൧. ആവസഥപിണ്ഡസിക്ഖാപദ-അത്ഥയോജനാ

൨൦൩. ഭോജനവഗ്ഗസ്സ പഠമേ ആവസഥേ പഞ്ഞത്തോ പിണ്ഡോ ആവസഥപിണ്ഡോതി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘സമന്താ’’തിആദി. പരിക്ഖിത്തന്തി പരിവുതം ആവസഥന്തി സമ്ബന്ധോ. അദ്ധം പഥം ഗച്ഛന്തീതി അദ്ധികാ. ഗിലായന്തി രുജന്തീതി ഗിലാനാ. ഗബ്ഭോ കുച്ഛിട്ഠസത്തോ ഏതാസന്തി ഗബ്ഭിനിയോ. മലം പബ്ബാജേന്തീതി പബ്ബജിതാ, തേസം യഥാനുരൂപന്തി സമ്ബന്ധോ. പഞ്ഞത്താനി മഞ്ചപീഠാനി ഏത്ഥാതി പഞ്ഞത്തമഞ്ചപീഠോ, തം. അനേകഗബ്ഭപരിച്ഛേദം അനേകപമുഖപരിച്ഛേദം ആവസഥം കത്വാതി യോജനാ. തത്ഥാതി ആവസഥേ. തേസം തേസന്തി അദ്ധികാദീനം. ഹിയ്യോസദ്ദസ്സ അതീതാനന്തരാഹസ്സ ച അനാഗതാനന്തരാഹസ്സ ച വാചകത്താ ഇധ അനാഗതാനന്തരാഹവാചകോതി ആഹ ‘‘സ്വേപീ’’തി. കുഹിം ഗതാ ഇതി വുത്തേതി യോജനാ. ‘‘കുക്കുച്ചായന്തോ’’തിപദസ്സ നാമധാതും ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘കുക്കുച്ചം കരോന്തോ’’തി.

൨൦൬. ‘‘അദ്ധയോജനം വാ യോജനം വാ’’തിഇമിനാ ‘‘പക്കമിതു’’ന്തിപദസ്സ കമ്മം ദസ്സേതി. ‘‘ഗന്തു’’ന്തിഇമിനാ കമുസദ്ദസ്സ പദവിക്ഖേപത്ഥം ദസ്സേതി. ‘‘അനോദിസ്സാ’’തിപദസ്സ ത്വാപച്ചയന്തഭാവം ദസ്സേതും ‘‘അനുദ്ദിസിത്വാ’’തി വുത്തം. പാസം ഡേതീതി പാസണ്ഡോ, സത്താനം ചിത്തേസു ദിട്ഠിപാസം ഖിപതീതി അത്ഥോ. അഥ വാ തണ്ഹാപാസം, ദിട്ഠിപാസഞ്ച ഡേതി ഉഡ്ഡേതീതി പാസണ്ഡോ, തം പാസണ്ഡം. യാവതത്ഥോ പഞ്ഞത്തോ ഹോതീതി യാവതാ അത്ഥോ ഹോതി, താവതാ പഞ്ഞത്തോ ഹോതീതി യോജനാ. ‘‘യാവദത്ഥോ’’തിപി പാഠോ, അയമേവത്ഥോ. ദകാരോ പദസന്ധികരോ. സകിം ഭുഞ്ജിതബ്ബന്തി ഏകദിവസം സകിം ഭുഞ്ജിതബ്ബന്തി അത്ഥോ. തേനാഹ ‘‘ഏകദിവസം ഭുഞ്ജിതബ്ബ’’ന്തി.

ഏത്ഥാതി ഇമസ്മിം സിക്ഖാപദേ. ഏകകുലേന വാ പഞ്ഞത്തന്തി സമ്ബന്ധോ. ഭുഞ്ജിതും ന വട്ടതി ഏകതോ ഹുത്വാ പഞ്ഞത്തത്താതി അധിപ്പായോ. നാനാകുലേഹി പഞ്ഞത്തം പിണ്ഡന്തി യോജനാ. ഭുഞ്ജിതും വട്ടതി നാനാകുലാനി ഏകതോ അഹുത്വാ വിസും വിസും പഞ്ഞത്തത്താതി അധിപ്പായോ. യോപി പിണ്ഡോ ഛിജ്ജതീതി സമ്ബന്ധോ. ഉപച്ഛിന്ദിത്വാതി അസദ്ധിയാദിപാപചിത്തത്താ ഉപച്ഛിന്ദിത്വാ.

൨൦൮. അനുവസിത്വാതി പുനപ്പുനം വസിത്വാ. അന്തരാമഗ്ഗേ ഗച്ഛന്തത്താ ‘‘ഗച്ഛന്തോ ഭുഞ്ജതീ’’തി ഇദം താവ യുത്തം ഹോതു, ഗതട്ഠാനേ പന ഗമിതത്താ കഥം? പച്ചുപ്പന്നസമീപോപി അതീതോ തേന സങ്ഗഹിതത്താ യുത്തം. ‘‘കുതോ നു ത്വം ഭിക്ഖു ആഗച്ഛസീ’’തിആദീസു (സം. നി. ൧.൧൩൦) വിയ. തംസമീപോപി ഹി താദിസോ. നാനാട്ഠാനേസു നാനാകുലാനം സന്തകേ പകതിയാ അനാപത്തിഭാവതോ നാനാട്ഠാനേസു ഏകകുലസ്സേവ സന്തകം സന്ധായ വുത്തം ‘‘അനാപത്തീ’’തി. ആരദ്ധസ്സ വിച്ഛേദത്താ ‘‘പുന ഏകദിവസം ഭുഞ്ജിതും ലഭതീ’’തി വുത്തം. ‘‘ഓദിസ്സാ’’തി സാമഞ്ഞതോ വുത്തേപി ഭിക്ഖൂയേവ ഗഹേതബ്ബാതി ആഹ ‘‘ഭിക്ഖൂനംയേവാ’’തി. പഠമം.