൪. പദസോധമ്മസിക്ഖാപദം

൪൪. ചതുത്ഥേ പടിമുഖം ആദരേന സുണന്തീതി പതിസ്സാ, ന പതിസ്സാ അപ്പതിസ്സാതി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘അപ്പതിസ്സവാ’’തി.

൪൫. ‘‘പദസോ’’തി ഏത്ഥ സോ-പച്ചയോ വിച്ഛത്ഥവാചകോതി ആഹ ‘‘പദം പദ’’ന്തി. തത്ഥാതി തേസു ചതുബ്ബിധേസു. പദം നാമ ഇധ അത്ഥജോതകം വാ വിഭത്യന്തം വാ ന ഹോതി, അഥ ഖോ ലോകിയേഹി ലക്ഖിതോ ഗാഥായ ചതുത്ഥംസോ പാദോവ അധിപ്പേതോതി ആഹ ‘‘പദന്തി ഏകോ ഗാഥാപാദോ’’തി. അനു പച്ഛാ വുത്തപദത്താ ദുതിയപാദോ അനുപദം നാമ. അനു സദിസം ബ്യഞ്ജനം അനുബ്യഞ്ജനന്തി അത്ഥം ദസ്സേതി ‘‘അനുബ്യഞ്ജന’’ന്തിആദിനാ. ബ്യഞ്ജനസദ്ദോ പദ-പരിയായോ. യംകിഞ്ചി പദം അനുബ്യഞ്ജനം നാമ ന ഹോതി, പുരിമപദേന പന സദിസം പച്ഛിമപദമേവ അനുബ്യഞ്ജനം നാമ.

വാചേന്തോ ഹുത്വാ നിട്ഠാപേതീതി യോജനാ. ‘‘ഏകമേകം പദ’’ന്തി പദം ‘‘നിട്ഠാപേതീ’’തി പദേ കാരിതകമ്മം. ‘‘ഥേരേനാ’’തി പദം ‘‘വുത്തേ’’തി പദേ കത്താ, ‘‘ഏകതോ’’തി പദേ സഹത്ഥോ. സാമണേരോ അപാപുണിത്വാ ഭണതീതി സമ്ബന്ധോ. മത്തമേവാതി ഏത്ഥ ഏവസദ്ദോ മത്തസദ്ദസ്സ അവധാരണത്ഥം ദസ്സേതി, തേന പകാരം പടിക്ഖിപതി. ‘‘അനിച്ച’’ന്തി ച ‘‘അനിച്ചാ’’തി ച ദ്വിന്നം പദാനം സതിപി ലിങ്ഗവിസേസത്തേ അനുബ്യഞ്ജനത്താ ആപത്തിമോക്ഖോ നത്ഥീതി ആഹ ‘‘അനുബ്യഞ്ജനഗണനായ പാചിത്തിയാ’’തി.

ബ്രഹ്മജാലാദീനീതി ഏത്ഥ ആദിസദ്ദേന സാമഞ്ഞഫലസുത്താദീനി ദീഘസുത്താനി (ദീ. നി. ൧.൧൫൦ ആദയോ) സങ്ഗഹിതാനി. ചസദ്ദേന ഓഘതരണസുത്താദീനി സംയുത്തസുത്താനി (സം. നി. ൧.൧) ച ചിത്തപരിയാദാനസുത്താദീനി അങ്ഗുത്തരസുത്താനി (അ. നി. ൧.൨ ആദയോ) ച സങ്ഗഹിതാനി. സോതി ദേവതാഭാസിതോ വേദിതബ്ബോതി യോജനാ.

കിഞ്ചാപി വദതീതി സമ്ബന്ധോ. ഏത്ഥ ച കിഞ്ചാപിസദ്ദോ ഗരഹത്ഥവാചകോ, പനസദ്ദോ അനുഗ്ഗഹത്ഥവാചകോ. മേണ്ഡകമിലിന്ദപഞ്ഹേസൂതി മേണ്ഡകപഞ്ഹേ ച മിലിന്ദപഞ്ഹേ ച. യന്തി സുത്തം വുത്തന്തി സമ്ബന്ധോ. ആരമ്മണകഥാ ബുദ്ധികകഥാ ദണ്ഡകകഥാ ഞാണവത്ഥുകഥാതി യോജേതബ്ബം പേയ്യാലവസേന വുത്തത്താ. ഇമായോ പകരണാനി നാമാതി വദന്തി. മഹാപച്ചരിയാദീസു വത്വാ പരിഗ്ഗഹിതോതി യോജനാ. യന്തി സുത്തം.

൪൮. തത്രാതി ‘‘ഏകതോ ഉദ്ദിസാപേന്തോ’’തി വചനേ. ഉദ്ദിസാപേന്തീതി ആചരിയം ദേസാപേന്തി ബഹുകത്താരമപേക്ഖിയ ബഹുവചനവസേന വുത്തം. തേഹീതി ഉപസമ്പന്നാനുപസമ്പന്നേഹി. ദ്വേപീതി ഉപസമ്പന്നോ ച അനുപസമ്പന്നോ ച.

ഉപചാരന്തി ദ്വാദസഹത്ഥൂപചാരം. യേസന്തി ഭിക്ഖൂനം. പലായനകഗന്ഥന്തി പരിവജ്ജേത്വാ ഗച്ഛന്തം പകരണം. സാമണേരോ ഗണ്ഹാതീതി യോജനാ.

ഓപാതേതീതി അവപാതേതി, ഗളിതാപേതീതി അത്ഥോ. സുത്തേപീതി വേയ്യാകരണസുത്തേപി. തന്തി യേഭുയ്യേന പഗുണഗന്ഥം. പരിസങ്കമാനന്തി സാരജ്ജമാനം. യം പന വചനം വുത്തന്തി സമ്ബന്ധോ. കിരിയസമുട്ഠാനത്താതി ഇമസ്സ സിക്ഖാപദസ്സ കിരിയസമുട്ഠാനത്താതി. ചതുത്ഥം.