൩. ഓവാദവഗ്ഗോ

൧. ഓവാദസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

അട്ഠങ്ഗസമന്നാഗതസ്സാതി ‘‘സീലവാ ഹോതീ’’തിആദീഹി (പാചി. ൧൪൭) അട്ഠഹി അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതസ്സ. അനുഞ്ഞാതാതി ഇമസ്സ സിക്ഖാപദസ്സ നിദാനേ അനുഞ്ഞാതാ. ‘‘വസ്സസതൂപസമ്പന്നായാ’’തിആദി വക്ഖമാനഅട്ഠഗരുധമ്മദസ്സനം. തത്ഥ സാമീചികമ്മന്തി മഗ്ഗസമ്പദാനബീജനപാനീയാപുച്ഛനാദികം അനുച്ഛവികം വത്തം. ആദിസദ്ദേന –

‘‘ന ഭിക്ഖുനിയാ അഭിക്ഖുകേ ആവാസേ വസ്സം വസിതബ്ബം, അന്വദ്ധമാസം ഭിക്ഖുനിയാ ഭിക്ഖുസങ്ഘതോ ദ്വേ ധമ്മാ പച്ചാസീസിതബ്ബാ ഉപോസഥപുച്ഛകഞ്ച ഓവാദൂപസങ്കമനഞ്ച, വസ്സംവുട്ഠായ ഭിക്ഖുനിയാ ഉഭതോസങ്ഘേ തീഹി ഠാനേഹി പവാരേതബ്ബം ദിട്ഠേന വാ സുതേന വാ പരിസങ്കായ വാ, ഗരുധമ്മം അജ്ഝാപന്നായ ഭിക്ഖുനിയാ ഉഭതോസങ്ഘേ പക്ഖമാനത്തം ചരിതബ്ബം, ദ്വേ വസ്സാനി ഛസു ധമ്മേസു സിക്ഖിതസിക്ഖായ സിക്ഖമാനായ ഉഭതോസങ്ഘേ ഉപസമ്പദാ പരിയേസിതബ്ബാ, ന ഭിക്ഖുനിയാ കേനചി പരിയായേന ഭിക്ഖു അക്കോസിതബ്ബോ പരിഭാസിതബ്ബോ, അജ്ജതഗ്ഗേ ഓവടോ ഭിക്ഖുനീനം ഭിക്ഖൂസു വചനപഥോ, അനോവടോ ഭിക്ഖൂനം ഭിക്ഖുനീസു വചനപഥോ’’തി (ചൂളവ. ൪൦൩; അ. നി. ൮.൫൧) –

ഇമേ സത്ത ധമ്മേ സങ്ഗണ്ഹാതി. ഗരുധമ്മേതി ഗരുകേ ധമ്മേ. തേ ഹി ഗാരവം കത്വാ ഭിക്ഖുനീഹി സമ്പടിച്ഛിതബ്ബത്താ ‘‘ഗരുധമ്മാ’’തി വുച്ചന്തി.

അഞ്ഞേന വാ ധമ്മേനാതി ഠപേത്വാ അട്ഠ ഗരുധമ്മേ അഞ്ഞേന യേന കേനചി ധമ്മേന. ഭിക്ഖുനീസു ഉപസമ്പന്നമത്തം വാ ഓവദതോതി ഭിക്ഖുനീസു ഉപസമ്പന്നമത്തം ഗരുധമ്മേന ഓവദതോ വാ. ഭിക്ഖൂനം സന്തികേ ഉപസമ്പന്നായ യഥാവത്ഥുകമേവ. ‘‘അധമ്മകമ്മേ’’തിആദീസു ഭിക്ഖുനോവാദസമ്മുതികമ്മം ‘‘കമ്മ’’ന്തി വേദിതബ്ബന്തി ആഹ ‘‘സമ്മതസ്സാപീ’’തിആദി. വഗ്ഗേ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘേ ഓവദതോ തികപാചിത്തിയന്തി വഗ്ഗേ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘേ ഓവദതോ വഗ്ഗസഞ്ഞിവേമതികസമഗ്ഗസഞ്ഞീനം വസേന തീണി പാചിത്തിയാനി. തഥാ വേമതികസ്സ ചാതി അധമ്മകമ്മേ വേമതികസ്സ ച വഗ്ഗേ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘേ ഓവദതോ തികപാചിത്തിയന്തി അത്ഥോ. ഏസ നയോ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞിനോ ചാതി ഏത്ഥാപി. യഥാ ച വഗ്ഗേ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘേ ഓവദതോ നവ പാചിത്തിയാനി, ഏവം അധമ്മകമ്മേ അധമ്മകമ്മസഞ്ഞിനോ സമഗ്ഗേ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘേ ഓവദതോ തസ്മിം സങ്ഘേ വഗ്ഗസഞ്ഞിവേമതികസമഗ്ഗസഞ്ഞീനം വസേന തികപാചിത്തിയം, തഥാ വേമതികസ്സ ച ധമ്മകമ്മസഞ്ഞിനോ ചാതി നവ പാചിത്തിയാനി. തേനാഹ ‘‘സമഗ്ഗേപി ഭിക്ഖുനിസങ്ഘേ നവാ’’തിആദി. ധമ്മകമ്മേ പന അധമ്മകമ്മസഞ്ഞിനോ വഗ്ഗം ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം ഓവദതോ തികദുക്കടം, തഥാ വേമതികസ്സ, ധമ്മകമ്മസഞ്ഞിനോ ചാതി നവ ദുക്കടാനി. സമഗ്ഗം പന ഭിക്ഖുനിസങ്ഘം ഓവദതോ അട്ഠാതി സത്തരസ ദുക്കടാനി. തേനാഹ ‘‘സചേ പനാ’’തിആദി. അഞ്ഞം ധമ്മന്തി അഞ്ഞം സുത്തന്തം വാ അഭിധമ്മം വാ. ‘‘സമഗ്ഗാമ്ഹായ്യാ’’തി വചനേന ഹി ഓവാദം പച്ചാസീസന്തി. തസ്മാ ഠപേത്വാ ഓവാദം അഞ്ഞം ധമ്മം ഭണന്തസ്സ ദുക്കടം. ഓവാദഞ്ച അനിയ്യാതേത്വാതി ‘‘ഏസോ ഭഗിനി ഓവാദോ’’തി അവത്വാ. പരിപുച്ഛം ദേതീതി തസ്സായേവ പഗുണായ ഗരുധമ്മപാളിയാ അത്ഥം ഭണതി. ഓസാരേഹീതി ഉച്ചാരേഹി, കഥേഹീതി അത്ഥോ. ഓസാരേതീതി അട്ഠഗരുധമ്മപാളിം വദതി. പഞ്ഹം പുട്ഠോതി ഗരുധമ്മനിസ്സിതം വാ ഖന്ധാദിനിസ്സിതം വാ പഞ്ഹം ഭിക്ഖുനിയാ പുട്ഠോ.

ഓവാദസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൨. അത്ഥങ്ഗതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ഏകതോഉപസമ്പന്നന്തി ഭിക്ഖുനിസങ്ഘേ ഉപസമ്പന്നമത്തം. ഇതോ പരമ്പി ച യത്ഥ യത്ഥ ‘‘ഏകതോഉപസമ്പന്ന’’ന്തി വുച്ചതി, സബ്ബത്ഥ അയമേവ അത്ഥോ ദട്ഠബ്ബോ.

അത്ഥങ്ഗതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൩. ഭിക്ഖുനുപസ്സയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

സംവാസായാതി ഉപോസഥാദിഅത്ഥം. ഇതരന്തി ഉഭതോസങ്ഘേ ഉപസമ്പന്നം.

ഭിക്ഖുനുപസ്സയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൪. ആമിസസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

തണ്ഹാദിട്ഠീഹി ആമസിതബ്ബതോ ആമിസം, ചീവരാദി, ആമിസമേവ ഹേതു ആമിസഹേതു. തേനാഹ ‘‘ചീവരാദീനം അഞ്ഞതരഹേതൂ’’തി. ആദിസദ്ദേന പിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപച്ചയസക്കാരഗരുകാരമാനനവന്ദനപൂജനാനം ഗഹണം. അവണ്ണകാമതായാതി അയസകാമതായേവ.

ധമ്മകമ്മേതിആദീസു ഭിക്ഖുനോവാദസമ്മുതികമ്മം ‘‘കമ്മ’’ന്തി വേദിതബ്ബം. തത്ഥ തികപാചിത്തിയന്തി ധമ്മകമ്മേ ധമ്മകമ്മസഞ്ഞിവേമതികഅധമ്മകമ്മസഞ്ഞീനം വസേന തീണി പാചിത്തിയാനി. തഥേവ അധമ്മകമ്മേ തികദുക്കടം വേദിതബ്ബം. അസമ്മതന്തി സമ്മതേന വാ സങ്ഘേന വാ ഭാരം കത്വാ ഠപിതം ഉപസമ്പന്നം. നനു ഓവാദസമ്മുതി ഉപസമ്പന്നസ്സേവ ദീയതി, ന സാമണേരസ്സാതി ആഹ ‘‘തത്ഥാ’’തിആദി. സമ്മതേന വാ സങ്ഘേന വാ ഠപിതോ പന ബഹുസ്സുതോ സാമണേരോ ‘‘അസമ്മതോ’’തി വേദിതബ്ബോ. പകതിയാ ചീവരാദിഹേതു ഓവദന്തം പന ഏവം ഭണന്തസ്സാതി പകതിയാ ചീവരാദിഹേതു ഓവദന്തം ‘‘ഏസ ചീവരാദിഹേതു ഓവദതീ’’തി സഞ്ഞായ ഏവം ഭണന്തസ്സ. ‘‘ന ചീവരാദിഹേതു ഓവദതീ’’തി സഞ്ഞായ പന ഏവം ഭണന്തസ്സ ദുക്കടം. അനാമിസന്തരതാതി ആമിസചിത്താഭാവോ, ‘‘ആമിസഹേതു ഓവദിസ്സാമീ’’തി ഏവം പവത്തഅജ്ഝാസയാഭാവോതി അത്ഥോ. ചിത്തപരിയായോ ഹേത്ഥ അന്തരസദ്ദോ ‘‘യസ്സന്തരതോ ന സന്തി കോപാ’’തിആദീസു (ഉദാ. ൨൦) വിയ.

ആമിസസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൫. ചീവരദാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

പഞ്ചമസിക്ഖാപദം ഉത്താനത്ഥമേവ.

ചീവരദാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൬. ചീവരസിബ്ബനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

സൂചിം പവേസേത്വാ പവേസേത്വാ നീഹരണേതി ആരാപഥേ ആരാപഥേ പാചിത്തിയം. ‘‘സിബ്ബിസ്സാമീ’’തി പന വിചാരേന്തസ്സ, ഛിന്ദന്തസ്സാപി ദുക്കടം. സതക്ഖത്തുമ്പി വിജ്ഝിത്വാ സകിം നീഹരന്തസ്സാതി സകലസൂചിം അനീഹരന്തോ ദീഘസുത്തപ്പവേസനത്ഥം സതക്ഖത്തുമ്പി വിജ്ഝിത്വാ സകിം നീഹരന്തസ്സ. ‘‘സിബ്ബാ’’തി വുത്തോതി സകിം ‘‘ചീവരം സിബ്ബാ’’തി വുത്തോ. നിട്ഠാപേതീതി സബ്ബം സൂചികമ്മം പരിയോസാപേതി. തസ്സ ആരാപഥേ ആരാപഥേ പാചിത്തിയന്തി ആണത്തസ്സ സൂചിം പവേസേത്വാ പവേസേത്വാ നീഹരണേ ഏകമേകം പാചിത്തിയം.

ഉദായിത്ഥേരന്തി ലാളുദായിത്ഥേരം. വുത്തലക്ഖണം സിബ്ബനം വാ സിബ്ബാപനം വാതി ‘‘സൂചിം പവേസേത്വാ’’തിആദിനാ വുത്തലക്ഖണം സിബ്ബനം വാ സിബ്ബാപനം വാ.

ചീവരസിബ്ബനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൭. സംവിധാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

സംവിദഹിത്വാതി ‘‘ഏഹി, അസുകഗാമം ഗച്ഛാമാ’’തി വാ ‘‘സ്വേ അഹം ഗച്ഛാമി, ത്വമ്പി ആഗച്ഛേയ്യാസീ’’തി വാ വത്വാ. തഞ്ച ഖോ സംവിദഹനം അത്ഥതോ സങ്കേതകമ്മന്തി ആഹ ‘‘ഗമനകാലേ സങ്കേതം കത്വാതി അത്ഥോ’’തി. അകപ്പിയഭൂമിയം സംവിദഹന്തസ്സാതി അന്തോഗാമേ, ഭിക്ഖുനിഉപസ്സയദ്വാരേ, രഥികായ, അഞ്ഞേസു വാ ചതുക്കസിങ്ഘാടകഹത്ഥിസാലാദീസു ഠത്വാ സംവിദഹന്തസ്സ. തേനാഹ ‘‘തത്ഥ ഠപേത്വാ’’തിആദി. ആസന്നസ്സാപീതി അച്ചാസന്നസ്സാപി, രതനമത്തന്തരസ്സാപീതി അധിപ്പായോ. അഞ്ഞസ്സ ഗാമസ്സാതി യതോ നിക്ഖമതി, തതോ അഞ്ഞസ്സ ഗാമസ്സ. തം ഓക്കമന്തസ്സാതി തം അന്തരഗാമസ്സ ഉപചാരം ഓക്കമന്തസ്സ. സചേ ദൂരം ഗന്തുകാമോ ഹോതി, ഗാമൂപചാരഗണനായ ഓക്കമന്തേ ഓക്കമന്തേ പുരിമനയേനേവ ആപത്തി. തേനാഹ ‘‘ഇതി ഗാമൂപചാരോക്കമനഗണനായ പാചിത്തിയാനീ’’തി. തസ്സ തസ്സ പന ഗാമസ്സ അതിക്കമനേ അനാപത്തി. ഗാമേ അസതീതി അദ്ധയോജനബ്ഭന്തരേ ഗാമേ അസതി. തസ്മിം പന ഗാമേ സതി ഗാമന്തരഗണനായേവ പാചിത്തിയാനി. അദ്ധയോജനഗണനായ പാചിത്തിയന്തി അദ്ധയോജനേ അദ്ധയോജനേ പാചിത്തിയം, ഏകമേകം അദ്ധയോജനം അതിക്കമന്തസ്സ ‘‘ഇദാനി അതിക്കമിസ്സാമീ’’തി പഠമപാദേ ദുക്കടം, ദുതിയപാദേ പാചിത്തിയന്തി അത്ഥോ. ഇമസ്മിഞ്ഹി നയേ അതിക്കമനേ ആപത്തി, ഓക്കമനേ അനാപത്തി.

വിസങ്കേതേനാതി (പാചി. അട്ഠ. ൧൮൫) ഏത്ഥ ‘‘പുരേഭത്തം ഗമിസ്സാമാ’’തി വത്വാ പച്ഛാഭത്തം ഗച്ഛന്തി, ‘‘അജ്ജ വാ ഗമിസ്സാമാ’’തി സ്വേ ഗച്ഛന്തി, ഏവം കാലവിസങ്കേതേയേവ അനാപത്തി. ദ്വാരവിസങ്കേതേ, പന മഗ്ഗവിസങ്കേതേ, വാ സതിപി ആപത്തിയേവ. ആപദാസൂതി രട്ഠഭേദേ ചക്കസമാരുള്ഹാ ജാനപദാ പരിയായന്തി, ഏവരൂപാസു ആപദാസു അനാപത്തി. ചക്കസമാരുള്ഹാതി ച ഇരിയാപഥചക്കം വാ സകടചക്കം വാ സമാരുള്ഹാതി അത്ഥോ. മാതുഗാമസിക്ഖാപദേനാതി (പാചി. ൪൧൩ ആദയോ) സപ്പാണകവഗ്ഗേ സത്തമസിക്ഖാപദേന.

സംവിധാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൮. നാവാഭിരുഹനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

കീളാപുരേക്ഖാരോതി ലോകസ്സാദമിത്തസന്ഥവവസേന കീളാപുരേക്ഖാരോ. തഥേവാതി കീളാവസേനേവ. അഗാമകതീരപസ്സേനാതി അദ്ധയോജനബ്ഭന്തരേ ഗാമാനം അഭാവതോ അഗാമകതീരപസ്സേന. പാളിയം ‘‘ഉദ്ധംഗാമിനിം വാ അധോഗാമിനിം വാ’’തി (പാചി. ൧൮൬) വചനതോ പന വാപിസമുദ്ദാദീസു കീളാപുരേക്ഖാരതായപി ഗച്ഛന്തസ്സ അനാപത്തി. തേനാഹ ‘‘സമുദ്ദേ പന യഥാസുഖം ഗന്തും വട്ടതീ’’തി. വിസങ്കേതേനാതി ഇധാപി കാലവിസങ്കേതേനേവ അനാപത്തി, തിത്ഥവിസങ്കേതേന, പന നാവാവിസങ്കേതേന വാ ഗച്ഛന്തസ്സ ആപത്തിയേവ.

സേസന്തി സദ്ധിം സമുട്ഠാനാദീഹി അവസേസം, കേചി പന ‘‘കീളാപുരേക്ഖാരോ ‘സംവിദഹിത്വാ’തി (സാരത്ഥ. ടീ. പാചിത്തിയ ൩.൧൮൮) വചനതോ ഇമം സിക്ഖാപദം അകുസലചിത്തം ലോകവജ്ജം, തസ്മാ സേസം നാമ ഠപേത്വാ ‘പണ്ണത്തിവജ്ജം തിചിത്ത’ന്തി ഇദം ദ്വയം അവസേസ’’ന്തി വദന്തി, തം ന ഗഹേതബ്ബം. കീളാപുരേക്ഖാരതായ ഹി അഭിരുഹിത്വാപി ഗാമന്തരോക്കമനേ, അദ്ധയോജനാതിക്കമേ വാ സംവേഗം പടിലഭിത്വാ അരഹത്തം വാ സച്ഛികരേയ്യ, നിദ്ദം വാ ഓക്കമേയ്യ, കമ്മട്ഠാനം വാ മനസി കരോന്തോ ഗച്ഛേയ്യ, കുതോ ചസ്സ അകുസലചിത്തസമങ്ഗിതാ, യേനിദം സിക്ഖാപദം അകുസലചിത്തം, ലോകവജ്ജഞ്ച സിയാതി.

നാവാഭിരുഹനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൯. പരിപാചിതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

പരിപാചിതന്തി പരിപാകമാപാദിതം, യഥാ ലഭതി, തഥാ കത്വാ ഠപിതന്തി വുത്തം ഹോതി. തേനാഹ ‘‘നേവ തസ്സാ’’തിആദി തസ്സാതി യോ പരിഭുഞ്ജേയ്യ, തസ്സ ഭിക്ഖുനോ. ഭിക്ഖുസ്സ ഗുണം പകാസേത്വാതി ‘‘അയ്യോ ഭാണകോ, അയ്യോ ബഹുസ്സുതോ’’തിആദിനാ (പാചി. ൧൯൫) ഗുണം പകാസേത്വാ. പിണ്ഡപാതന്തി പഞ്ചന്നം ഭോജനാനം അഞ്ഞതരം. കമ്മസാധനോയം സമാരമ്ഭസദ്ദോതി ആഹ ‘‘സമാരദ്ധ’’ന്തി. പടിയാദിതസ്സാതി സമ്പാദിതസ്സ. യസ്മാ ഞാതകപ്പവാരിതേഹി ഭിക്ഖുസ്സ അത്ഥായ അസമാരദ്ധോപി പിണ്ഡപാതോ അത്ഥതോ സമാരദ്ധോവ ഹോതി യഥാസുഖം ഹരാപേതബ്ബതോ, തസ്മാ ‘‘ഞാതകപ്പവാരിതാനം വാ സന്തക’’ന്തി വുത്തം.

ഉഭയത്ഥാതി പരിപാചിതാപരിപാചിതേസു. അവസേസേതി ഭിക്ഖുനിപരിപാചിതേപി യാഗുഖജ്ജകഫലാഫലാദികേ സബ്ബത്ഥ. നിമിത്തോഭാസപരികഥാവിഞ്ഞത്തിവസേന പന അവസേസേപി ദുക്കടതോ ന മുച്ചതി.

പരിപാചിതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൧൦. രഹോനിസജ്ജസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ഉപരീതി അചേലകവഗ്ഗേ. ഉപനന്ദസ്സ ചതുത്ഥസിക്ഖാപദേനാതി അപ്പടിച്ഛന്നേ മാതുഗാമേന സദ്ധിം രഹോനിസജ്ജസിക്ഖാപദേന (പാചി. ൨൮൪ ആദയോ). തഞ്ഹി ഉപനന്ദത്ഥേരം ആരബ്ഭ പഞ്ഞത്തേസു ചതുത്ഥഭാവതോ ‘‘ഉപനന്ദസ്സ ചതുത്ഥസിക്ഖാപദ’’ന്തി വുത്തം. യദി ഏകപരിച്ഛേദം, അഥ കസ്മാ വിസും പഞ്ഞത്തന്തി ആഹ ‘‘അട്ഠുപ്പത്തിവസേന പന വിസും പഞ്ഞത്ത’’ന്തി. തത്ഥ അട്ഠുപ്പത്തിവസേനാതി അത്ഥസ്സ ഉപ്പത്തിവസേന, ഭിക്ഖുനിയാ ഏവ രഹോനിസജ്ജായ ഉപ്പത്തിവസേനാതി അത്ഥോ. അയം ഹേത്ഥാധിപ്പായോ – ചതുത്ഥസിക്ഖാപദവത്ഥുതോ ഇമസ്സ സിക്ഖാപദസ്സ വത്ഥുനോ പഠമം ഉപ്പന്നത്താ ഏകപരിച്ഛേദേപി ഇദം പഠമം വിസും പഞ്ഞത്തന്തി.

രഹോനിസജ്ജസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ഓവാദവഗ്ഗോ തതിയോ.