗരുകത്താ വുത്തം ‘‘ഉക്ഖേപനീയം അകത്വാ’’തി. തമേവത്ഥം വിത്ഥാരേന്തോ ആഹ ‘‘തേന ഹീ’’തിആദി.

തേന സദ്ധിവിഹാരികേന യാചിതബ്ബാതി സമ്ബന്ധോ. സചേ കരോന്തിയേവാതി ഭിക്ഖൂ സചേ കമ്മം കരോന്തിയേവ. പുന സചേ കരോന്തിയേവാതി ഭിക്ഖൂ സചേ ഉക്ഖേപനീയകമ്മം കരോന്തിയേവ. അഥാതി തസ്മിം കമ്മേ കതേ. ഇതീതി ഏവം യാചനേന. നന്തി തം ഉപജ്ഝായം.

സമ്പരിവത്തകന്തി ഏത്ഥ ‘‘പിണ്ഡുക്ഖേപക’’ന്തിആദീസു (പാചി. ൬൨൦) വിയ സമ്പരിവത്തകന്തിപദം കിരിയാവിസേസനം, കപച്ചയോ ച വിച്ഛത്ഥോതി ആഹ ‘‘സമ്പരിവത്തേത്വാ സമ്പരിവത്തേത്വാ’’തി. യദീതി യാവ. യദിസദ്ദോ ഹി യാവപരിയായോ, തേന വുത്തം ‘‘ന താവ പക്കമിതബ്ബ’’ന്തി. യാവ അപ്പമത്തകമ്പി രജനം ഗലതി, ന താവ പക്കമിതബ്ബന്തി യോജനാ. വിസഭാഗപുഗ്ഗലേനാതി വിസഭാഗേന പുഗ്ഗലേന കരണഭൂതേന. ന ഉപജ്ഝായം അനാപുച്ഛാ ഗാമോ പവിസിതബ്ബോതി ഏത്ഥ ന അഞ്ഞേനേവ കരണീയേന പവിസിതബ്ബോ. പിണ്ഡായ പന പവിസിതബ്ബോതി ആസങ്കാ ഭവേയ്യാതി ആഹ ‘‘പിണ്ഡായ വാ’’തിആദി. ‘‘അനാപുച്ഛിത്വാ’’തി ഇമിനാ അനാപുച്ഛാതി ഏത്ഥ ആകാരോ ത്വാപച്ചയസ്സ കാരിയോതി ദസ്സേതി. ഭിക്ഖാചാരന്തി ഭിക്ഖായ ചരണട്ഠാനം, ഉപജ്ഝായേന ഗന്തബ്ബന്തി യോജനാ. പരിവേണന്തി ഉപജ്ഝായസ്സ പരിവേണം. പസ്സതീതി ഉപജ്ഝായം പസ്സതി.

ദസ്സനത്ഥായ വാതി അസുഭദസ്സനത്ഥായ വാ. ഇമിനാപി വാസത്ഥായ ഏവ ന ഗന്തബ്ബന്തി ആസങ്കം നിവത്തേതി. കമ്മന്തി പക്കമനസ്സ കാരണം കമ്മം. അനനുജാനനം സന്ധായ വുത്തം ‘‘യാവതതിയ’’ന്തി. തന്തി ഉപജ്ഝായം. അസ്സാതി സദ്ധിവിഹാരികസ്സ. ‘‘ന സമ്പജ്ജതീ’’തി ഇമിനാ സചേ സമ്പജ്ജതി, ന പക്കമിതബ്ബാതി ദസ്സേതി. കേവലന്തി വിനാ ഉദ്ദേസാദിസമ്പജ്ജനേഹി. ഏവരൂപേ ഉപജ്ഝായേ നിവാരേന്തേപീതി യോജനാ. ‘‘ഗേലഞ്ഞതോ’’തി ഇമിനാ വുട്ഠാനസദ്ദസ്സ അവധിഅപേക്ഖതം ദസ്സേതി. അസ്സാതി ഉപജ്ഝായസ്സ. അഞ്ഞോതി അത്തനാ അഞ്ഞോ. തസ്സാതി അഞ്ഞസ്സ ഭിക്ഖുസ്സ.