൧൦. പഥവീഖണനസിക്ഖാപദം

൮൬. ദസമേ ഭഗവാ ദസ്സേതീതി യോജനാ. ഏത്ഥാതി പഥവിയം. തത്ഥാതി തേസു പാസാണാദീസു. മുട്ഠിപ്പമാണതോതി ഖടകപമാണതോ. സാതി അദഡ്ഢപഥവീ. ഹത്ഥികുച്ഛിയന്തി ഏവംനാമകേ ഠാനേ. ഏകപച്ഛിപൂരം പഥവിന്തി സമ്ബന്ധോ. തേസംയേവാതി അപ്പപംസുഅപ്പമത്തികാപദാനം ഏവ. ഹീതി സച്ചം, യസ്മാ വാ. ഏതന്തി യേഭുയ്യേനപാസാണാദിപഞ്ചകം. തന്തി കുസീതം. ആണാപേത്വാതി ഏത്ഥ ‘‘ആണ പേസനേ’’തി ധാതുപാഠേസു വുത്തത്താ ആണധാതുയേവ പേസനസങ്ഖാതം ഹേത്വത്ഥം വദതി, ന ണാപേപച്ചയോ, സോ പന ധാത്വത്ഥേയേവ വത്തതി. ന ഹി തസ്സ വിസും വുത്തോ അഭിധേയ്യോ അത്ഥി ധാത്വത്ഥതോ അഞ്ഞസ്സ അഭിധേയ്യസ്സാഭാവാ. താവാതി പഠമം പാളിമുത്തകവിനിച്ഛയസ്സ, തതോ വാ.

പോക്ഖരം പദുമം നേതീതി പോക്ഖരണീ. ‘‘സോധേന്തേഹീ’’തി പദം ‘‘ഉസ്സിഞ്ചിതും അപനേതു’’ന്തി പദേസു ഭാവകത്താ. യോതി ‘‘തനുകദ്ദമോ’’തി പദേന യോജേതബ്ബോ. യോ തനുകദ്ദമോതി ഹി അത്ഥോ. കുടേഹീതി ഘടേഹി. ഉസ്സിഞ്ചിതുന്തി ഉക്ഖിപിത്വാ, ഉദ്ധരിത്വാ വാ സിഞ്ചിതും. തത്രാതി സുക്ഖകദ്ദമേ, ‘‘യോ’’തി പദേ അവയവീആധാരോ. യോതി സുക്ഖകദ്ദമോ.

തടന്തി കൂലം. ഉദകസാമന്താതി ഉദകസ്സ സമീപേ. ഓമകചതുമാസന്തി ചതുമാസതോ ഊനകം. ഓവട്ഠന്തി ദേവേന ഓവസ്സിതം ഹോതി സചേതി യോജനാ. പതതീതി തടം പതതി. ഉദകേയേവാതി പകതിഉദകേയേവ. ഉദകസ്സാതി വസ്സോദകസ്സ. തത്ഥാതി പാസാണപിട്ഠിയം. പഠമമേവാതി സോണ്ഡിഖണനതോ പഠമം ഏവ. ഉദകേ പരിയാദിണ്ണേതി ഉദകേ സുക്ഖേ. പച്ഛാതി ഉദകപൂരതോ പച്ഛാ. തത്ഥാതി സോണ്ഡിയം. ഉദകേയേവാതി മൂലഉദകേയേവ. ഉദകന്തി ആഗന്തുകഉദകം. അല്ലീയതീതി പിട്ഠിപാസാണേ ലഗ്ഗതി. തമ്പീതി സുഖുമരജമ്പി. അകതപബ്ഭാരേതി വളഞ്ജേന അകതേ പബ്ഭാരേ. ഉപചികാഹി വമീയതി, ഘരഗോളികാദയോ വാ സത്തേ വമതീതി വമ്മികോ.

ഗാവീനം ഖുരോ കണ്ടകസദിസത്താ ഗോകണ്ടകോ നാമ, തേന ഛിന്നോ കദ്ദമോ ‘‘ഗോകണ്ടകോ’’തി വുച്ചതി. അച്ഛദനം വാ വിനട്ഠച്ഛദനം വാ പുരാണസേനാസനം ഹോതീതി യോജനാ. തതോതി പുരാണസേനാസനതോ, ഗണ്ഹിതും വട്ടതീതി സമ്ബന്ധോ. അവസേസന്തി വിനട്ഠച്ഛദനതോ. അവസേസം ഇട്ഠകം ഗണ്ഹാമി ഇതി സഞ്ഞായാതി യോജേതബ്ബോ. തേനാതി ഇട്ഠകാദിനാ. യാ യാതി മത്തികാ. അതിന്താതി അനല്ലാ, അകിലിന്നാതി അത്ഥോ.

തസ്മിന്തി മത്തികാപുഞ്ജേ. സബ്ബോതി സകലോ മത്തികാപുഞ്ജോ. അസ്സാതി മത്തികാപുഞ്ജസ്സ. ‘‘കപ്പിയകാരകേഹീ’’തി പദം ‘‘അപനാമേത്വാ’’തി പദേ കാരിതകമ്മം. കസ്മാ വട്ടതീതി ആഹ ‘‘ഉദകേനാ’’തിആദി. ഹീതി സച്ചം, യസ്മാ വാ.

തത്ഥാതി മത്തികാപാകാരേ. അഞ്ഞമ്പീതി മണ്ഡപഥമ്ഭതോ അഞ്ഞമ്പി. തേന അപദേസേനാതി തേന പാസാണാദിപവട്ടനലേസേന.

പസ്സാവധാരായാതി മുത്തസോതായ. കത്തരയട്ഠിയാതി കത്തരദണ്ഡേന. ഏത്ഥ ഹി കത്തരയതി അങ്ഗപച്ചങ്ഗാനം സിഥിലഭാവേന സിഥിലോ ഹുത്വാ ഭവതീതി കത്വാ കത്തരോ വുച്ചതി ജിണ്ണമനുസ്സോ, തേന ഏകന്തതോ ഗഹേതബ്ബത്താ കത്തരേന ഗഹിതാ യട്ഠി, കത്തരസ്സ യട്ഠീതി വാ കത്വാ കത്തരയട്ഠി വുച്ചതി കത്തരദണ്ഡോ. ദന്തജപഠമക്ഖരേന സജ്ഝായിതബ്ബോ. വീരിയസമ്പഗ്ഗഹണത്ഥന്തി വീരിയസ്സ സുട്ഠു പഗ്ഗണ്ഹനത്ഥം, വീരിയസ്സ ഉക്ഖിപനത്ഥന്തി അത്ഥോ. കേചി ഭിക്ഖൂതി യോജനാ.

൮൭. തത്രാപീതി ഇട്ഠകകപാലാദീസുപി. ഹീതി സച്ചം. തേസം അനുപാദാനത്താതി തേസം ഇട്ഠകാദീനം അഗ്ഗിസ്സ അനിന്ധനത്താ. ഹീതി സച്ചം, യസ്മാവാ. താനീതി ഇട്ഠകാദീനി. അവിസയത്താതി ആപത്തിയാ അനോകാസത്താ. തിണുക്കന്തി തിണമയം ഉക്കം. തത്ഥേവാതി മഹാപച്ചരിയം ഏവ. അരീയതി അഗ്ഗിനിപ്ഫാദനത്ഥം ഘംസീയതി ഏത്ഥാതി അരണീ, ഹേട്ഠാ നിമന്ഥനീയദാരു. സഹ ധനുനാ ഏതി പവത്തതീതി സഹിതോ, ഉപരി നിമന്ഥനദാരു. അരണീ ച സഹിതോ ച അരണീസഹിതോ, തേന അഗ്ഗിം നിബ്ബത്തേത്വാതി യോജനാ. യഥാ കരിയമാനേ ന ഡയ്ഹതി, തഥാ കരോഹീതി സമ്ബന്ധോ.

൮൮. ആവാടം ജാനാതി ആവാടം കാതും, ഖണിതും വാ ജാനാഹീതി അത്ഥോ. ‘‘ഏവം മഹാമത്തികം ജാന, ഥുസമത്തികം ജാനാ’’തി ഏത്ഥാപി യഥാലാഭം സമ്പദാനവാചകപദം അജ്ഝാഹരിത്വാ യോജനാ കാതബ്ബാ. സാതി പഥവീ. തേനാതി പവട്ടനാദിനാതി. ദസമം.

മുസാവാദവഗ്ഗോ പഠമോ.