൩. തതിയസങ്ഘാദിസേസസിക്ഖാപദം

൬൯൨. തതിയേ ദുതിയേന പാദേന അതിക്കന്തമത്തേതി സമ്ബന്ധോ. പരിക്ഖേപാരഹട്ഠാനം നാമ ഘരൂപചാരതോ പഠമലേഡ്ഡുപാതോ. സങ്ഖേപതോ വുത്തമത്ഥം വിത്ഥാരതോ ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘അപി ചേത്ഥാ’’തിആദി. ഏത്ഥാതി ഇമസ്മിം സിക്ഖാപദേ. ഉപചാരേ വാതി അപരിക്ഖിത്തസ്സ ഗാമസ്സ പരിക്ഖേപാരഹട്ഠാനേ വാ. തതോതി ഗാമന്തരതോ, ഖണ്ഡപാകാരേന വാ വതിഛിദ്ദേന വാ പവിസിതുന്തി സമ്ബന്ധോ.

സമ്ബദ്ധാ വതി ഏതേസന്തി സമ്ബദ്ധവതികാ, ദ്വേ ഗാമാ. വിഹാരന്തി ഭിക്ഖുനിവിഹാരം. തതോ പന ഗാമതോതി തതോ ഇതരഗാമതോ പന, നിക്ഖന്തായ ഭിക്ഖുനിയാ ഠാതബ്ബന്തി സമ്ബന്ധോ. ഉസ്സാരണാ വാതി മനുസ്സാനം ഉസ്സാരണാ വാ.

ജനാതി ഗാമഭോജകാ ജനാ. ഏകം ഗാമന്തി യംകിഞ്ചി ഇച്ഛിതം ഏകം ഗാമം. തതോതി ഗാമതോ. ‘‘കസ്മാ’’തി ഇമായ പുച്ഛായ ‘‘വിഹരതോ ഏകം ഗാമം ഗന്തും വട്ടതീ’’തി വചനസ്സ കാരണം പുച്ഛതി. ‘‘വിഹാരസ്സ ചതുഗാമസാധാരണത്താ’’തിഇമിനാ വിസജ്ജനേന തം പുച്ഛം വിസജ്ജേതി.

യത്ഥാതി യസ്സം നദിയം. ഉത്തരന്തിയാ ഏകദ്വങ്ഗുലമത്തമ്പി അന്തരവാസകോ തേമിയതി, സാ നദീ നാമാതി യോജനാ. യഥാ നിവസിയമാനായ തിമണ്ഡലപടിച്ഛാദനം ഹോതി, ഏവം നിവത്ഥായാതി യോജനാ. ഭിക്ഖുനിയാ ഉത്തരന്തിയാ അന്തരവാസകോതി സമ്ബന്ധോ. യത്ഥ കത്ഥചീതി യസ്മിം കിസ്മിംചി ഠാനേ. ‘‘സേതുനാ ഗച്ഛതി, അനാപത്തീ’’തിഇമിനാ പദസാ ഉത്തരന്തിയാ ഏവ ആപത്തീതി ദസ്സേതി. ഉത്തരണകാലേതി നദിതോ ഉത്തരണകാലേ. ആകാസഗമനന്തി ഇദ്ധിയാ ഗമനം. ആദിസദ്ദേന ഹത്ഥിപിട്ഠിആദയോ സങ്ഗണ്ഹാതി. അക്കമന്തിയാതി അതിക്കമന്തിയാ. ഏത്ഥാതി ദ്വീസു തീസു ഭിക്ഖുനീസു. ഓരിമതീരമേവാതി അപാരതീരമേവ. തമേവ തീരന്തി ഓരിമതീരമേവ. പച്ചുത്തരതീതി പടിനിവത്തിത്വാ ഉത്തരതി.

കുരുമാനാ ഭിക്ഖുനീ കരോതീതി യോജനാ. അസ്സാതി ഭിക്ഖുനിയാ അജാനന്തിയാ ഏവ ചാതി സമ്ബന്ധോ, അനാദരേ ചേതം സാമിവചനം. അഥ പനാതി അഥസദ്ദോ യദിപരിയായോ, കിരിയാപദേന യോജേതബ്ബോ. അഥ അച്ഛതി, അഥ ന ഓതരതീതി അത്ഥോ. അച്ഛതീതി വസതി. ഹീതി സച്ചം. ഇധാതി ‘‘ഏകാ വാ രത്തിം വിപ്പവസേയ്യാ’’തിപദേ.

ഏവം വുത്തലക്ഖണമേവാതി ഏവം അഭിധമ്മപരിയായേന വുത്തലക്ഖണമേവ. തം പനേതന്തി തം പന അരഞ്ഞം. തേനേവാതി ആപന്നഹേതുനാ ഏവ. അട്ഠകഥായന്തി മഹാഅട്ഠകഥായം. ഭിക്ഖുനീസു പവിസന്തീസൂതി സമ്ബന്ധോ, നിദ്ധാരണത്ഥേ ചേതം ഭുമ്മവചനം. ഏത്ഥാതി ദസ്സനൂപചാരസവനൂപചാരേസു. യത്ഥ ഓകാസേ ഠിതം ദുതിയികാ പസ്സതി, സോ ഓകാസോ ദസ്സനൂപചാരോ നാമാതി യോജനാ. സാണിപാകാരന്തരികാപീതി സാണിപാകാരേന ബ്യവഹികാപി. യത്ഥ ഓകാസേ ഠിതാ…പേ… സദ്ദം സുണാതി, സോ ഓകാസോ സവനൂപചാരോ നാമാതി യോജനാ. മഗ്ഗമൂള്ഹസദ്ദേനാതി മഗ്ഗേ മൂള്ഹാനം സദ്ദേന. ധമ്മസ്സവനാരോചനസദ്ദേനാതി ധമ്മസ്സവനത്ഥായ ആരോചനാനം സദ്ദേന. മഗ്ഗമൂള്ഹസദ്ദേന സദ്ദായന്തിയാ സദ്ദം സുണാതി വിയ ച ധമ്മസ്സവനാരോചനസദ്ദേന സദ്ദായന്തിയാ സദ്ദം സുണാതി വിയ ച ‘‘അയ്യേ’’തി സദ്ദായന്തിയാ സദ്ദം സുണാതീതി യോജനാ. സദ്ദായന്തിയാതി സദ്ദം കരോന്തിയാ. നാമധാതു ഹേസാ. ഏവരൂപേതി ‘‘മഗ്ഗമൂള്ഹസദ്ദേന വിയാ’’തിആദിനാ വുത്തേ ഏവരൂപേ.

തിത്ഥായതനം സങ്കന്താ വാതി തിത്ഥീനം വാസട്ഠാനം സങ്കന്താ വാ. ഇമിനാ ‘‘പക്ഖസങ്കന്താ’’തി ഏത്ഥ പക്ഖസദ്ദസ്സ പടിപക്ഖവാചകത്താ തേന സാസനപടിപക്ഖാ തിത്ഥിയാ ഏവ ഗഹേതബ്ബാതി ദസ്സേതി. തിത്ഥിയാ ഹി സാസനസ്സ പടിപക്ഖാ ഹോന്തീതി. തതിയം.