൧. പരിമണ്ഡലസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

‘‘അന്തരഘരേ’’തി വിസേസേത്വാ ന വുത്തത്താ ‘‘ആരാമേപി അന്തരഘരേപി സബ്ബത്ഥാ’’തി വുത്തം. ആരാമേപീതി ബുദ്ധൂപട്ഠാനാദികാലം സന്ധായ വുത്തം. യഥാ ‘‘തത്രിമേ ചത്താരോ പാരാജികാ ധമ്മാ ഉദ്ദേസം ആഗച്ഛന്തീ’’തിആദിനാ തത്ഥ തത്ഥ പരിച്ഛേദോ കതോ, ഏവമേത്ഥാപി ‘‘തത്രിമേ പഞ്ചസത്തതി സേഖിയാ ധമ്മാ ഉദ്ദേസം ആഗച്ഛന്തീ’’തി കസ്മാ പരിച്ഛേദോ ന കതോതി ആഹ ‘‘ഏത്ഥ ചാ’’തിആദി. വത്തക്ഖന്ധകേ വുത്തവത്താനിപീതി ആഗന്തുകാവാസികഗമികാനുമോദനഭത്തഗ്ഗപിണ്ഡചാരികാരഞ്ഞസേനാസനജന്താഘരവച്ചകുടിഉപജ്ഝാചരിയസദ്ധിവിഹാരികഅന്തേവാസികവത്താനി. ഇദഞ്ച നിദസ്സനമത്തം അഞ്ഞേസമ്പി ഖന്ധകവത്താനം ഏത്ഥേവ സങ്ഗഹസ്സ ഇച്ഛിതബ്ബത്താ. അയഞ്ഹേത്ഥ അധിപ്പായോ – സേഖിയഗ്ഗഹണേന ചേത്ഥ വത്തക്ഖന്ധകാദീസു (ചൂളവ. ൩൫൬ ആദയോ) ആഗതവത്താദീനമ്പി ഗഹണം. തേപി ഹി സിക്ഖിതബ്ബട്ഠേന ‘‘സേഖിയാ’’തി ഇച്ഛിതാ. തസ്മാ മാതികായം പാരാജികാദീനം വിയ സേഖിയാനം പരിച്ഛേദോ ന കതോതി. ന കേവലം വത്തക്ഖന്ധകാദീസു (ചൂളവ. ൩൫൬ ആദയോ) ആഗതവത്താദീനം ഗഹണത്ഥമേവാതി ആഹ ‘‘ചാരിത്തവിനയദസ്സനത്ഥഞ്ചാ’’തി. ഏത്ഥാപി പരിച്ഛേദോ ന കതോതി ആനേത്വാ യോജേതബ്ബം. മാതികായ ‘‘ദുക്കട’’ന്തി അവുത്തേ കഥം പനേത്ഥ ദുക്കടന്തി വേദിതബ്ബന്തി ആഹ ‘‘യോ പനാ’’തിആദി.

അട്ഠങ്ഗുലമത്തന്തി പകതങ്ഗുലേന അട്ഠങ്ഗുലമത്തം. യോ പന സുക്ഖജങ്ഘോ വാ മഹാപിണ്ഡികമംസോ വാ ഹോതി, തസ്സ സാരുപ്പത്ഥായ അട്ഠങ്ഗുലാധികമ്പി ഓതാരേത്വാ നിവാസേതും വട്ടതി.

പാസന്തന്തി പാസസ്സ അന്തം, ദസാമൂലന്തി അത്ഥോ.

അപരിമണ്ഡലം നിവാസേസ്സാമീതി ‘‘പുരതോ വാ പച്ഛതോ വാ ഓലമ്ബേത്വാ നിവാസേസ്സാമീ’’തി ഏവം അസഞ്ചിച്ച. കിഞ്ചാപി പരിമണ്ഡലം നിവാസേതും അജാനന്തസ്സ അനാപത്തി, തഥാപി നിവാസനവത്തം സാധുകം ഉഗ്ഗഹേതബ്ബമേവ. സഞ്ചിച്ച അനുഗ്ഗഹണഞ്ഹി അനാദരിയം സിയാതി ആഹ ‘‘അപിച നിവാസനവത്തം ഉഗ്ഗഹേതബ്ബ’’ന്തി.

പരിമണ്ഡലസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.