൯. പരിവത്തനഹാരവിഭങ്ഗവണ്ണനാ

൩൫. സമ്മാദിട്ഠിസ്സ…പേ… നിജ്ജിണ്ണാ ഭവതീതി ഏത്ഥ യഥാ മഗ്ഗസമ്മാദിട്ഠിവസേനത്ഥോ വുത്തോ, ഏവം കമ്മസ്സകതാകമ്മപഥസമ്മാദിട്ഠീനമ്പി വസേന അത്ഥോ ലബ്ഭതേവ. കമ്മപഥകഥാ ഹേസാ. യഥാവുത്തേനാകാരേനാതി ‘‘അവിമുത്താവ സമാനാ’’തി, ‘‘അവിമുത്തിയ’’ന്തി ച വുത്തപ്പകാരേന. മിച്ഛാഭിനിവേസവസേനാതി അസമ്മാസമ്ബുദ്ധം ഏവ സമ്മാസമ്ബുദ്ധോതി, അനിയ്യാനികം ഏവ നിയ്യാനികോതി, അസന്തം ഏവ പന സന്തന്തി, അനരിയം ഏവ അരിയോതി വിപരീതാഭിനിവേസവസേന. മിച്ഛാധിമോക്ഖോതി അയാഥാവപസാദോ, അയാഥാവസന്നിട്ഠാനം വാ. ഉപ്പന്നമോഹോ മിച്ഛാവിമുത്തിഞാണദസ്സനന്തി സമ്ബന്ധോ.

൩൬. വാദാനം വാ അനുവാദാ വാദാനുവാദാ, തേസം വാദാനം ഉപാദാതി അത്ഥോ. വാദാനുപവത്തിയോതി വാദാനം ദോസാനം അനുപവത്തിയോ.

അന്തദ്വയപരിവത്തനന്തി കാമസുഖഅത്തകിലമഥാനുയോഗസങ്ഖാതസ്സ അന്തദ്വയസ്സ പടിപക്ഖവസേന പരിവത്തനം.

ഏതേസുപി വാരേസൂതി ‘‘നിയ്യാനികോ ധമ്മോ തേസം അധമ്മോ, സുഖോ തേസം അധമ്മോ’’തി ച ഇമേസു വാരേസു. വുത്തനയേനാതി യദി അത്തപരിതാപനം അത്തനോ ദുക്ഖാപനം ധമ്മോ, ധമ്മസ്സ പടിവിരുദ്ധോ അധമ്മോ സിയാ, ദുക്ഖസ്സ ച സുഖപടിവിരുദ്ധന്തി ഝാനമഗ്ഗഫലസുഖസ്സ, അനവജ്ജപച്ചയപരിഭോഗസുഖസ്സ ച തേസം അധമ്മഭാവോ ആപജ്ജതീതി ഏവം വത്തബ്ബാ. ‘‘യം യം വാ പനാതിആദിനാ’’തി ഇദം അവസേസപാഠാമസനം. ഏത്ഥ യം യം വാ പന ധമ്മന്തി യം വാ തം വാ ധമ്മം, കുസലം വാ അകുസലം വാ ഇട്ഠം വാ അനിട്ഠം വാതി വുത്തം ഹോതി. രോചയതി വാ ഉപഗച്ഛതി വാതി ചിത്തേന രോചതി, ദിട്ഠിയാ ഉപഗച്ഛതീതി. തസ്സ തസ്സ ധമ്മസ്സ യോ പടിപക്ഖോതി തസ്സ തസ്സ രുചിതസ്സ, ഉപഗതസ്സ വാ ധമ്മസ്സ യോ പടിപക്ഖോ നാമ. സ്വസ്സ അനിട്ഠതോ അജ്ഝാപന്നോ ഭവതീതി യോ ധമ്മോ അസ്സ രുചിതസ്സ, ഉപഗതസ്സ വാ ധമ്മസ്സ അനിട്ഠതോ പച്ചനീകതോ അബ്ഭുപഗതോ ഹോതി, തേന പടിപക്ഖേന ദേസനായ പരിവത്തനം പരിവത്തനോ ഹാരോതി അത്ഥോ. തേനാഹ ‘‘പടിപക്ഖസ്സ ലക്ഖണം വിഭാവേതീ’’തി.

പരിവത്തനഹാരവിഭങ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.