൧൦. നച്ചഗീതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

നച്ചന്തി നടാദയോ വാ നച്ചന്തു, സോണ്ഡാ വാ അന്തമസോ മോരസുവമക്കടാദയോപി, സബ്ബമേതം നച്ചമേവ. തേനാഹ ‘‘നച്ചന്തി അന്തമസോ മോരനച്ചമ്പീ’’തി. ഗീതന്തി നടാദീനം വാ ഗീതം ഹോതു, അരിയാനം പരിനിബ്ബാനകാലേ രതനത്തയഗുണൂപസംഹിതം സാധുകീളിതഗീതം വാ, അന്തമസോ ‘‘ദന്തഗീതമ്പി ഗായിസ്സാമാ’’തി പുബ്ബഭാഗേ ഓകൂജന്താ കരോന്തി, സബ്ബമേതം ഗീതമേവ. തേനാഹ ‘‘ഗീതന്തി അന്തമസോ ധമ്മഭാണകഗീതമ്പീ’’തി. തത്ഥ ധമ്മഭാണകഗീതം നാമ അസഞ്ഞതഭിക്ഖൂനം തം തം വത്തം ഭിന്ദിത്വാ അതിദീഘം കത്വാ ഗീതസ്സരേന ധമ്മഭണനം, തമ്പി നേവ ഭിക്ഖുനോ, ന ഭിക്ഖുനീനം വട്ടതി. തഥാ ഹി വുത്തം പരമത്ഥജോതികായ ഖുദ്ദകട്ഠകഥായ (ഖു. പാ. അട്ഠ. ൨.പച്ഛിമപഞ്ചസിക്ഖാപദവണ്ണനാ) ‘‘ധമ്മൂപസംഹിതം ഗീതം വട്ടതി, ഗീതൂപസംഹിതോ പന ധമ്മോ ന വട്ടതീ’’തി. തസ്മാ ധമ്മം ഭണന്തേന ജാതകവത്താദിം തം തം വത്തം അവിനാസേത്വാ ചതുരസ്സേന (ചൂളവ. അട്ഠ. ൨൪൯) വത്തേന പരിമണ്ഡലാനി പദബ്യഞ്ജനാനി ദസ്സേതബ്ബാനി. വാദിതന്തി തന്തിബദ്ധാദിവാദനീയഭണ്ഡവാദിതം വാ ഹോതു, കുടഭേരിവാദിതം വാ അന്തമസോ ഉദകഭേരിവാദിതമ്പി, സബ്ബമേവേതം വാദിതമേവ. തേനാഹ ‘‘വാദിതന്തി അന്തമസോ ഉദകഭേരിവാദിത’’ന്തി. യം പന നിട്ഠുഭന്തീ വാ സാസങ്കേ വാ ഠിതാ അച്ഛരികം വാ ഫോടേതി, പാണിം വാ പഹരതി, തത്ഥ അനാപത്തി. ദസ്സനേന ചേത്ഥ സവനമ്പി സങ്ഗഹിതം വിരൂപേകസേസനയേന. ആലോചനസഭാവതായ വാ പഞ്ചന്നം വിഞ്ഞാണാനം സവനകിരിയായപി ദസ്സനസങ്ഖേപസബ്ഭാവതോ ‘‘ദസ്സനായ’’ഇച്ചേവ വുത്തന്തി ആഹ ‘‘ഏതേസു യം കിഞ്ചി ദസ്സനായ ഗച്ഛന്തിയാ’’തി. യത്ഥ ഠിതാതി ഏവം ഗന്ത്വാ യസ്മിം പദേസേ ഠിതാ.

നനു ച സയംനച്ചനാദീസു പാചിത്തിയം പാളിയം ന വുത്തം, അഥ കഥം ഗഹേതബ്ബന്തി ആഹ ‘‘സബ്ബഅട്ഠകഥാസു വുത്ത’’ന്തി, ഇമിനാ പാളിയം അവുത്തേപി അട്ഠകഥാപമാണേന ഗഹേതബ്ബന്തി ദസ്സേതി. സമുട്ഠാനാദീനി ഏളകലോമസദിസാനീതി പന മാതികാഗതപാചിത്തിയസ്സേവ വസേന വുത്തം, സബ്ബേസം വസേന പന ഛസമുട്ഠാനന്തി ഗഹേതബ്ബം. ‘‘ആരാമേ ഠത്വാ’’തി ഇദം നിദസ്സനമത്തം സേസഇരിയാപഥേഹി യുത്തായ പസ്സന്തിയാ അനാപത്തിയാ ഇച്ഛിതബ്ബത്താ. ഇതരഥാ ഹി നിസിന്നാപി പസ്സിതും ന ലഭേയ്യ. ‘‘പസ്സിസ്സാമീ’’തി വിഹാരതോ വിഹാരം ഗച്ഛന്തിയാ ആപത്തിയേവ. ആസനസാലായ നിസിന്നാ പസ്സതി, അനാപത്തി, ‘‘പസ്സിസ്സാമീ’’തി ഉട്ഠഹിത്വാ ഗച്ഛന്തിയാ ആപത്തി. വീഥിയം ഠത്വാ ഗീവം പരിവത്തേത്വാ പസ്സന്തിയാപി ആപത്തിയേവ. ഭിക്ഖുസ്സാപി ഏസേവ നയോ, ആപത്തിഭേദോവ നാനം.

നച്ചഗീതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ലസുണവഗ്ഗോ പഠമോ.