൫. പഠമപവാരണസിക്ഖാപദം

൨൩൬. പഞ്ചമേ പവാരിതാതി ഏത്ഥ വസ്സംവുത്ഥപവാരണാ, പച്ചയപവാരണാ, പടിക്ഖേപപവാരണാ, യാവദത്ഥപവാരണാ ചാതി ചതുബ്ബിധാസു പവാരണാസു യാവദത്ഥപവാരണാ ച പടിക്ഖേപപവാരണാ ചാതി ദ്വേ പവാരണാ അധിപ്പേതാതി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘ബ്രാഹ്മണേനാ’’തിആദി. ബ്രാഹ്മണേന പവാരിതാതി സമ്ബന്ധോ. സയന്തി തതിയന്തനിപാതോ ‘‘പവാരിതാ’’തിപദേന സമ്ബന്ധോ. ചസദ്ദോ അഞ്ഞത്ഥ യോജേതബ്ബോ യാവദത്ഥപവാരണായ ച പടിക്ഖേപപവാരണായ ചാതി. പടിമുഖം അത്തനോ ഗേഹം വിസന്തി പവിസന്തീതി പടിവിസ്സകാതി വുത്തേ ആസന്നഗേഹവാസികാ ഗഹേതബ്ബാതി ആഹ ‘‘സാമന്തഘരവാസികേ’’തി.

൨൩൭. ഉദ്ധങ്ഗമോ രവോ ഓരവോ, സോയേവ സദ്ദോ ഓരവസദ്ദോ, കാകാനം ഓരവസദ്ദോ കകോരവസദ്ദോതി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘കാകാന’’ന്തിആദി.

൨൩൯. തവന്തുപച്ചയസ്സ അതീതത്ഥഭാവം ദസ്സേതും വുത്തം ‘‘തത്ഥ ചാ’’തിആദി. തത്ഥാതി ‘‘ഭുത്തവാ’’തിപദേ. യസ്മാ യേന ഭിക്ഖുനാ അജ്ഝോഹരിതം ഹോതി, തസ്മാ സോ ‘‘ഭുത്താവീ’’തി സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതീതി യോജനാ. സങ്ഖാദിത്വാതി ദന്തേഹി ചുണ്ണം കത്വാ. തേനാതി തേന ഹേതുനാ. അസ്സാതി ‘‘ഭുത്താവീ’’തിപദസ്സ. പവാരേതി പടിക്ഖിപതീതി പവാരിതോ ഭിക്ഖൂതി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘കതപവാരണോ’’തി. സോപി ചാതി സോ പടിക്ഖേപോ ച ഹോതീതി സമ്ബന്ധോ. അസ്സാതി ‘‘പവാരിതോ’’തിപദസ്സ. തത്ഥാതി ‘‘അസനം പഞ്ഞായതീ’’തിആദിവചനേ. യസ്മാ ഭുത്താവീതിപി സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി, തസ്മാ ന പസ്സാമാതി യോജനാ. ‘‘അസനം പഞ്ഞായതീ’’തി പദഭാജനിയാ ‘‘ഭുത്താവീ’’തി മാതികാപദസ്സ അസംസന്ദനഭാവം ദസ്സേതും വുത്തം ‘‘അസനം പഞ്ഞായതീതി ഇമിനാ’’തിആദി. യഞ്ചാതി യഞ്ച ഭോജനം. ദിരത്താദീതി ഏത്ഥ ആദിസദ്ദേന പഞ്ചാദിവചനം സങ്ഗണ്ഹാതി. ഏതന്തി ‘‘ഭുത്താവീ’’തിപദം.

‘‘അസനം പഞ്ഞായതീ’’തിആദീസു വിനിച്ഛയോ ഏവം വേദിതബ്ബോതി സമ്ബന്ധോ. ‘‘പഞ്ഞായതീ’’തി ഏത്ഥ ഞാധാതുയാ ഖായനത്ഥം ദസ്സേതും വുത്തം ‘‘ദിസ്സതീ’’തി. ‘‘ഹത്ഥപാസേ’’തിപദസ്സ ദ്വാദസഹത്ഥപ്പമാണോ ഹത്ഥപാസോ നാധിപ്പേതോതി ആഹ ‘‘അഡ്ഢതേയ്യഹത്ഥപ്പമാണേ’’തി. വാചായ അഭിഹരണം നാധിപ്പേതം. തേനാഹ ‘‘കായേനാ’’തി. അഭിഹരതീതി അഭിമുഖം ഹരതി. തന്തി ഭോജനം. ഏതന്തി പഞ്ചങ്ഗഭാവം, ‘‘പഞ്ചഹി…പേ… പഞ്ഞായതീ’’തി വചനം വാ.

തത്രാതി ‘‘അസനം പഞ്ഞായതീ’’തിആദിവചനേ. അസ്നാതീതി കീയാദിഗണത്താ, തസ്സ ച ഏകക്ഖരധാതുത്താ സകാരനകാരാനം സംയോഗോ ദട്ഠബ്ബോ. തന്തി ഭോജനം. ഉന്ദതി പസവതി ഭുഞ്ജന്താനം ആയുബലം ജനേതീതി ഓദനോ. യവാദയോ പൂതിം കത്വാ കതത്താ കുച്ഛിതേന മസീയതി ആമസീയതീതി കുമാസോ. സചതി സമവായോ ഹുത്വാ ഭവതീതി സത്തു. ബ്യഞ്ജനത്ഥായ മാരേതബ്ബോതി മച്ഛോ. മാനീയതി ഭുഞ്ജന്തേഹീതി മംസം. തത്ഥാതി ഓദനാദീസു പഞ്ചസു ഭോജനേസു. സാരോ അസ്സത്ഥി അഞ്ഞേസം ധഞ്ഞാനന്തി സാലീ. വഹതി ഭുഞ്ജന്താനം ജീവിതന്തി വീഹി. യവതി അമിസ്സിതോപി മിസ്സിതോ വിയ ഭവതീതി യവോ. ഗുധതി പരിവേഠതി മിലക്ഖഭോജനത്താതി ഗോധുമോ. സോഭനസീസത്താ കമനീയഭാവം ഗച്ഛതീതി കങ്ഗു. മഹന്തസീസത്താ, മധുരരസനാളത്താ ച വരീയതി പത്ഥീയതി ജനേഹീതി വരകോ. കോരം രുധിരം ദൂസതി ഭുഞ്ജന്താനന്തി കുദ്രൂസകോ. നിബ്ബത്തോ ഓദനോ നാമാതി സമ്ബന്ധോ. തത്ഥാതി സത്തസു ധഞ്ഞേസു. സാലീതീതി ഏത്ഥ ഇതിസദ്ദോ നാമപരിയായോ. സാലീ നാമാതി അത്ഥോ. ഏസേവ നയോ ‘‘വീഹീതീ’’തിആദീസുപി.

ഏത്ഥാതി തിണധഞ്ഞജാതീസു. നീവാരോ സാലിയാ അനുലോമോ, വരകചോരകോ വരകസ്സ അനുലോമോ. അമ്ബിലപായാസാദീസൂതി ഏത്ഥ ആദിസദ്ദേന ഖീരഭത്താദയോ സങ്ഗണ്ഹന്തി. ഓധീതി അവധി, മരിയാദോതി അത്ഥോ. സോ ഹി അവഹീയതി ചജീയതി അസ്മാതി ഓധീതി വുച്ചതി.

യോപി പായാസോ വാ യാപി അമ്ബിലയാഗു വാ ഓധിം ന ദസ്സേതി, സോ പവാരണം ന ജനേതീതി യോജനാ. പയേന ഖീരേന കതത്താ പായാസോ. പാതബ്ബസ്സ, അസിതബ്ബസ്സ ചാതി ദ്വിന്നം ബ്യുപ്പത്തിനിമിത്താനം സമ്ഭവതോ വാ പായാസോതി വുച്ചതി. ഉദ്ധനതോതി ചുല്ലിതോ. സാ ഹി ഉപരി ധീയന്തി ഠപിയന്തി ഥാല്യാദയോ ഏത്ഥാതി ഉദ്ധനന്തി വുച്ചതി. ആവജ്ജിത്വാതി പരിണാമേത്വാ. ഘനഭാവന്തി കഥിനഭാവം. ഏത്ഥാപി വാക്യേ ‘‘യോ സോ’’തി പദാനി യോജേതബ്ബാനി. പുബ്ബേതി അബ്ഭുണ്ഹകാലേ. നിമന്തനേതി നിമന്തനട്ഠാനേ. ഭത്തേ ആകിരിത്വാ ദേന്തീതി സമ്ബന്ധോ. യാപനം ഗച്ഛതി ഇമായാതി യാഗു. കിഞ്ചാപി തനുകാ ഹോതി, തഥാപീതി യോജനാ. ഉദകാദീസൂതിആദിസദ്ദേന കിഞ്ജികഖീരാദയോ സങ്ഗയ്ഹന്തി. യാഗുസങ്ഗഹമേവ ഗച്ഛതി, കസ്മാ? ഉദകാദീനം പക്കുഥിതത്താതി അധിപ്പായോ. തസ്മിം വാതി സഭത്തേ, പക്കുഥിതഉദകാദികേ വാ. അഞ്ഞസ്മിം വാതി പക്കുഥിതഉദകാദിതോ അഞ്ഞസ്മിം ഉദകാദികേ വാ. യത്ഥ യസ്മിം ഉദകാദികേ പക്ഖിപന്തി, തം പവാരണം ജനേതീതി യോജനാ.

സുദ്ധരസകോതി മച്ഛമംസഖണ്ഡന്ഹാരൂഹി അമിസ്സോ സുദ്ധോ മച്ഛാദിരസകോ. രസകയാഗൂതി രസകഭൂതാ ദ്രവഭൂതാ യാഗു. ഘനയാഗൂതി കഥിനയാഗു. ഏത്ഥാതി ഘനയാഗുയം. പുപ്ഫിഅത്ഥായാതി പുപ്ഫം ഫുല്ലം ഇമസ്സ ഖജ്ജകസ്സാതി പുപ്ഫീ, പുപ്ഫിനോ അത്ഥോ പയോജനം പുപ്ഫിഅത്ഥോ, തദത്ഥായ കതന്തി സമ്ബന്ധോ. തേ തണ്ഡുലേതി തേ സേദിതതണ്ഡുലേ. അചുണ്ണത്താ നേവ സത്തുസങ്ഖ്യം, അപക്കത്താ ന ഭത്തസങ്ഖ്യം ഗച്ഛന്തി. തേഹീതി സേദിതതണ്ഡുലേഹി. തേ തണ്ഡുലേ പചന്തി, കരോന്തീതി സമ്ബന്ധോ.

‘‘യവേഹീ’’തി ബഹുവചനേന സത്ത ധഞ്ഞാനിപി ഗഹിതാനി. ഏസ നയോ സാലിവീഹിയവേഹീതി ഏത്ഥാപി. ഥുസേതി ധഞ്ഞതചേ. പലാപേത്വാതി പടിക്കമാപേത്വാ. തന്തി ചുണ്ണം ഗച്ഛതീതി സമ്ബന്ധോ. ഖരപാകഭജ്ജിതാനന്തി ഖരോ പാകോ ഖരപാകോ, ഖരപാകേന ഭജ്ജിതാ ഖരപാകഭജ്ജിതാ, തേസം. ന പവാരേന്തി അസത്തുസങ്ഗഹത്താതി അധിപ്പായോ. കുണ്ഡകമ്പീതി കണമ്പി. പവാരേതി സത്തുസങ്ഗഹത്താതി അധിപ്പായോ. തേഹീതി ലാജേഹി. സുദ്ധഖജ്ജകന്തി പിട്ഠേഹി അമിസ്സിതം സുദ്ധം ഫലാഫലാദിഖജ്ജകം. യാഗും പിവന്തസ്സ ദേന്തീതി യോജനാ. താനീതി ദ്വേ മച്ഛമംസഖണ്ഡാനി. ന പവാരേതി ദ്വിന്നം മച്ഛമംസഖണ്ഡാനം അഖാദിതത്താതി അധിപ്പായോ. തതോതി ദ്വേമച്ഛമംസഖണ്ഡതോ നീഹരിത്വാ ഏകന്തി സമ്ബന്ധോ, തേസു വാ. സോതി ഖാദകോ ഭിക്ഖു. അഞ്ഞന്തി ദ്വീഹി മച്ഛമംസഖണ്ഡേഹി അഞ്ഞം പവാരണപഹോനകം ഭോജനം.

അവത്ഥുതായാതി പവാരണായ അവത്ഥുഭാവതോ. തം വിത്ഥാരേന്തോ ആഹ ‘‘യം ഹീ’’തി. ഹിസദ്ദോ വിത്ഥാരജോതകോ. യന്തി മംസം. ഇദം പനാതി ഇദം മംസം പന. പടിക്ഖിത്തമംസം കപ്പിയഭാവതോ അപടിക്ഖിപിതബ്ബട്ഠാനേ ഠിതത്താ പടിക്ഖിത്തമ്പി മംസഭാവം ന ജഹാതി. നനു ഖാദിതമംസം പന അകപ്പിയഭാവതോ പടിക്ഖിപിതബ്ബട്ഠാനേ ഠിതത്താ ഖാദിയമാനമ്പി മംസഭാവം ജഹാതീതി ആഹ ‘‘യം പനാ’’തിആദി. കുലദൂസകകമ്മഞ്ച വേജ്ജകമ്മഞ്ച ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മാരോചനഞ്ച സാദിതരൂപിയഞ്ച കുല…പേ… രൂപിയാനി, താനി ആദീനി യേസം കുഹനാദീനന്തി കുല…പേ… രൂപിയാദയോ, തേഹി. സബ്ബത്ഥാതി സബ്ബേസു വാരേസു.

ഏവന്തിആദി നിഗമനനിദസ്സനം. തന്തി ഭോജനം. യഥാതി യേനാകാരേന. യേന അജ്ഝോഹടം ഹോതി, സോ പടിക്ഖിപതി പവാരേതീതി യോജനാ. കത്ഥചീതി കിസ്മിഞ്ചി പത്താദികേ. തസ്മിം ചേ അന്തരേതി തസ്മിം ഖണേ ചേ. അഞ്ഞത്രാതി അഞ്ഞസ്മിം ഠാനേ. പത്തേ വിജ്ജമാനഭോജനം അനജ്ഝോഹരിതുകാമോ ഹോതി യഥാ, ഏവന്തി യോജനാ. ഹീതി സച്ചം. സബ്ബത്ഥാതി സബ്ബേസു പദേസു. തത്ഥാതി കുരുന്ദീയം. ആനിസദസ്സാതി ആഗമ്മ നിസീദതി ഏതേനാതി ആനിസദോ, തസ്സ പച്ഛിമന്തതോതി സമ്ബന്ധോ. പണ്ഹിഅന്തതോതി പസതി ഠിതകാലേ വാ ഗമനകാലേ വാ ഭൂമിം ഫുസതീതി പണ്ഹീ, തസ്സ അന്തതോ. ‘‘ദായകസ്സാ’’തിപദം ‘‘പസാരിതഹത്ഥ’’ന്തി പദേന ച ‘‘അങ്ഗ’’ന്തി പദേന ച അവയവീസമ്ബന്ധോ. ഹത്ഥപാസോതി ഹത്ഥസ്സ പാസോ സമീപോ ഹത്ഥപാസോ, ഹത്ഥോ പസതി ഫുസതി അസ്മിം ഠാനേതി വാ ഹത്ഥപാസോ, അഡ്ഢതേയ്യഹത്ഥോ പദേസോ. തസ്മിന്തി ഹത്ഥപാസേ.

ഉപനാമേതീതി സമീപം നാമേതി. അനന്തരനിസിന്നോപീതി ഹത്ഥപാസം അവിജഹിത്വാ അനന്തരേ ഠാനേ നിസിന്നോപി ഭിക്ഖു വദതീതി യോജനാ. ഭത്തപച്ഛിന്തി ഭത്തേന പക്ഖിത്തം പച്ഛിം. ഈസകന്തി ഭാവനപുംസകം. ഉദ്ധരിത്വാ വാ അപനാമേത്വാ വാതി സമ്ബന്ധിതബ്ബം. ദൂരേതി നവാസനേ. ഇതോതി പത്തതോ. ഗതോ ദൂതോതി സമ്ബന്ധോ.

പരിവേസനായാതി പരിവേസനത്ഥായ, ഭത്തഗ്ഗേ വാ. തത്രാതി അസ്മിം പരിവേസനേ. തന്തി ഭത്തപച്ഛിം. ഫുട്ഠമത്താവാതി ഫുസിയമത്താവ. കടച്ഛുനാ ഉദ്ധടഭത്തേ പന പവാരണാ ഹോതീതി യോജനാ. ഹീതി സച്ചം, യസ്മാ വാ. തസ്സാതി പരിവേസകസ്സ. അഭിഹടേ പടിക്ഖിത്തത്താതി അഭിഹടസ്സ ഭത്തസ്സ പടിക്ഖിത്തഭാവതോ.

‘‘കായേന വാചായ വാ പടിക്ഖിപന്തസ്സ പവാരണാ ഹോതീ’’തി സങ്ഖേപേന വുത്തമത്ഥം വിത്ഥാരേന ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘തത്ഥാ’’തിആദി. തത്ഥാതി തേസു കായവാചാപടിക്ഖേപേസു. മച്ഛികബീജനിന്തി മക്ഖികാനം ഉത്താസനിം ബീജനിം. ഖകാരസ്സ ഹി ഛകാരം കത്വാ ‘‘മച്ഛികാ’’തി വുച്ചതി ‘‘സച്ഛികത്വാ’’തിആദീസു വിയ (അ. നി. ൩.൧൦൩). ഏത്ഥ ഹി ‘‘സക്ഖികത്വാ’’തി വത്തബ്ബേ ഖകാരസ്സ ഛകാരോ ഹോതി.

ഏകോ വദതീതി സമ്ബന്ധോ. അപനേത്വാതി പത്തതോ അപനേത്വാ. ഏത്ഥാതി വചനേ. കഥന്തി കേനാകാരേന ഹോതീതി യോജനാ. വദന്തസ്സ നാമാതി ഏത്ഥ നാമസദ്ദോ ഗരഹത്ഥോ ‘‘അത്ഥീ’’തിപദേന യോജേതബ്ബോ. അത്ഥി നാമാതി അത്ഥോ. ഇതോപീതി പത്തതോപി. തത്രാപീതി തസ്മിം വചനേപി.

സമംസകന്തി മംസേന സഹ പവത്തം. രസന്തി ദ്രവം. തന്തി വചനം. പടിക്ഖിപതോ ഹോതി. കസ്മാ? മച്ഛോ ച രസോ ച മച്ഛേന മിസ്സോ രസോ ചാതി അത്ഥസ്സ സമ്ഭവതോ. ഇദന്തി വത്ഥും. മംസം വിസും കത്വാതി ‘‘മംസസ്സ രസം മംസരസ’’ന്തി മംസപദത്ഥസ്സ പധാനഭാവം അകത്വാ, രസപദത്ഥസ്സേവ പധാനഭാവം കത്വാതി അത്ഥോ.

ആപുച്ഛന്തന്തി ‘‘മംസരസം ഗണ്ഹഥാ’’തി ആപുച്ഛന്തം. തന്തി മംസം. കരമ്ബകോതി മിസ്സകാധിവചനമേതം. യഞ്ഹി അഞ്ഞേന അഞ്ഞേന മിസ്സേത്വാ കരോന്തി, സോ ‘‘കരമ്ബകോ’’തി വുച്ചതി. അയം പനേത്ഥ വചനത്ഥോ – കരോതി സമൂഹം അവയവിന്തി കരോ, കരീയതി വാ സമൂഹേന അവയവിനാതി കരോ, അവയവോ, തം വകതി ആദദാതീതി കരമ്ബകോ, സമൂഹോ. ‘‘കദമ്ബകോ’’തിപി പാഠോ, സോപി യുത്തോയേവ അനുമതത്താ പണ്ഡിതേഹി. അഭിധാനേപി ഏവമേവ അത്ഥീ. അത്ഥോ പന അഞ്ഞഥാ ചിന്തേതബ്ബോ. ഇമസ്മിം വാ അത്ഥേ രകാരസ്സ ദകാരോ കാതബ്ബോ. മംസേന മിസ്സോ, ലക്ഖിതോ വാ കരമ്ബകോ മംസകരമ്ബകോ. ന പവാരേതീതി യേസം കേസഞ്ചി മിസ്സകത്താ ന പവാരേതി. പവാരേതീതി മംസേന മിസ്സിതത്താ പവാരേതി.

യോ പന പടിക്ഖിപതി, സോ പവാരിതോവ ഹോതീതി യോജനാ. നിമന്തനേതി നിമന്തനട്ഠാനേ. ഹീതി സച്ചം. തത്ഥാതി കുരുന്ദിയം. യേനാതി യേന ഭത്തേന. ഏത്ഥാതി ‘‘യാഗും ഗണ്ഹഥാ’’തിആദിവചനേ. അധിപ്പായോതി അട്ഠകഥാചരിയാനം അധിപ്പായോ. ഏത്ഥാതി ‘‘യാഗുമിസ്സകം ഗണ്ഹഥാ’’തിആദിവചനേ. ദുദ്ദസന്തി ദുക്കരം ദസ്സനം. ഇദഞ്ചാതി ‘‘മിസ്സകം ഗണ്ഹഥാ’’തിവചനഞ്ച. ന സമാനേതബ്ബന്തി സമം ന ആനേതബ്ബം, സമാനം വാ ന കാതബ്ബം. ഹീതി സച്ചം, യസ്മാ വാ. ഇദം പനാതി മിസ്സകം പന. ഏത്ഥാതി മിസ്സകേ. വിസും കത്വാതി രസഖീരസപ്പീനി ആവേണിം കത്വാ. തന്തി രസാദിം.

കദ്ദീയതി മദ്ദീയതീതി കദ്ദമോ. ഉന്ദതി പസവതി വഡ്ഢതീതി ഉദകം. ഉന്ദതി വാ ക്ലേദനം കരോതീതി ഉദകം, നിലീനേ സത്തേ ഗുപതി രക്ഖതീതി ഗുമ്ബോ, ഗുഹതി സംവരതീതി വാ ഗുമ്ബോ. അനുപരിയായന്തേനാതി അനുക്കമേന പരിവത്തിത്വാ ആയന്തേന. തന്തി നാവം വാ സേതും വാ. മജ്ഝന്ഹികന്തി അഹസ്സ മജ്ഝം മജ്ഝന്ഹം, അഹസദ്ദസ്സ ന്ഹാദേസോ, മജ്ഝന്ഹം ഏവ മജ്ഝന്ഹികം. പോത്ഥകേസു പന മജ്ഝന്തികന്തി പാഠോ അത്ഥി, സോ അപാഠോയേവ. യോ ഠിതോ പവാരേതി, തേന ഠിതേനേവ ഭുഞ്ജിതബ്ബന്തി യോജനാ. ആനിസദന്തി പീഠേ ഫുട്ഠആനിസദമംസം. അചാലേത്വാതി അചാവേത്വാ. അയമേവ വാ പാഠോ. ഉപരി ച പസ്സേസു ച അമോചേത്വാതി വുത്തം ഹോതി. അദിന്നാദാനേ വിയ ഠാനാചാവനം ന വേദിതബ്ബം. സംസരിതുന്തി സംസബ്ബിതും. നന്തി ഭിക്ഖും.

അതിരേകം രിചതി ഗച്ഛതീതി അതിരിത്തം, ന അതിരിത്തം അനതിരിത്തന്തി അത്ഥം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘ന അതിരിത്ത’’ന്തി. ‘‘അധിക’’ന്തിഇമിനാ അതിരിത്തസദ്ദസ്സ അതിസുഞ്ഞത്ഥം നിവത്തേതി. അധി ഹുത്വാ ഏതി പവത്തതീതി അധികം. തം പനാതി അനതിരിത്തം പന ഹോതീതി സമ്ബന്ധോ. തത്ഥാതി ‘‘അകപ്പിയകത’’ന്തിആദിവചനേ. വിത്ഥാരോ ഏവം വേദിതബ്ബോതി യോജനാ. തത്ഥാതി അതിരിത്തം കാതബ്ബേസു വത്ഥൂസു. യം ഫലം വാ യം കന്ദമൂലാദി വാ അകതന്തി യോജനാ. അകപ്പിയഭോജനം വാതി കുലദൂസകകമ്മാദീഹി നിബ്ബത്തം അകപ്പിയഭോജനം വാ അത്ഥീതി സമ്ബന്ധോ. യോതി വിനയധരോ ഭിക്ഖു. തേന കതന്തി യോജനാ. ‘‘ഭുത്താവിനാ പവാരിതേന ആസനാ വുട്ഠിതേന കത’’ന്തിവചനതോ ഭുത്താവിനാ അപവാരിതേന ആസനാ വുട്ഠിതേന കത്തബ്ബന്തി സിദ്ധം. തസ്മാ പാതോ അദ്ധാനം ഗച്ഛന്തേസു ദ്വീസു ഏകോ പവാരിതോ, തസ്സ ഇതരോ പിണ്ഡായ ചരിത്വാ ലദ്ധം ഭിക്ഖം അത്തനാ അഭുത്വാപി ‘‘അലമേതം സബ്ബ’’ന്തി കാതും ലഭതി ഏവ. യന്തി ഖാദനീയഭോജനീയം. ‘‘തദുഭയമ്പീ’’തിഇമിനാ അതിരിത്തഞ്ച അതിരിത്തഞ്ച അതിരിത്തം, ന അതിരിത്തം അനതിരിത്തന്തി അത്ഥം ദസ്സേതി.

തസ്സേവാതി അനതിരിത്തസ്സേവ. ഏത്ഥാതി അനതിരിത്തേ, ‘‘കപ്പിയകത’’ന്തി ആദീസു സത്തസു വിനയകമ്മാകാരേസു വാ. അനന്തരേതി വിനയധരസ്സ അനന്തരേ ആസനേ. പത്തതോ നീഹരിത്വാതി സമ്ബന്ധോ. തത്ഥേവാതി ഭുഞ്ജനട്ഠാനേയേവ. തസ്സാതി നിസിന്നസ്സ. തേനാതി ഭത്തം ആനേന്തേന ഭിക്ഖുനാ ഭുഞ്ജിതബ്ബന്തി യോജനാ. ‘‘നിസിന്നേന ഭിക്ഖുനാ’’തി കാരിതകമ്മം ആനേതബ്ബം. കസ്മാ ‘‘ഹത്ഥം ധോവിത്വാ’’തി വുത്തന്തി പുച്ഛന്തോ ആഹ ‘‘കസ്മാ’’തി. ഹീതി കാരണം. യസ്മാ അകപ്പിയം ഹോതി, തസ്മാ ഹത്ഥം ധോവിത്വാതി മയാ വുത്തന്തി അധിപ്പായോ. തസ്സാതി ഭത്തം ആനേന്തസ്സ. യേനാതി വിനയധരേന. പുന യേനാതി ഏവമേവ. യഞ്ചാതി ഖാദനീയഭോജനീയഞ്ച. യേന വിനയധരേന പഠമം അകതം, തേനേവ കത്തബ്ബം. യഞ്ച ഖാദനീയഭോജനീയം പഠമം അകതം, തഞ്ഞേവ കത്തബ്ബന്തി വുത്തം ഹോതി. തത്ഥാതി പഠമഭാജനേ. ഹീതി സച്ചം. പഠമഭാജനം സുദ്ധം ധോവിത്വാ കതമ്പി നിദ്ദോസമേവ. തേന ഭിക്ഖുനാതി പവാരിതേന ഭിക്ഖുനാ.

കുണ്ഡേപീതി ഉക്ഖലിയമ്പി. സാ ഹി കുഡതി ഓദനാദിം ദാഹം കരോതീതി കുണ്ഡോതി വുച്ചതി. തന്തി അതിരിത്തകതം ഖാദനീയഭോജനീയം. യേന പനാതി വിനയധരേന പന. ഭിക്ഖും നിസീദാപേന്തീതി സമ്ബന്ധോ. മങ്ഗലനിമന്തനേതി മങ്ഗലത്ഥായ നിമന്തനട്ഠാനേ. തത്ഥാതി മങ്ഗലനിമന്തനേ. കരോന്തേനാതി കരോന്തേന വിനയധരേന.

ഗിലാനേന ഭുഞ്ജിതാവസേസമേവ ന കേവലം ഗിലാനാതിരിത്തം നാമ, ഗിലാനം പന ഉദ്ദിസ്സ ആഭതം ഗിലാനാതിരിത്തമേവ നാമാതി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘ന കേവല’’ന്തിആദി. യംകിഞ്ചി ഗിലാനന്തി ഉപസമ്പന്നം വാ അനുപസമ്പന്നം വാ യംകിഞ്ചി ഗിലാനം. യം ദുക്കടം വുത്തം, തം അസംസട്ഠവസേന വുത്തന്തി യോജനാ. അനാഹാരത്ഥായാതി പിപാസച്ഛേദനആബാധവൂപസമത്ഥായ.

൨൪൧. സതി പച്ചയേതി ഏത്ഥ പച്ചയസ്സ സരൂപം ദസ്സേതും ‘‘പിപാസായ സതീ’’തി ച ‘‘ആബാധേ സതീ’’തി ച വുത്തം. തേന തേനാതി സത്താഹകാലികേന ച യാവജീവികേന ച. തസ്സാതി ആബാധസ്സ. ഇദം പദം ‘‘ഉപസമനത്ഥ’’ന്തി ഏത്ഥ സമുധാതുയാ സമ്ബന്ധേ സമ്ബന്ധോ, യുപച്ചയേന സമ്ബന്ധേ കമ്മന്തി ദട്ഠബ്ബന്തി. പഞ്ചമം.