൭. വിഹാരകാരസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

മഹന്തം ലാതി ഗണ്ഹാതീതി മഹല്ലകോ, തം മഹല്ലകം. യോ ച യം ഗണ്ഹാതി, സോ തസ്സ അത്ഥീതി ആഹ ‘‘മഹന്തഭാവോ ഏതസ്സ അത്ഥീതി മഹല്ലകോ’’തി. സോ ച മഹന്തഭാവോ കേന, കുതോ ചാതി ആഹ ‘‘സസാമികഭാവേനാ’’തിആദി. ന കേവലം സസാമികഭാവേനേവാതി ആഹ ‘‘യസ്മാ വാ’’തിആദി. യദി ഏവം അഥ കസ്മാ ‘‘മഹല്ലകോ നാമ വിഹാരോ സസാമികോ വുച്ചതീ’’തി (പാരാ. ൩൬൭) ഏത്തകമേവ പദഭാജനേ വുത്തന്തി ആഹ ‘‘യസ്മാ പനാ’’തിആദി. വിഹരന്തി ഏത്ഥാതി വിഹാരോ, ആവാസോ. മാതികായം ഭിക്ഖൂ വാ അനഭിനേയ്യാതി ഏത്ഥ വാ-സദ്ദോ ‘‘അയം വാ സോ മഹാനാഗോ’’തിആദീസു വിയ അവധാരണത്ഥോ.

കോസമ്ബിയന്തി (സാരത്ഥ. ടീ. ൨.൩൬൫) ഏവംനാമകേ നഗരേ. തസ്സ കിര നഗരസ്സ ആരാമപോക്ഖരണിആദീസു തേസു തേസു ഠാനേസു കോസമ്ബരുക്ഖാവ ഉസ്സന്നാ അഹേസും, തസ്മാ തം ‘‘കോസമ്ബീ’’തി സങ്ഖം ഗച്ഛതി. ‘‘കുസുമ്ബസ്സ നാമ ഇസിനോ അസ്സമതോ അവിദൂരേ മാപിതത്താ’’തി ഏകേ. ഛന്നത്ഥേരം ആരബ്ഭാതി യോ അഭിനിക്ഖമനകാലേ സദ്ധിം നിക്ഖന്തോ, യസ്സ ച സത്ഥാരാ പരിനിബ്ബാനകാലേ ബ്രഹ്മദണ്ഡോ (ചൂളവ. ൪൪൫) ആണത്തോ, തം ഛന്നത്ഥേരം ആരബ്ഭ. ചേതിയരുക്ഖന്തി ചിത്തീകതട്ഠേന ചേതിയം, പൂജാരഹാനം ദേവട്ഠാനാനമേതം അധിവചനം, ‘‘ചേതിയ’’ന്തി സമ്മതം രുക്ഖം ചേതിയരുക്ഖം. വത്ഥുനോ അദേസനായ ആപജ്ജനതോ ‘‘അകിരിയമത്തതോ സമുട്ഠാനഭാവോ’’തി വുത്തം. മത്ത-സദ്ദേന കിരിയതോ സമുട്ഠാനതം പടിക്ഖിപതി. കേചി പന ‘‘വത്ഥുഅദേസനായ, കുടികരണേന ച സമുട്ഠാനതോ കിരിയാകിരിയതോ സമുട്ഠാതീ’’തി വദന്തി. പമാണനിയമാഭാവോവ വിസേസോ.

വിഹാരകാരസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.