൯. ഛത്തുപാഹനവഗ്ഗോ

൧. പഠമസിക്ഖാപദ-അത്ഥയോജനാ

൧൧൮൧. ഛത്തവഗ്ഗസ്സ പഠമേ കദ്ദമാദീനീതി ചിക്ഖല്ലാദീനി. ആദിസദ്ദേന ഉദകാദീനി സങ്ഗണ്ഹാതി. ഗച്ഛാദീനീതി ഖുദ്ദപാദപാദീനി. ആദിസദ്ദേന അഞ്ഞാനിപി ഛത്തം ധാരേതും അസക്കുണേയ്യാനി സമ്ബാധട്ഠാനാനി സങ്ഗണ്ഹാതീതി. പഠമം.

൨. ദുതിയസിക്ഖാപദം

൧൧൮൪. ദുതിയേ യാനേനാതി യന്തി ഇച്ഛിതട്ഠാനം സുഖേന ഗച്ഛന്തി അനേനാതി യാനന്തി. ദുതിയം.

൩. തതിയസിക്ഖാപദം

൧൧൯൧. തതിയേ ‘‘വിപ്പകിരിയിംസൂ’’തി കിരിയാപദസ്സ കത്തുനാ അവിനാഭാവതോ കത്താരം ദസ്സേതും വുത്തം ‘‘മണയോ’’തി. മണയോതി ച രതനാനീതി. തതിയം.

൪. ചതുത്ഥസിക്ഖാപദം

൧൧൯൪. ചതുത്ഥേ സീസൂപഗാദീസൂതി ആദിസദ്ദേന ഗീവൂപഗാദയോ സങ്ഗണ്ഹാതി. യം യന്തി അലങ്കാരന്തി. ചതുത്ഥം.

൫. പഞ്ചമസിക്ഖാപദം

൧൧൯൯. പഞ്ചമേ ഗന്ധേന ചാതി ഗന്ധേതി അത്തനോ വത്ഥും സൂചേതി പകാസേതീതി ഗന്ധോ. വണ്ണകേന ചാതി വിലേപനേന ച. തഞ്ഹി വണ്ണയതി ഛവിസോഭം പകാസേതീതി വണ്ണകന്തി വുച്ചതി. ചസദ്ദേന സമാഹാരദ്വന്ദവാക്യം ദീപേതീതി. പഞ്ചമം.

൬. ഛട്ഠസിക്ഖാപദം

൧൨൦൨. ഛട്ഠേ അനുത്താനവചനം നത്ഥീതി. ഛട്ഠം.

൭. സത്തമസിക്ഖാപദം

൧൨൦൮. സത്തമേ ഉമ്മദ്ദനേതി ഉപ്പീളിത്വാ മദ്ദനേ. സംബാഹനേപീതി പുനപ്പുനം ബാഹനേപീതി. സത്തമം.

൮-൧൦. അട്ഠമാദിസിക്ഖാപദം

൧൨൧൦. അട്ഠമാദീസു തീസു അനുത്താനവചനം നത്ഥീതി. അട്ഠമനവമദസമാനി.

൧൧. ഏകാദസമസിക്ഖാപദം

൧൨൧൪. ഏകാദസമേ അഭിമുഖമേവാതി അഭിമുഖേ ഏവ. മുഖസ്സ ഹി അഭി അഭിമുഖന്തി വചനത്ഥോ കാതബ്ബോ, സത്തമിയാ അംകാരോ. ഇമിനാ പുരതോതി ഏത്ഥ തോപച്ചയോ ഭുമ്മത്ഥേ ഹോതീതി ദസ്സേതി. ഉപചാരന്തി ദ്വാദസഹത്ഥൂപചാരന്തി. ഏകാദസമം.

൧൨. ദ്വാദസമസിക്ഖാപദം

൧൨൧൯. ദ്വാദസമേ ‘‘അനോകാസകത’’ന്തിപദസ്സ അയുത്തസമാസഭാവഞ്ച വിസേസനപരപദബാഹിരസമാസഭാവഞ്ച ദസ്സേതും വുത്തം ‘‘അകതഓകാസ’’ന്തി. ഓകാസോ ന കതോ യേനാതി അനോകാസകതോ, ഭിക്ഖു, തം. ‘‘അനിയമേത്വാ’’തി ഇമിനാ ‘‘അനോദിസ്സാ’’തി പദസ്സ ത്വാപച്ചയന്തഭാവം ദസ്സേതീതി. ദ്വാദസമം.

൧൩. തേരസമസിക്ഖാപദം

൧൨൨൬. തേരസമേ ഉപചാരേപീതി അപരിക്ഖിത്തസ്സ ഗാമസ്സ പരിക്ഖേപാരഹട്ഠാനസങ്ഖാതേ ഉപചാരേപി.

൧൨൨൭. ‘‘അച്ഛിന്നചീവരികായാ’’തി സാമഞ്ഞതോ വുത്തേപി വിസേസോയേവാധിപ്പേതോതി ആഹ ‘‘സങ്കച്ചികചീവരമേവാ’’തി. സമന്തതോ പുരിസാനം ദസ്സനം കന്തീയതി ഛിന്ദീയതി ഏത്ഥാതി സങ്കച്ചി, അധക്ഖകഉബ്ഭനാഭിട്ഠാനം, സങ്കച്ചേ നിവസിതബ്ബന്തി സംകച്ചികം, തമേവ ചീവരന്തി സങ്കച്ചികചീവരന്തി. തേരസമം.

ഛത്തുപാഹനവഗ്ഗോ നവമോ.

സബ്ബാനേവ സിക്ഖാപദാനീതി സമ്ബന്ധോ. തതോതി തേഹി അട്ഠാസീതിസതസിക്ഖാപദേഹി, അപനേത്വാതി സമ്ബന്ധോ.

തത്രാതി തേസു ഖുദ്ദകേസു. ഏത്ഥാതി ദസസു സിക്ഖാപദേസൂതി.

ഭിക്ഖുനിവിഭങ്ഗേ ഖുദ്ദകവണ്ണനായ

യോജനാ സമത്താ.

൫. പാടിദേസനീയസിക്ഖാപദ-അത്ഥയോജനാ

ഖുദ്ദകാനം അനന്തരാ പാടിദേസനീയാ നാമ അട്ഠ യേ ധമ്മാ സങ്ഖേപേനേവ സങ്ഗഹം ആരൂള്ഹാ സങ്ഗീതികാരേഹി, തേസം അട്ഠന്നം പാടിദേസനീയനാമകാനം ധമ്മാനം സങ്ഖേപേനേവ ഏസാ വണ്ണനാ പവത്തതേതി യോജനാ.

൧൨൨൮. യാനി സബ്ബിതേലാദീനീതി സമ്ബന്ധോ. ഹീതി വിത്ഥാരോ. ഏത്ഥാതി അട്ഠസു പാടിദേസനീയേസു. പാളിവിനിമുത്തകേസൂതി പാളിതോ വിനിമുത്തകേസു. സബ്ബേസൂതി അഖിലേസു സബ്ബിതേലാദീസൂതി.

ഭിക്ഖുനിവിഭങ്ഗേ പാടിദേസനീയവണ്ണനായ യോജനാ സമത്താ.

പനാതി പക്ഖന്തരജോതകോ. യേ ധമ്മാ ഉദ്ദിട്ഠാതി സമ്ബന്ധോ. തേസന്തി പാടിദേസനീയാനം. പുന തേസന്തി സേഖിയഅധികരണസമഥധമ്മാനം.

തന്തി അത്ഥവിനിച്ഛയം, വിദൂ വദന്തീതി സമ്ബന്ധോ. യകാരോ പദസന്ധികരോ. അയം പനേത്ഥ യോജനാ – തേസം പാടിദേസനീയാനം അനന്തരാ യേ ച സേഖിയാ പഞ്ചസത്തതി യേ ച ധമ്മാ, ചസദ്ദോ ലുത്തനിദ്ദിട്ഠോ, അധികരണവ്ഹയാ അധികരണസമഥനാമകാ സത്ത യേ ച ധമ്മാ ഭഗവതാ ഉദ്ദിട്ഠാ, തേസം സേഖിയഅധികരണസമഥധമ്മാനം യോ അത്ഥവിനിച്ഛയോ വിഭങ്ഗേ മയാ വുത്തോ, താദിസമേവ തം അത്ഥവിനിച്ഛയം ഭിക്ഖുനീനം വിഭങ്ഗേപി വിദൂ വദന്തി യസ്മാ, തസ്മാ തേസം ധമ്മാനം സേഖിയഅധികരണസമഥധമ്മാനം യാ അത്ഥവണ്ണനാ തത്ഥ മഹാവിഭങ്ഗേ വിസും മയാ ന വുത്താ. ഇമാ അത്ഥവണ്ണനാ ഇധാപി ഭിക്ഖുനീനം വിഭങ്ഗേപി, പിസദ്ദോ ലുത്തനിദ്ദിട്ഠോ, മയാ ന വുത്തായേവാതി. നകാരോ ദ്വീസു കിരിയാസു യോജേതബ്ബോ.

‘‘സബ്ബാസവപഹം മഗ്ഗം, പുഞ്ഞകമ്മേന ചിമിനാ;

ഉപ്പാദേത്വാ സസന്താനേ, സത്താ പസ്സന്തു നിബ്ബുതി’’ന്തി.

അയം ഗാഥാ ഏതരഹി പോത്ഥകേസു നത്ഥി, ടീകാസു പന അത്ഥി. തസ്മാ ഏവമേത്ഥ യോജനാ വേദിതബ്ബാ – ഇമിനാ പുഞ്ഞകമ്മേന ച വിഭങ്ഗവണ്ണനായ കതേന ഇമിനാ പുഞ്ഞകമ്മേന ച അഞ്ഞേന പുഞ്ഞകമ്മേന ച. ചസദ്ദോ ഹി അവുത്തസമ്പിണ്ഡനത്ഥോ. സത്താ സബ്ബേ സത്താ സബ്ബാസവപഹം സബ്ബേസം ആസവാനം വിഘാതകം മഗ്ഗം അരഹത്തമഗ്ഗം സസന്താനേ അത്തനോ നിയകജ്ഝത്തേ ഉപ്പാദേത്വാ ജനേത്വാ നിബ്ബുതിം ഖന്ധപരിനിബ്ബാനം ഞാണാലോചനേന പസ്സന്തൂതി.

ഇതി സമന്തപാസാദികായ വിനയസംവണ്ണനായ

ഭിക്ഖുനിവിഭങ്ഗവണ്ണനായ

യോജനാ സമത്താ.

ജാദിലഞ്ഛിതനാമേന, നേകാനം വാചിതോ മയാ;

ഭിക്ഖുനീനം വിഭങ്ഗസ്സ, സമത്തോ യോജനാനയോതി.

നമോ തസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ