൮. ജാതരൂപസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

രജതന്തി ന കേവലം രൂപിയമേവ ഇധാധിപ്പേതം, അഥ ഖോ യം കിഞ്ചി വോഹാരഗമനീയം കഹാപണാദി ച ഏതം അധിപ്പേതന്തി ആഹ ‘‘അപിചാ’’തിആദി. തത്ഥ കഹാപണോതി (പാരാ. അട്ഠ. ൨.൫൮൩-൫൮൪) സുവണ്ണമയോ വാ രൂപിയമയോ വാ പാകതികോ വാ. ലോഹമാസകോ നാമ തമ്ബലോഹാദീഹി കതമാസകോ. ദാരുമാസകോ നാമ സാരദാരുനാ വാ വേളുപേസികായ വാ അന്തമസോ താലപണ്ണേനപി രൂപം ഛിന്ദിത്വാ കതമാസകോ. ജതുമാസകോ നാമ ലാഖായ വാ നിയ്യാസേന വാ രൂപം സമുട്ഠാപേത്വാ കതമാസകോ. ‘‘യേ വോഹാരം ഗച്ഛന്തീ’’തി ഇമിനാ പന പദേന യോ യോ യത്ഥ യത്ഥ ജനപദേ യദാ യദാ വോഹാരം ഗച്ഛതി, അന്തമസോ അട്ഠിമയോപി ചമ്മമയോപി രുക്ഖഫലബീജമയോപി സമുട്ഠാപിതരൂപോപി അസമുട്ഠാപിതരൂപോപി സബ്ബോ സങ്ഗഹിതോ. തദേവാതി ജാതരൂപരജതമേവ. ഹിരഞ്ഞം നാമ കഹാപണോ.

‘‘സാദിയതീ’’തി വുത്തമേവത്ഥം വിഭാവേതി ‘‘ഗണ്ഹിതുകാമോ ഹോതീ’’തി. ന കേവലം കായവാചാഹി പടിക്ഖിത്തമേവ പടിക്ഖിത്തം ഹോതി, അഥ ഖോ മനസാപി പടിക്ഖിത്തം പടിക്ഖിത്തമേവ ഹോതീതി ആഹ ‘‘കായവാചാഹീ’’തിആദി. സചേ പന കായവാചാഹി അപ്പടിക്ഖിപിത്വാ ചിത്തേന അധിവാസേതി, കായവാചാഹി കത്തബ്ബസ്സ പടിക്ഖേപസ്സ അകരണതോ അകിരിയസമുട്ഠാനം കായവചീദ്വാരേ ആപത്തിം ആപജ്ജതി. മനോദ്വാരേ പന ആപത്തി നാമ നത്ഥി.

ഏകോ സതം (പാരാ. അട്ഠ. ൨.൫൮൩-൫൮൪) വാ സഹസ്സം വാ പാദമൂലേ ഠപേതി ‘‘തുയ്ഹിദം ഹോതൂ’’തി, ഭിക്ഖു ‘‘നയിദം കപ്പതീ’’തി പടിക്ഖിപതി. ഉപാസകോ ‘‘പരിച്ചത്തം മയാ തുമ്ഹാക’’ന്തി ഗതോ, അഞ്ഞോ തത്ഥ ആഗന്ത്വാ പുച്ഛതി ‘‘കിം, ഭന്തേ, ഇദ’’ന്തി. യം തേന ച അത്തനാ ച വുത്തം, തം ആചിക്ഖിതബ്ബം. സോ ചേ വദതി ‘‘ഗോപേസ്സാമി, ഭന്തേ, ഗുത്തട്ഠാനം ദസ്സേഥാ’’തി, സത്തഭൂമികമ്പി പാസാദം അഭിരുഹിത്വാ ‘‘ഇദം ഗുത്തട്ഠാന’’ന്തി ആചിക്ഖിതബ്ബം, ‘‘ഇധ നിക്ഖിപാഹീ’’തി ന വത്തബ്ബം. ഏത്താവതാ കപ്പിയഞ്ച അകപ്പിയഞ്ച നിസ്സായ ഠിതം ഹോതി, ദ്വാരം പിദഹിത്വാ രക്ഖന്തേന വസിതബ്ബം. സചേ കിഞ്ചി വിക്കായികഭണ്ഡം പത്തം വാ ചീവരം വാ ആഗച്ഛതി, ‘‘ഇദം ഗഹേസ്സഥ, ഭന്തേ’’തി വുത്തേ ‘‘ഉപാസക, അത്ഥി അമ്ഹാകം ഇമിനാ അത്ഥോ, വത്ഥു ച ഏവരൂപം നാമ സംവിജ്ജതി, കപ്പിയകാരകോ നത്ഥീ’’തി വത്തബ്ബം. സചേ സോ വദതി ‘‘അഹം കപ്പിയകാരകോ ഭവിസ്സാമി, ദ്വാരം വിവരിത്വാ ദേഥാ’’തി, ദ്വാരം വിവരിത്വാ ‘‘ഇമസ്മിം ഓകാസേ ഠപിത’’ന്തി വത്തബ്ബം, ‘‘ഇമം ഗണ്ഹാ’’തി ന വത്തബ്ബം. ഏവഞ്ച കപ്പിയഞ്ച അകപ്പിയഞ്ച നിസ്സായ ഠിതമേവ ഹോതി. സോ ചേതം ഗഹേത്വാ തസ്സ കപ്പിയഭണ്ഡം ദേതി, വട്ടതി. സചേ അധികം ഗണ്ഹാതി, ‘‘ന മയം തവ ഭണ്ഡം ഗണ്ഹാമ, നിക്ഖമാഹീ’’തി വത്തബ്ബോ.

സങ്ഘമജ്ഝേയേവ നിസ്സജ്ജിതബ്ബന്തി ഏത്ഥ യസ്മാ രൂപിയം നാമ അകപ്പിയം, തസ്മാ ‘‘നിസ്സജ്ജിതബ്ബം സങ്ഘസ്സ വാ ഗണസ്സ വാ പുഗ്ഗലസ്സ വാ’’തി ന വുത്തം. യസ്മാ പന തം പടിഗ്ഗഹിതമത്തമേവ, ന തേന കിഞ്ചി കപ്പിയഭണ്ഡം ചേതാപിതം, തസ്മാ ഉപായേന പരിഭോഗദസ്സനത്ഥം ‘‘സങ്ഘമജ്ഝേയേവ നിസ്സജ്ജിതബ്ബ’’ന്തി വുത്തം. ആദി-സദ്ദേന തേലാദീനം ഗഹണം. സോതി യോ ഗഹട്ഠോ ‘‘സപ്പി വാ തേലം വാ വട്ടതി ഉപാസകാ’’തിആദിനാ നയേന വുത്തോ, സോ. അഞ്ഞേന ലഭിത്വാതി ഭിക്ഖുനാ വാ ആരാമികേന വാ അത്തനോ വസ്സഗ്ഗേന ലഭിത്വാ. തതോ നിബ്ബത്തരുക്ഖച്ഛായാപീതി നിസ്സഗ്ഗിയവത്ഥുനാ ആഹടബീജതോ നിബ്ബത്തരുക്ഖപരിച്ഛേദേന ഠിതച്ഛായാപി, പരിച്ഛേദാതിക്കന്താ പന ആഗന്തുകത്താ വട്ടതി. നോ ചേ ഛഡ്ഡേതീതി അഥ നേവ ഗഹേത്വാ ഗച്ഛതി, ന ഛഡ്ഡേതി, ‘‘കിം മയ്ഹം ഇമിനാ ബ്യാപാരേനാ’’തി യേനകാമം പക്കമതി. പഞ്ചങ്ഗസമന്നാഗതോ ‘‘യോ ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛേയ്യ, ന ദോസാഗതിം ഗച്ഛേയ്യ, ന മോഹാഗതിം ഗച്ഛേയ്യ, ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛേയ്യ, ഛഡ്ഡിതാഛഡ്ഡിതഞ്ച ജാനേയ്യാ’’തി (പാരാ. ൫൮൪) ഏവം വുത്തപഞ്ചങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ. സമ്മന്നിതബ്ബോതി ‘‘സുണാതു മേ, ഭന്തേ, സങ്ഘോ, യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ ഇത്ഥന്നാമം ഭിക്ഖും രൂപിയഛഡ്ഡകം സമ്മന്നേയ്യാ’’തിആദിനാ പദഭാജനേ വുത്തായ ഞത്തിദുതിയകമ്മവാചായ സമ്മന്നിതബ്ബോ.

അനിമിത്തം കത്വാ ഗൂഥം വിയ ഛഡ്ഡേതബ്ബന്തി പതിതട്ഠാനം സല്ലക്ഖണവസേന നിമിത്തം അകത്വാ ഗൂഥം വിയ ഛഡ്ഡേതബ്ബം, അക്ഖീനി നിമീലേത്വാവ നദിയാ വാ പപാതേ വാ വനഗഹനേ വാ ഗൂഥം വിയ അനപേക്ഖേന പതിതോകാസം അസമന്നാഹരന്തേന പാതേതബ്ബന്തി വുത്തം ഹോതി. തേനാഹ ‘‘ഗൂഥം വിയ ഛഡ്ഡേതബ്ബ’’ന്തി. തികപാചിത്തിയന്തി രൂപിയസഞ്ഞിവേമതികഅരൂപിയസഞ്ഞീനം വസേന തീണി പാചിത്തിയാനി. അരൂപിയേ രൂപിയസഞ്ഞിനോതി ഖരപത്താദീസു സുവണ്ണാദിസഞ്ഞിനോ. രതനസിക്ഖാപദനയേനാതി ‘‘അജ്ഝാരാമേ വാ അജ്ഝാവസഥേ വാ’’തി (പാചി. ൫൦൫) ഏത്ഥ വുത്തവിധിനാ.

ജാതരൂപസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.