൬. സുത്തവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ഛബ്ബിധം ഖോമസുത്താദിന്തി ‘‘സുത്തം നാമ ഛ സുത്താനി ഖോമം കപ്പാസികം കോസേയ്യം കമ്ബലം സാണം ഭങ്ഗ’’ന്തി (പാരാ. ൬൩൮) ഏവം വുത്തം ഛബ്ബിധം ഖോമസുത്താദിം. തത്ഥ ഖോമന്തി (പാരാ. അട്ഠ. ൨.൬൩൬-൩൮) ഖോമവാകേഹി കതസുത്തം. കപ്പാസികന്തി കപ്പാസതോ നിബ്ബത്തം. കോസേയ്യന്തി കോസിയംസൂഹി കന്തിത്വാ കതസുത്തം. കമ്ബലന്തി ഏളകലോമസുത്തം. സാണന്തി സാണവാകേന കതസുത്തം. ഭങ്ഗന്തി പാടേക്കം വാകസുത്തമേവാതി ഏകേ. പഞ്ചഹിപി മിസ്സേത്വാ കതസുത്തം പന ‘‘ഭങ്ഗ’’ന്തി വേദിതബ്ബം. തേസം അനുലോമന്തി തേസം ഖോമാദീനം അനുലോമം ദുകൂലം പത്തുണ്ണം സോമാരപട്ടം ചീനപട്ടം ഇദ്ധിജം ദേവദിന്നന്തി ഛബ്ബിധം സുത്തം.

തുരീതി വായനൂപകരണോ ഏകോ ദണ്ഡോ, വീതവീതട്ഠാനം യത്ഥ സംഹരിത്വാ ഠപേന്തി. വേമന്തി വായനൂപകരണോ ഏകോ ദണ്ഡോ, സുത്തം പവേസേത്വാ യേന ആകോടേന്തോ ഘനഭാവം സമ്പാദേന്തി. തസ്സ സബ്ബപ്പയോഗേസു ദുക്കടന്തി തന്തവായസ്സ യേ തേ തുരിവേമസജ്ജനാദികാ പയോഗാ, തേസു സബ്ബേസു പയോഗേസു ഭിക്ഖുസ്സ ദുക്കടം, തസ്സ തന്തവായസ്സ പയോഗേ പയോഗേ ഭിക്ഖുസ്സ ദുക്കടന്തി വുത്തം ഹോതി. തുരിആദീനം അഭാവേ തേസം കരണത്ഥം വാസിഫരസുആദീനം മഗ്ഗനനിസാനരുക്ഖച്ഛേദനാദിസബ്ബപ്പയോഗേപി ഏസേവ നയോ. തന്തൂനം അത്തനോ സന്തകത്താ വീതവീതട്ഠാനം പടിലദ്ധമേവ ഹോതീതി ആഹ ‘‘പടിലാഭേന നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതീ’’തി, വികപ്പനുപഗപച്ഛിമചീവരപ്പമാണേ വീതേ നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതീതി വുത്തം ഹോതി. തേനേവ വക്ഖതി ‘‘ദീഘതോ വിദത്ഥിമത്തേ, തിരിയഞ്ച ഹത്ഥമത്തേ വീതേ നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയ’’ന്തി. ഏത്ഥ ച ‘‘ഇദം മേ, ഭന്തേ, ചീവരം സാമം സുത്തം വിഞ്ഞാപേത്വാ തന്തവായേഹി വായാപിതം നിസ്സഗ്ഗിയ’’ന്തി ഇമിനാ നയേന നിസ്സജ്ജനവിധാനം വേദിതബ്ബം.

തേനേവാതി വിഞ്ഞാപിതതന്തവായേനേവ. ഏവം ഇധ ദുക്കടന്തി ഇധാപി തന്തവായേനേവ ദീഘതോ വിദത്ഥിമത്തേ, തിരിയം ഹത്ഥമത്തേ വീതേ ദുക്കടന്തി അത്ഥോ. അകപ്പിയസുത്തമയേതി വിഞ്ഞാപിതസുത്തമയേ. ഇതരസ്മിന്തി അവിഞ്ഞത്തിസുത്തമയേ പരിച്ഛേദേ. തതോ ചേ ഊനതരാതി വുത്തപ്പമാണതോ ചേ ഊനതരാ, അന്തമസോ (പാരാ. അട്ഠ. ൨.൬൩൬-൬൩൮) അച്ഛിമണ്ഡലപ്പമാണാപീതി അധിപ്പായോ. കപ്പിയതന്തവായേനപി അകപ്പിയസുത്തം വായാപേന്തസ്സ യഥാ പുബ്ബേ നിസ്സഗ്ഗിയം, ഏവമിധ ദുക്കടം. തേനേവ കപ്പിയഞ്ച അകപ്പിയഞ്ച സുത്തം വായാപേന്തസ്സ സചേ പച്ഛിമചീവരപ്പമാണാ വാ ഊനകാ വാ അകപ്പിയസുത്തപരിച്ഛേദാ ഹോന്തി, തേസു പരിച്ഛേദഗണനായ ദുക്കടം. കപ്പിയസുത്തപരിച്ഛേദേസു അനാപത്തി. അഥ ഏകന്തരികേന വാ സുത്തേന, ദീഘതോ വാ കപ്പിയം തിരിയം അകപ്പിയം കത്വാ വീതം ഹോതി, പമാണയുത്തേ പരിച്ഛേദേ പരിച്ഛേദേ ദുക്കടം.

യദി പന (പാരാ. അട്ഠ. ൨.൬൩൬-൬൩൮) ദ്വേ തന്തവായാ ഹോന്തി ഏകോ കപ്പിയോ ഏകോ അകപ്പിയോ, സുത്തഞ്ച അകപ്പിയം, തേ ചേ വാരേന വിനന്തി, അകപ്പിയതന്തവായേന വീതേ പമാണയുത്തേ പരിച്ഛേദേ പരിച്ഛേദേ പാചിത്തിയം, ഊനതരേ ദുക്കടം. ഇതരേന വീതേ ഉഭയത്ഥ ദുക്കടം. സചേ ദ്വേപി വേമം ഗഹേത്വാ ഏകതോ വിനന്തി, പമാണയുത്തേ പരിച്ഛേദേ പരിച്ഛേദേ പാചിത്തിയം. അഥ സുത്തം കപ്പിയം, ചീവരഞ്ച കേദാരബദ്ധാദീഹി സപരിച്ഛേദം, അകപ്പിയതന്തവായേന വീതേ പരിച്ഛേദേ പരിച്ഛേദേ ദുക്കടം, ഇതരേന വീതേ അനാപത്തി. സചേ ദ്വേപി ഏകതോ വിനന്തി, പമാണയുത്തേ പരിച്ഛേദേ പരിച്ഛേദേ ദുക്കടം. അഥ സുത്തമ്പി കപ്പിയഞ്ച അകപ്പിയഞ്ച, തേ ചേ വാരേന വിനന്തി, അകപ്പിയതന്തവായേന അകപ്പിയസുത്തമയേസു പച്ഛിമചീവരപ്പമാണേസു പരിച്ഛേദേസു വീതേസു പരിച്ഛേദഗണനായ പാചിത്തിയം, ഊനതരേസു കപ്പിയസുത്തമയേസു ച ദുക്കടം. കപ്പിയതന്തവായേന അകപ്പിയസുത്തമയേസു പമാണയുത്തേസു വാ ഊനകേസു വാ ദുക്കടമേവ, കപ്പിയസുത്തമയേസു അനാപത്തി.

അഥ ഏകന്തരികേന വാ സുത്തേന, ദീഘതോ വാ അകപ്പിയം തിരിയം അകപ്പിയം കത്വാ വിനന്തി, ഉഭോപി വാ തേ വേമം ഗഹേത്വാ ഏകതോ വിനന്തി, അപരിച്ഛേദേ ചീവരേ പമാണയുത്തേ പരിച്ഛേദേ പരിച്ഛേദേ ദുക്കടം, സപരിച്ഛേദേ പരിച്ഛേദവസേന ദുക്കടാനി. തേനാഹ ‘‘ഏതേനേവ ഉപായേനാ’’തിആദി.

ഏത്ഥ ച തന്തവായോ താവ അഞ്ഞാതകഅപ്പവാരിതതോ വിഞ്ഞത്തിയാ ലദ്ധോ അകപ്പിയോ, സേസോ കപ്പിയോ. സുത്തമ്പി സാമം വിഞ്ഞാപിതം അകപ്പിയം, സേസം, ഞാതകാദിവസേന ഉപ്പന്നഞ്ച കപ്പിയന്തി വേദിതബ്ബം. തികപാചിത്തിയന്തി വായാപിതേ വായാപിതസഞ്ഞിവേമതികഅവായാപിതസഞ്ഞീനം വസേന തീണി പാചിത്തിയാനി. ചീവരത്ഥായ വിഞ്ഞാപിതസുത്തന്തി സാമം വാ അഞ്ഞേന വാ ചീവരത്ഥായ വിഞ്ഞാപിതസുത്തം. കിഞ്ചാപി പാളിയം ‘‘സാമം സുത്തം വിഞ്ഞാപേത്വാ’’തി വുത്തം, തഥാപി ഇധ ‘‘ചീവരത്ഥായ സാമം വിഞ്ഞാപിതസുത്ത’’ന്തി അവത്വാ കേവലം ‘‘ചീവരത്ഥായ വിഞ്ഞാപിതസുത്ത’’ന്തി അങ്ഗേസു വുത്തത്താ അഞ്ഞേന ചീവരത്ഥായ വിഞ്ഞാപിതസുത്തമ്പി സങ്ഗഹം ഗച്ഛതീതി വേദിതബ്ബം. അകപ്പിയവിഞ്ഞത്തിയാതി ‘‘ചീവരം മേ, ആവുസോ, വായഥാ’’തി ഏവംഭൂതായ അകപ്പിയവിഞ്ഞത്തിയാ.

സുത്തവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.