൪. ദുട്ഠുല്ലസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ചത്താരി പാരാജികാനി അത്ഥുദ്ധാരവസേന പദഭാജനിയം ദസ്സിതാനീതി ആഹ ‘‘ദുട്ഠുല്ലന്തി സങ്ഘാദിസേസം അധിപ്പേത’’ന്തി. യേന കേനചി ഉപായേനാതി ‘‘സാമം വാ ജാനാതി, അഞ്ഞേ വാ തസ്സ ആരോചേന്തി, സോ വാ ആരോചേതീ’’തി (പാചി. ൩൯൯) വുത്തേസു യേന കേനചി ഉപായേന. പാചിത്തിയം ധുരം നിക്ഖിത്തമത്തേയേവാതി അധിപ്പായോ. സചേ പച്ഛാപി ആരോചേതി, ധുരനിക്ഖേപനേ ആപത്തിതോ ന മുച്ചതി. തേനാഹ ‘‘സചേപീ’’തിആദി. സമണസതമ്പി ആപജ്ജതിയേവാതി സമണസതമ്പി സുത്വാ യദി ഛാദേതി, പാചിത്തിയം ആപജ്ജതിയേവാതി അത്ഥോ. യേനസ്സ ആരോചിതന്തി യേന ദുതിയേന അസ്സ തതിയസ്സ ആരോചിതം. തസ്സേവാതി തസ്സ ദുതിയസ്സേവ. ആരോചേതീതി പടിച്ഛാദനത്ഥമേവ ‘‘മാ കസ്സചി ആരോചേസീ’’തി വദതി. കോടിഛിന്നാ ഹോതീതി (സാരത്ഥ. ടീ. പാചിത്തിയ ൩.൩൯൯) യസ്മാ പടിച്ഛാദനപച്ചയാ ആപത്തിം ആപജ്ജിത്വാവ ദുതിയേന തതിയസ്സ ആരോചിതം, തസ്മാ തപ്പച്ചയാ പുന തേന ആപജ്ജിതബ്ബാപത്തിയാ അഭാവതോ ആപത്തിയാ കോടി ഛിന്നാ നാമ ഹോതി.

ആദിപദേതി ദുട്ഠുല്ലാപത്തിസഞ്ഞീ, വേമതികോ, അദുട്ഠുല്ലാപത്തിസഞ്ഞീതി ഇമേസു തീസു ‘‘ദുട്ഠുല്ലാപത്തിസഞ്ഞീ പടിച്ഛാദേതീ’’തി (പാചി. ൪൦൦) ഇമസ്മിം പഠമപദേ. ഇതരേസു ദ്വീസൂതി ‘‘വേമതികോ പടിച്ഛാദേതി, അദുട്ഠുല്ലാപത്തിസഞ്ഞീ പടിച്ഛാദേതീ’’തി ഇമേസു പദേസു. അദുട്ഠുല്ലായാതി അവസേസപഞ്ചാപത്തിക്ഖന്ധേ. അനുപസമ്പന്നസ്സ ദുട്ഠുല്ലേ വാ അദുട്ഠുല്ലേ വാ അജ്ഝാചാരേതി അനുപസമ്പന്നസ്സ പുരിമപഞ്ചസിക്ഖാപദവീതിക്കമസങ്ഖാതേ ദുട്ഠുല്ലേ വാ ഇതരസ്മിം അദുട്ഠുല്ലേ വാ അജ്ഝാചാരേ. യം പന സമന്തപാസാദികായം ‘‘അനുപസമ്പന്നസ്സ സുക്കവിസട്ഠി ച കായസംസഗ്ഗോ ചാതി അയം ദുട്ഠുല്ലഅജ്ഝാചാരോ നാമാ’’തി (പാചി. അട്ഠ. ൪൦൦) വുത്തം, തം ദുട്ഠുല്ലാരോചനസിക്ഖാപദട്ഠകഥായ (പാചി. അട്ഠ. ൭൮ ആദയോ) ന സമേതി, ന ചാപി ഏവം വത്തും യുജ്ജതി ‘‘ആരോചനേ അനുപസമ്പന്നസ്സ ദുട്ഠുല്ലം അഞ്ഞഥാ അധിപ്പേതം, പടിച്ഛാദനേ അഞ്ഞഥാ’’തി (സാരത്ഥ. ടീ. പാചിത്തിയ ൪൦൦) വിസേസകാരണസ്സാനുപലബ്ഭനതോ, തസ്മാ തം ഉപപരിക്ഖിതബ്ബം.

ദുട്ഠുല്ലസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.