൫. ചിത്താഗാരവഗ്ഗോ

൧. രാജാഗാരസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

കീളനചിത്തസാലന്തി ന രഞ്ഞോവ കീളനചിത്തസാലം, അഥ ഖോ യേസം കേസഞ്ചി മനുസ്സാനം കീളനത്ഥം യത്ഥ കത്ഥചി കതസാലം. ഏസ നയോ ‘‘കീളനഉപവന’’ന്തിആദീസുപി. യഥാഹ ‘‘രാജാഗാരം നാമ യത്ഥ കത്ഥചി രഞ്ഞോ കീളിതും രമിതും കതം ഹോതീ’’തിആദികോ (പാചി. ൯൭൯) വിത്ഥാരോ. തത്ഥ കീളനഉപവനന്തി കീളനത്ഥം അന്തോനഗരേ കതം ആരാമം. കീളനുയ്യാനന്തി തഥേവ ബഹിനഗരേ കതം ഉയ്യാനം.

രാജാഗാരസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൨. ആസന്ദിപരിഭുഞ്ജനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

അതിക്കന്തപ്പമാണാതി അട്ഠങ്ഗുലതോ അതിക്കന്തപ്പമാണപാദകാ. വുത്തോതി പദഭാജനിയം വുത്തോ. ‘‘അകപ്പിയരൂപാകുലോ അകപ്പിയമഞ്ചോ പല്ലങ്കോ’’തി (സാരത്ഥ. ടീ. മഹാവഗ്ഗ ൩.൨൫൪) സാരസമാസാചരിയോ.

ആസന്ദിപരിഭുഞ്ജനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൩. സുത്തകന്തനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ഉജ്ജവുജ്ജവേതി ഉഗ്ഗിരിത്വാ ഉഗ്ഗിരിത്വാ വേഠനേ. കന്തിതസുത്തം കന്തന്തിയാതി ദസികസുത്താദിം സങ്ഘാടേത്വാ കന്തന്തിയാ, ദുക്കന്തിതം വാ പടികന്തന്തിയാ.

സുത്തകന്തനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൪. ഗിഹിവേയ്യാവച്ചസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

അത്തനോ വേയ്യാവച്ചകരസ്സ ചാതി സചേപി മാതാപിതരോ ആഗച്ഛന്തി, യം കിഞ്ചി ബീജനിം വാ സമ്മുഞ്ജനിദണ്ഡകം വാ കാരാപേത്വാ വേയ്യാവച്ചകരട്ഠാനേ ഠപേത്വാ യം കിഞ്ചി വാ പചിതും വട്ടതി.

ഗിഹിവേയ്യാവച്ചസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൫-൬. അധികരണാദിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

അനന്തരായികിനീതി ദസവിധേസു അന്തരായേസു ഏകേനാപി അനന്തരായികിനീ. ധുരം നിക്ഖിപിത്വാ പച്ഛാ വിനിച്ഛിനന്തീ ആപത്തിം ആപജ്ജിത്വാവ വിനിച്ഛിനാതി.

ഛട്ഠം ഉത്താനത്ഥമേവ.

അധികരണാദിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൭. ആവസഥചീവരസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ആപദാസൂതി മഹഗ്ഘചീവരം സരീരതോ മോചേത്വാ സുപ്പടിസാമിതമ്പി ചോരാ ഹരന്തി, ഏവരൂപാസു ആപദാസു അനിസ്സജ്ജിത്വാ നിവാസേന്തിയാ അനാപത്തി.

ആവസഥചീവരസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൮. ആവസഥവിഹാരസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

കവാടബദ്ധവിഹാരന്തി ദ്വാരബദ്ധവിഹാരം. ഗിലാനായാതി വചീഭേദം കാതും അസമത്ഥായ. ആപദാസൂതി രട്ഠേ ഭിജ്ജന്തേ ആവാസേ ഛഡ്ഡേത്വാ ഗച്ഛന്തി, ഏവരൂപാസു ആപദാസു.

ആവസഥവിഹാരസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൯. തിരച്ഛാനവിജ്ജാപരിയാപുണനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ഹത്ഥിആദീസുപി (സാരത്ഥ. ടീ. പാചിത്തിയ ൩.൧൦൧൫) സിപ്പസദ്ദോ പച്ചേകം യോജേതബ്ബോ, തഥാ ആഥബ്ബണാദീസു മന്തസദ്ദോ. തത്ഥ ഥരൂതി ഖഗ്ഗമുട്ഠി. ആഥബ്ബണമന്തോ നാമ ആഥബ്ബണവേദവിഹിതോ പരൂപഘാതകരോ മന്തോ. ഖിലനമന്തോ നാമ ദാരുസാരഖിലം മന്തേത്വാ പഥവിയം പവേസേത്വാ മാരണമന്തോ. അഗദപ്പയോഗോ നാമ വിസയോജനം.

തിരച്ഛാനവിജ്ജാപരിയാപുണനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൧൦. തിരച്ഛാനവിജ്ജാവാചനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ലേഖേതി ലിഖസിപ്പേ. ധാരണായ വാതി ധാരണസത്ഥേ, യസ്മിം വുത്തനയേന പടിപജ്ജന്താ ബഹൂനിപി ഗന്ഥാനി ധാരേന്തി. നാഗമണ്ഡലാദികേതി ഏത്ഥ നാഗമണ്ഡലം നാമ സപ്പാനം പവേസനിവാരണത്ഥം മണ്ഡലബദ്ധമന്തോ.

തിരച്ഛാനവിജ്ജാവാചനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ചിത്താഗാരവഗ്ഗോ പഞ്ചമോ.