൧൧. ദുബ്ബലസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

യഥാസന്ഥുതന്തി യഥാമിത്തം. തേനാഹ ‘‘യോ യോ’’തി ആദി. തത്ഥ മിത്തസന്ദിട്ഠസമ്ഭത്തവസേനാതി മിത്തസന്ദിട്ഠസമ്ഭത്താനം വസേന. തത്ഥ മിത്താ മിത്താവ. സന്ദിട്ഠാ തത്ഥ തത്ഥ സങ്ഗമ്മ ദിട്ഠമത്താ നാതിദള്ഹമിത്താ. സമ്ഭത്താ സുട്ഠു ഭത്താ സിനേഹവന്തോ ദള്ഹമിത്താതി ദട്ഠബ്ബാ.

പഞ്ച ഗരുഭണ്ഡാനീതി രാസിവസേന പഞ്ച ഗരുഭണ്ഡാനി, സരൂപവസേന പനേതാനി ബഹൂനി ഹോന്തി. തേനാഹ ‘‘രാസിവസേന പഞ്ച ഗരുഭണ്ഡാനി വുത്താനീ’’തി. ആരാമോ (ചൂളവ. അട്ഠ. ൩൨൧; വി. സങ്ഗ. അട്ഠ. ൨൨൭) നാമ പുപ്ഫാരാമോ വാ ഫലാരാമോ വാ. ആരാമവത്ഥു നാമ തേസംയേവ ആരാമാനം അത്ഥായ പരിച്ഛിന്ദിത്വാ ഠപിതോകാസോ, തേസു വാ ആരാമേസു വിനട്ഠേസു തേസം പോരാണകഭൂമിഭാഗോ. വിഹാരോ നാമ യം കിഞ്ചി പാസാദാദിസേനാസനം. വിഹാരവത്ഥു നാമ തസ്സ പതിട്ഠാനോകാസോ. മഞ്ചോ നാമ മസാരകോ ബുന്ദികാബദ്ധോ, കുളീരപാദകോ, ആഹച്ചപാദകോതി ഇമേസം പുബ്ബേ വുത്താനം ചതുന്നം മഞ്ചാനം അഞ്ഞതരോ. പീഠം നാമ മസാരകാദീനംയേവ ചതുന്നം പീഠാനം അഞ്ഞതരം. ഭിസി നാമ ഉണ്ണഭിസിആദീനം പഞ്ചന്നം ഭിസീനം അഞ്ഞതരാ. ബിബ്ബോഹനം നാമ രുക്ഖതൂലലതാതൂലപോടകിതൂലാനം അഞ്ഞതരേന പുണ്ണം. ലോഹകുമ്ഭീ നാമ കാളലോഹേന വാ തമ്ബലോഹേന വാ യേന കേനചി ലോഹേന കതാ കുമ്ഭീ. ലോഹഭാണകാദീസുപി ഏസേവ നയോ. ഏത്ഥ പന ഭാണകന്തി അരഞ്ജരോ വുച്ചതി. വാരകോതി ഘടോ. കടാഹം കടാഹമേവ. വാസിആദീസു, വല്ലിആദീസു ച ദുവിഞ്ഞേയ്യം നാമ നത്ഥി. ഏവം –

ദ്വിസങ്ഗഹാനി ദ്വേ ഹോന്തി, തതിയം ചതുസങ്ഗഹം;

ചതുത്ഥം നവകോട്ഠാസം, പഞ്ചമം അട്ഠഭേദനം.

ഇതി പഞ്ചഹി രാസീഹി, പഞ്ചനിമ്മലലോചനോ;

പഞ്ചവീസവിധം നാഥോ, ഗരുഭണ്ഡം പകാസയി. (ചൂളവ. അട്ഠ. ൩൨൧; വി. സങ്ഗ. അട്ഠ. ൨൨൭);

വിസ്സജ്ജേതും വാ വിഭജിതും വാ ന വട്ടതീതി മൂലച്ഛേജ്ജവസേന വിസ്സജ്ജേതും വാ വിഭജിതും വാ ന വട്ടന്തി. പരിവത്തനവസേന പന വിസ്സജ്ജന്തസ്സ, വിഭജന്തസ്സ ച അനാപത്തി. തേനാഹ ‘‘ഥാവരേനാ’’തിആദി. തത്ഥ ഥാവരേന ഥാവരന്തി ആരാമആരാമവത്ഥുവിഹാരവിഹാരവത്ഥുനാ ആരാമം ആരാമവത്ഥും വിഹാരം വിഹാരവത്ഥും. ഇതരേനാതി അഥാവരേന, പച്ഛിമരാസിത്തയേനാതി വുത്തം ഹോതി. അകപ്പിയേനാതി സുവണ്ണമയമഞ്ചാദിനാ ചേവ അകപ്പിയഭിസിബിബ്ബോഹനേഹി ച. മഹഗ്ഘകപ്പിയേനാതി ദന്തമയമഞ്ചാദിനാ ചേവ പാവാരാദിനാ ച. ഇതരന്തി അഥാവരം. കപ്പിയപരിവത്തനേന പരിവത്തേതുന്തി യഥാ അകപ്പിയം ന ഹോതി, ഏവം പരിവത്തേതും.

തത്രായം പരിവത്തനനയോ (ചൂളവ. അട്ഠ. ൩൨൧; വി. സങ്ഗ. അട്ഠ. ൨൨൮) – സങ്ഘസ്സ നാളികേരാരാമോ ദൂരേ ഹോതി, കപ്പിയകാരകാവ ബഹുതരം ഖാദന്തി, യമ്പി ന ഖാദന്തി, തതോ സകടവേതനം ദത്വാ അപ്പമേവ ആഹരന്തി. അഞ്ഞേസം പന തസ്സാരാമസ്സ അവിദൂരേ ഗാമവാസീനം മനുസ്സാനം വിഹാരസ്സ സമീപേ ആരാമോ ഹോതി, തേ സങ്ഘം ഉപസങ്കമിത്വാ സകേന ആരാമേന തം ആരാമം യാചന്തി, സങ്ഘേന ‘‘രുച്ചതി സങ്ഘസ്സാ’’തി അപലോകേത്വാ സമ്പടിച്ഛിതബ്ബോ. സചേപി ഭിക്ഖൂനം രുക്ഖസഹസ്സം ഹോതി, മനുസ്സാനം പഞ്ചസതാനി, ‘‘തുമ്ഹാകം ആരാമോ ഖുദ്ദകോ’’തി ന വത്തബ്ബം. കിഞ്ചാപി അയം ഖുദ്ദകോ, അഥ ഖോ ഇതരതോ ബഹുതരം ആയം ദേതി. സചേപി സമകമേവ ദേതി, ഏവമ്പി ഇച്ഛിതിച്ഛിതക്ഖണേ പരിഭുഞ്ജിതും സക്കാതി ഗഹേതബ്ബമേവ. സചേ പന മനുസ്സാനം ബഹുതരാ രുക്ഖാ ഹോന്തി, ‘‘നനു തുമ്ഹാകം ബഹുതരാ രുക്ഖാ’’തി വത്തബ്ബം. സചേ ‘‘അതിരേകം അമ്ഹാകം പുഞ്ഞം ഹോതു, സങ്ഘസ്സ ദേമാ’’തി വദന്തി, ജാനാപേത്വാ സമ്പടിച്ഛിതും വട്ടതി. ഭിക്ഖൂനം രുക്ഖാ ഫലധാരിനോ, മനുസ്സാനം രുക്ഖാ ന താവ ഫലം ഗണ്ഹന്തി. കിഞ്ചാപി ന ഗണ്ഹന്തി, ന ചിരേന ഗണ്ഹിസ്സന്തീതി സമ്പടിച്ഛിതബ്ബമേവ. മനുസ്സാനം രുക്ഖാ ഫലധാരിനോ, ഭിക്ഖൂനം രുക്ഖാ ന താവ ഫലം ഗണ്ഹന്തി, ‘‘നനു തുമ്ഹാകം രുക്ഖാ ഫലധാരിനോ’’തി വത്തബ്ബം. സചേ ‘‘ഗണ്ഹഥ, ഭന്തേ, അമ്ഹാകം പുഞ്ഞം ഭവിസ്സതീ’’തി ദേന്തി, ജാനാപേത്വാ സമ്പടിച്ഛിതും വട്ടതി. ഏവം ആരാമേന ആരാമോ പരിവത്തേതബ്ബോ, ഏതേനേവ നയേന ആരാമവത്ഥുപി വിഹാരോപി വിഹാരവത്ഥുപി ആരാമേന പരിവത്തേതബ്ബം. ആരാമവത്ഥുനാ ച മഹന്തേന വാ ഖുദ്ദകേന വാ ആരാമം ആരാമവത്ഥും വിഹാരം വിഹാരവത്ഥുന്തി.

കഥം വിഹാരേന (ചൂളവ. അട്ഠ. ൩൨൧; വി. സങ്ഗ. അട്ഠ. ൨൨൮) വിഹാരോ പരിവത്തേതബ്ബോ? സങ്ഘസ്സ അന്തോഗാമേ ഗേഹം ഹോതി, മനുസ്സാനം വിഹാരമജ്ഝേ പാസാദോ, ഉഭോപി അഗ്ഘേന സമകാ. സചേ മനുസ്സാ തേന പാസാദേന തം ഗേഹം യാചന്തി, സമ്പടിച്ഛിതും വട്ടതി. ഭിക്ഖൂനം ചേ മഹഗ്ഘതരം ഗേഹം ഹോതി, ‘‘മഹഗ്ഘതരം അമ്ഹാകം ഗേഹ’’ന്തി വുത്തേ ‘‘കിഞ്ചാപി മഹഗ്ഘതരം പബ്ബജിതാനം അസാരുപ്പം, ന സക്കാ തത്ഥ പബ്ബജിതേഹി വസിതും, ഇദം പന സാരുപ്പം, ഗണ്ഹഥാ’’തി വദന്തി, ഏവമ്പി സമ്പടിച്ഛിതും വട്ടതി. സചേ പന മനുസ്സാനം മഹഗ്ഘം ഹോതി ‘‘നനു തുമ്ഹാകം ഗേഹം മഹഗ്ഘ’’ന്തി വത്തബ്ബം. ‘‘ഹോതു, ഭന്തേ, അമ്ഹാകം പുഞ്ഞം ഭവിസ്സതി, ഗണ്ഹഥാ’’തി വുത്തേ പന സമ്പടിച്ഛിതും വട്ടതി. ഏവം വിഹാരേന വിഹാരോ പരിവത്തേതബ്ബോ. ഏതേനേവ നയേന വിഹാരവത്ഥുപി ആരാമോപി ആരാമവത്ഥുപി വിഹാരേന പരിവത്തേതബ്ബം. വിഹാരവത്ഥുനാ ച മഹഗ്ഘേന വാ അപ്പഗ്ഘേന വാ വിഹാരം വിഹാരവത്ഥും ആരാമം ആരാമവത്ഥും. ഏവം താവ ഥാവരേന ഥാവരപരിവത്തനം വേദിതബ്ബം.

ഇതരേന ഇതരപരിവത്തനേ പന മഞ്ചപീഠം മഹന്തം വാ ഹോതു, ഖുദ്ദകം വാ (ചൂളവ. അട്ഠ. ൩൨൧; വി. സങ്ഗ. അട്ഠ. ൨൨൮), അന്തമസോ ചതുരങ്ഗുലപാദകം ഗാമദാരകേഹി പംസ്വാഗാരകേസു കീളന്തേഹി കതമ്പി സങ്ഘസ്സ ദിന്നകാലതോ പട്ഠായ ഗരുഭണ്ഡം ഹോതി. സചേപി രാജാ വാ രാജമഹാമത്താദയോ വാ ഏകപ്പഹാരേനേവ മഞ്ചസതം വാ മഞ്ചസഹസ്സം വാ ദേന്തി, സബ്ബേ കപ്പിയമഞ്ചാ സമ്പടിച്ഛിതബ്ബാ, സമ്പടിച്ഛിത്വാ വുഡ്ഢപ്പടിപാടിയാ ‘‘സങ്ഘികപരിഭോഗേന പരിഭുഞ്ജഥാ’’തി ദാതബ്ബാ, ന പുഗ്ഗലികപരിഭോഗേന ദാതബ്ബാ. അതിരേകമഞ്ചേ ഭണ്ഡാഗാരാദീസു പഞ്ഞപേത്വാ പത്തചീവരം നിക്ഖിപിത്വാ പരിഭുഞ്ജിതുമ്പി വട്ടതി. ബഹിസീമായ ‘‘സങ്ഘസ്സ ദേമാ’’തി ദിന്നമഞ്ചോ സങ്ഘത്ഥേരസ്സ വസനട്ഠാനേ ദാതബ്ബോ. തത്ഥ ചേ ബഹൂ മഞ്ചാ ഹോന്തി, മഞ്ചേന കമ്മം നത്ഥി. യസ്സ വസനട്ഠാനേ കമ്മം അത്ഥി, തത്ഥ ‘‘സങ്ഘികപരിഭോഗേന പരിഭുഞ്ജഥാ’’തി ദാതബ്ബോ, ന പുഗ്ഗലികഭോഗേന. മഹഗ്ഘേന സതഗ്ഘനകേന വാ സഹസ്സഗ്ഘനകേന വാ മഞ്ചേന അഞ്ഞം മഞ്ചസതം ലഭതി, പരിവത്തേത്വാ ഗഹേതബ്ബം. ന കേവലം മഞ്ചേന മഞ്ചോയേവ, ആരാമആരാമവത്ഥുവിഹാരവിഹാരവത്ഥുപീഠഭിസിബിബ്ബോഹനാനിപി പരിവത്തേതും വട്ടതി. ഏസേവ നയോ പീഠഭിസിബിബ്ബോഹനേസുപി. വരസേനാസനാദീനം സംരക്ഖണത്ഥന്തി സചേ ദുബ്ഭിക്ഖം ഹോതി, ഭിക്ഖൂ പിണ്ഡപാതേന ന യാപേന്തി, ഏത്ഥ രാജരോഗചോരഭയാനി, അഞ്ഞത്ഥ ഗച്ഛന്താനം വിഹാരാ പലുജ്ജന്തി, താലനാളികേരാദികേ വിനാസേന്തി, സേനാസനപച്ചയം സന്ധായ യാപേതും സക്കാ ഹോതി, ഏവരൂപേ കാലേ വരസേനാസനാദീനം സംരക്ഖണത്ഥം. ലാമകാനി വിസ്സജ്ജേതുന്തി ലാമകം ലാമകം വിസ്സജ്ജേതും, ലാമകകോടിയാ വിസ്സജ്ജേതുന്തി അധിപ്പായോ. വിസ്സജ്ജേത്വാ പരിഭുഞ്ജിതും വട്ടതീതി വിസ്സജ്ജേത്വാ തതോ ലദ്ധയാഗുഭത്തചീവരാദീനി പരിഭുഞ്ജിതും വട്ടതി. കാളലോഹതമ്ബലോഹകംസലോഹവട്ടലോഹാനന്തി ഏത്ഥ കംസലോഹം, വട്ടലോഹഞ്ച കിത്തിമലോഹം. തീണി ഹി കിത്തിമലോഹാനി കംസലോഹം, വട്ടലോഹം, ആരകൂടന്തി. തത്ഥ തിപുതമ്ബേ മിസ്സേത്വാ കതം കംസലോഹം, സീതതമ്ബേ മിസ്സേത്വാ കതം വട്ടലോഹം, രസകതമ്ബേ മിസ്സേത്വാ കതം ആരകൂടം. തേന വുത്തം ‘‘കംസലോഹം, വട്ടലോഹഞ്ച കിത്തിമലോഹ’’ന്തി. തതോ അതിരേകന്തി തതോ അതിരേകഗ്ഗണ്ഹനകോ.

സരകോതി മജ്ഝേ മകുളം ദസ്സേത്വാ മുഖവട്ടിവിത്ഥതം കത്വാ പിട്ഠിതോ നാമേത്വാ കാതബ്ബം ഏകം ഭാജനം. ‘‘സരാവ’’ന്തിപി വദന്തി. ആദിസദ്ദേന കഞ്ചനകാദീനം ഗിഹിഉപകരണാനം ഗഹണം. താനി ഹി ഖുദ്ദകാനിപി ഗരുഭണ്ഡാനേവ ഗിഹിഉപകരണത്താതി. പി-സദ്ദേന പഗേവ മഹന്താനീതി ദസ്സേതി. ഇമാനി പന ഭാജനീയാനി ഭിക്ഖൂപകരണത്താതി അധിപ്പായോ. യഥാ ച ഏതാനി, ഏവം കുണ്ഡികാപി ഭാജനീയാ. വക്ഖതി ഹി ‘‘യഥാ ച മത്തികാഭണ്ഡേ, ഏവം ലോഹഭണ്ഡേപി കുണ്ഡികാ ഭാജനീയകോട്ഠാസമേവ ഭജതീ’’തി (കങ്ഖാ. അട്ഠ. ദുബ്ബലസിക്ഖാപദവണ്ണനാ). സങ്ഘികപരിഭോഗേനാതി ആഗന്തുകാനം വുഡ്ഢതരാനം ദത്വാ പരിഭോഗേന. ഗിഹിവികടാതി ഗിഹീഹി വികതാ പഞ്ഞത്താ, അത്തനോ വാ സന്തകകരണേന വിരൂപം കതാ. പുഗ്ഗലികപരിഭോഗേന ന വട്ടതീതി ആഗന്തുകാനം അദത്വാ അത്തനോ സന്തകം വിയ ഗഹേത്വാ പരിഹരിത്വാ പരിഭുഞ്ജിതും ന വട്ടതി. പിപ്ഫലികോതി കത്തരി. ആരകണ്ടകം സൂചിവേധകം. താളം യന്തം. കത്തരയട്ഠിവേധകോ കത്തരയട്ഠിവലയം. യഥാ തഥാ ഘനകതം ലോഹന്തി ലോഹവട്ടി ലോഹഗുളോ ലോഹപിണ്ഡി ലോഹചക്കലികന്തി ഏവം ഘനകതം ലോഹം. ഖീരപാസാണമയാനീതി മുദുകഖീരവണ്ണപാസാണമയാനി.

ഗിഹിവികടാനിപി ന വട്ടന്തി അനാമാസത്താ. പി-സദ്ദേന പഗേവ സങ്ഘികപരിഭോഗേന വാ പുഗ്ഗലികപരിഭോഗേന വാതി ദസ്സേതി. സേനാസനപരിഭോഗോ പന സബ്ബകപ്പിയോ. തസ്മാ ജാതരൂപാദിമയാ സബ്ബേപി സേനാസനപരിക്ഖാരാ ആമാസാ. തേനാഹ ‘‘സേനാസനപരിഭോഗേ പനാ’’തിആദി.

സേസാതി തതോ മഹത്തരീ വാസി. യാ പനാതി യാ കുദാരീ പന. കുദാലോ അന്തമസോ ചതുരങ്ഗുലമത്തോപി ഗരുഭണ്ഡമേവ. നിഖാദനം ചതുരസ്സമുഖം വാ ഹോതു, ദോണിമുഖം വാ വങ്കം വാ ഉജുകം വാ, അന്തമസോ സമ്മുഞ്ജനിദണ്ഡകവേധനമ്പി ദണ്ഡബന്ധം ചേ, ഗരുഭണ്ഡമേവ. തേനാഹ ‘‘കുദാലോ ദണ്ഡബന്ധനിഖാദനം വാ അഗരുഭണ്ഡം നാമ നത്ഥീ’’തി. സിപാടികാ നാമ ഖുരകോസോ. സിഖരം പന ദണ്ഡബന്ധനിഖാദനം അനുലോമേതീതി ആഹ ‘‘സിഖരമ്പി നിഖാദനേനേവ സങ്ഗഹിത’’ന്തി. സചേ തമ്പി പന അദണ്ഡകം ഫലമത്തം, ഭാജനീയം. ഉപക്ഖരേതി വാസിആദിഭണ്ഡാനി.

പത്തബന്ധകോ നാമ പത്തസ്സ ഗണ്ഠികാദികാരകോ. ‘‘പടിമാസുവണ്ണാദിപത്തകാരകോ’’തിപി വദന്തി. തിപുച്ഛേദനകസത്ഥം, സുവണ്ണച്ഛേദനകസത്ഥം, കതപരികമ്മചമ്മച്ഛിന്ദനകഖുദ്ദകസത്ഥന്തി ഇമാനി ചേത്ഥ തീണി പിപ്ഫലികം അനുലോമേന്തീതി ആഹ ‘‘അയം പന വിസേസോ’’തിആദി. ഇതരാനീതി മഹാകത്തരിആദീനി.

അഡ്ഢബാഹുപ്പമാണാതി (സാരത്ഥ. ടീ. ചൂളവഗ്ഗ ൩.൩൨൧) കപ്പരതോ പട്ഠായ യാവ അംസകൂടപ്പമാണാ, വിദത്ഥിചതുരങ്ഗുലപ്പമാണാതി വുത്തം ഹോതി. തത്ഥജാതകാതി സങ്ഘികഭൂമിയം ജാതാ. ആരക്ഖസംവിധാനേന രക്ഖിതത്താ രക്ഖിതാ ച സാ മഞ്ജൂസാദീസു പക്ഖിത്തം വിയ യഥാ തം ന നസ്സതി, ഏവം ഗോപനതോ ഗോപിതാ ചാതി രക്ഖിതഗോപിതാ. തത്ഥജാതകാപി പന അരക്ഖിതാ ഗരുഭണ്ഡമേവ ന ഹോതി. ‘‘സങ്ഘകമ്മേ ച ചേതിയകമ്മേ ച കതേ’’തി ഇമിനാ സങ്ഘസന്തകേന ചേതിയസന്തകം രക്ഖിതും, പരിവത്തിതുഞ്ച വട്ടതീതി ദീപേതി. സുത്തം പനാതി വട്ടിതഞ്ചേവ അവട്ടിതഞ്ച സുത്തം.

അട്ഠങ്ഗുലസൂചിദണ്ഡമത്തോതി അന്തമസോ ദീഘസോ അട്ഠങ്ഗുലമത്തോ, പരിണാഹതോ സീഹളപണ്ണസൂചിദണ്ഡമത്തോ. ഏത്ഥാതി വേളുഭണ്ഡേ. ദഡ്ഢം ഗേഹം യേസം തേതി ദഡ്ഢഗേഹാ. ന വാരേതബ്ബാതി ‘‘മാ ഗണ്ഹിത്വാ ഗച്ഛഥാ’’തി ന നിസേധേതബ്ബാ. ദേസന്തരഗതേന സമ്പത്തവിഹാരേ സങ്ഘികാവാസേ ഠപേതബ്ബാ.

അവസേസഞ്ച ഛദനതിണന്തി മുഞ്ജപബ്ബജേഹി അവസേസം യം കിഞ്ചി ഛദനതിണം. യത്ഥ പന തിണം നത്ഥി, തത്ഥ പണ്ണേഹി ഛാദേന്തി (ചൂളവ. അട്ഠ. ൩൨൧). തസ്മാ പണ്ണമ്പി തിണേനേവ സങ്ഗഹിതന്തി ആഹ ‘‘ഛദനതിണസങ്ഖേപഗതേസൂ’’തിആദി. അട്ഠങ്ഗുലപ്പമാണോപീതി വിത്ഥാരതോ അട്ഠങ്ഗുലപ്പമാണോ. ലിഖിതപോത്ഥകോ പന ഗരുഭണ്ഡം ന ഹോതി.

വേളുമ്ഹി വുത്തപ്പമാണോതി ‘‘അട്ഠങ്ഗുലസൂചിദണ്ഡകമത്തോപീ’’തി വേളുഭണ്ഡേ വുത്തപ്പമാണോ. സങ്ഘസ്സ ദിന്നോ വാതി ദാരുദുല്ലഭട്ഠാനേ സങ്ഘസ്സ ദിന്നോ വാ. കുരുന്ദിയം വുത്തക്കമേന ദാരുഭണ്ഡവിനിച്ഛയം വത്വാ ഇദാനി മഹാഅട്ഠകഥായം വുത്തക്കമേന വത്തും ‘‘അപിചാ’’തിആദിമാഹ. ആസന്ദികാദീനീതി ഏത്ഥ ആസന്ദികോതി ചതുരസ്സപീഠം വുച്ചതി. ‘‘ഉച്ചകമ്പി ആസന്ദിക’’ന്തി വചനതോ ഏകതോഭാഗേന ദീഘപീഠമേവ ഹി അട്ഠങ്ഗുലപാദകം വട്ടതി. ചതുരസ്സാസന്ദികോ പന പമാണാതിക്കന്തോപി വട്ഠതീതി വേദിതബ്ബോ. ആദിസദ്ദേന ‘‘സത്തങ്ഗോ, ഭദ്ദപീഠകം, ഏളകപാദകപീഠം, ആമലകവട്ടകപീഠം, ഫലകം, കോച്ഛം, പലാലപീഠക’’ന്തി (ചൂളവ. അട്ഠ. ൩൨൧) ഇമേ സങ്ഗണ്ഹന്തീതി വേദിതബ്ബം. തേനാഹ ‘‘അന്തമസോ’’തിആദി. പണ്ണേഹി വാതി കദലിപണ്ണാദീഹി വാ. ബ്യഗ്ഘചമ്മോനദ്ധമ്പി വാളരൂപപരിക്ഖിത്തം രതനപരിസിബ്ബിതം കോച്ഛകം ഗരുഭണ്ഡമേവ.

ഘട്ടനഫലകം നാമ യത്ഥ ഠപേത്വാ രജിതചീവരം ഹത്ഥേന ഘട്ടേന്തി. ഘട്ടനമുഗ്ഗരോ നാമ അനുവാതാദിഘട്ടനകോതി വദന്തി. ദണ്ഡമുഗ്ഗരോ നാമ യേന രജിതചീവരം പോഥേന്തി. അമ്ബണന്തി ഫലകേഹി പോക്ഖരണീ വിയ കതം പാനീയഭാജനം. രജനദോണീതി പക്കരജനം ആകിരിത്വാ ഠപനഭാജനം.

അകപ്പിയചമ്മന്തി സീഹാദീനം ചമ്മം. ‘‘ഭൂമത്ഥരണം കാതും വട്ടതീ’’തി ഇദം അകപ്പിയചമ്മം സന്ധായ വുത്തം. ‘‘പച്ചത്ഥരണഗതിക’’ന്തി ഇമിനാ മഞ്ചപീഠേപി അത്ഥരിതും വട്ടതീതി ദീപേതി. പാവാരാദിപച്ചത്ഥരണമ്പി ഗരുഭണ്ഡന്തി ഏകേ. നോതി അപരേ. വീമംസിത്വാ ഗഹേതബ്ബം. കപ്പിയചമ്മാനീതി മിഗാദീനം ചമ്മാനി.

സബ്ബം ചക്കയുത്തയാനന്തി രഥസകടാദികം സബ്ബചക്കയുത്തയാനം. വിസങ്ഖരിതചക്കം പന യാനം ഭാജനീയം. അനുഞ്ഞാതവാസി നാമ യാ സിപാടികായ പക്ഖിപിത്വാ പരിഹരിതും സക്കാതി വുത്താ. മുട്ഠിപണ്ണന്തി താലപത്തം. തഞ്ഹി മുട്ഠിനാ ഗഹേത്വാ പരിഹരന്തീതി ‘‘മുട്ഠിപണ്ണ’’ന്തി വുച്ചതി. മുട്ഠിപണ്ണന്തി ഛത്തച്ഛദനപണ്ണമേവാതി കേചി. അരണിസഹിതന്തി അരണിയുഗളം, ഉത്തരാരണീ, അധരാരണീതി അരണിദ്വയന്തി അത്ഥോ.

ഫാതികമ്മം കത്വാതി അന്തമസോ തംഅഗ്ഘനകവാലികായപി ഥാവരം വഡ്ഢികമ്മം കത്വാ. ഫാതികമ്മം അകത്വാ ഗണ്ഹന്തേന തത്ഥേവ വലഞ്ജേതബ്ബോ. ഗമനകാലേ സങ്ഘികേ ആവാസേ ഠപേത്വാ ഗന്തബ്ബം. അസതിയാ ഗഹേത്വാ ഗതേന പഹിണിത്വാ ദാതബ്ബോ. ദേസന്തരഗതേന സമ്പത്തവിഹാരേ സങ്ഘികാവാസേ ഠപേതബ്ബോ. ഏത്ഥാതി മത്തികാഭണ്ഡേ. കുണ്ഡികാതി അയോകുണ്ഡികാ ചേവ തമ്ബലോഹകുണ്ഡികാ ച. ഭാജനീയകോട്ഠാസമേവ ഭജതീതി ഭാജനീയപക്ഖമേവ സേവതി, ന തു ഗരുഭണ്ഡന്തി അത്ഥോ. കഞ്ചനകോ പന ഗരുഭണ്ഡമേവാതി അധിപ്പായോ. ഇതരന്തി ഗരുഭണ്ഡം.

ദുബ്ബലസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.