സേഖിയകണ്ഡം

൧. പരിമണ്ഡലസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

‘‘അന്തരഘരേ’’തി വിസേസേത്വാ ന വുത്തത്താ ‘‘ആരാമേപി അന്തരഘരേപി സബ്ബത്ഥാ’’തി വുത്തം. ആരാമേപീതി ബുദ്ധൂപട്ഠാനാദികാലം സന്ധായ വുത്തം. യഥാ ‘‘തത്രിമേ ചത്താരോ പാരാജികാ ധമ്മാ ഉദ്ദേസം ആഗച്ഛന്തീ’’തിആദിനാ തത്ഥ തത്ഥ പരിച്ഛേദോ കതോ, ഏവമേത്ഥാപി ‘‘തത്രിമേ പഞ്ചസത്തതി സേഖിയാ ധമ്മാ ഉദ്ദേസം ആഗച്ഛന്തീ’’തി കസ്മാ പരിച്ഛേദോ ന കതോതി ആഹ ‘‘ഏത്ഥ ചാ’’തിആദി. വത്തക്ഖന്ധകേ വുത്തവത്താനിപീതി ആഗന്തുകാവാസികഗമികാനുമോദനഭത്തഗ്ഗപിണ്ഡചാരികാരഞ്ഞസേനാസനജന്താഘരവച്ചകുടിഉപജ്ഝാചരിയസദ്ധിവിഹാരികഅന്തേവാസികവത്താനി. ഇദഞ്ച നിദസ്സനമത്തം അഞ്ഞേസമ്പി ഖന്ധകവത്താനം ഏത്ഥേവ സങ്ഗഹസ്സ ഇച്ഛിതബ്ബത്താ. അയഞ്ഹേത്ഥ അധിപ്പായോ – സേഖിയഗ്ഗഹണേന ചേത്ഥ വത്തക്ഖന്ധകാദീസു (ചൂളവ. ൩൫൬ ആദയോ) ആഗതവത്താദീനമ്പി ഗഹണം. തേപി ഹി സിക്ഖിതബ്ബട്ഠേന ‘‘സേഖിയാ’’തി ഇച്ഛിതാ. തസ്മാ മാതികായം പാരാജികാദീനം വിയ സേഖിയാനം പരിച്ഛേദോ ന കതോതി. ന കേവലം വത്തക്ഖന്ധകാദീസു (ചൂളവ. ൩൫൬ ആദയോ) ആഗതവത്താദീനം ഗഹണത്ഥമേവാതി ആഹ ‘‘ചാരിത്തവിനയദസ്സനത്ഥഞ്ചാ’’തി. ഏത്ഥാപി പരിച്ഛേദോ ന കതോതി ആനേത്വാ യോജേതബ്ബം. മാതികായ ‘‘ദുക്കട’’ന്തി അവുത്തേ കഥം പനേത്ഥ ദുക്കടന്തി വേദിതബ്ബന്തി ആഹ ‘‘യോ പനാ’’തിആദി.

അട്ഠങ്ഗുലമത്തന്തി പകതങ്ഗുലേന അട്ഠങ്ഗുലമത്തം. യോ പന സുക്ഖജങ്ഘോ വാ മഹാപിണ്ഡികമംസോ വാ ഹോതി, തസ്സ സാരുപ്പത്ഥായ അട്ഠങ്ഗുലാധികമ്പി ഓതാരേത്വാ നിവാസേതും വട്ടതി.

പാസന്തന്തി പാസസ്സ അന്തം, ദസാമൂലന്തി അത്ഥോ.

അപരിമണ്ഡലം നിവാസേസ്സാമീതി ‘‘പുരതോ വാ പച്ഛതോ വാ ഓലമ്ബേത്വാ നിവാസേസ്സാമീ’’തി ഏവം അസഞ്ചിച്ച. കിഞ്ചാപി പരിമണ്ഡലം നിവാസേതും അജാനന്തസ്സ അനാപത്തി, തഥാപി നിവാസനവത്തം സാധുകം ഉഗ്ഗഹേതബ്ബമേവ. സഞ്ചിച്ച അനുഗ്ഗഹണഞ്ഹി അനാദരിയം സിയാതി ആഹ ‘‘അപിച നിവാസനവത്തം ഉഗ്ഗഹേതബ്ബ’’ന്തി.

പരിമണ്ഡലസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൨. ദുതിയപരിമണ്ഡലസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

പടിക്ഖിത്തം ഗിഹിപാരുതന്തി ഖുദ്ദകവത്ഥുഖന്ധകേ പടിക്ഖിത്തം ഗിഹിപാരുതം. ഇദാനി ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ’’തിആദിനാ (ചൂളവ. ൨൮൦-൨൮൧) സങ്ഖേപേന വുത്തമത്ഥമേവ വിത്ഥാരേത്വാ ദസ്സേതും ‘‘തത്ഥാ’’തിആദിമാഹ. യം കിഞ്ചി അഞ്ഞഥാ പാരുതന്തി സമ്ബന്ധോ. തസ്മാതി യസ്മാ സേതപടപാരുതാദി ഗിഹിപാരുതം നാമ, തസ്മാ. സേതപടാതി ഏതസ്സേവ വിവരണം. അഡ്ഢപാലകനിഗണ്ഠാതി അഡ്ഢം പാലേന്തീതി അഡ്ഢപാലകാ, അഡ്ഢപാലകാ ച തേ നിഗണ്ഠാ ചാതി അഡ്ഢപാലകനിഗണ്ഠാ. തേ ഹി ഉപരി ഏകമേവ സേതവത്ഥം ഉപകച്ഛകേ പവേസേത്വാ പരിദഹന്തി, ഹേട്ഠാ നഗ്ഗാപി അഡ്ഢമേവ പാലേന്തി. പരിബ്ബാജകാതി ഗിഹിബന്ധനം പഹായ പബ്ബജ്ജൂപഗതാ. ഉരം വിവരിത്വാതി ഹദയമജ്ഝം വിവരിത്വാ. അക്ഖിതാരകാമത്തന്തി അക്ഖിമത്തം. ആരാമേ വാതി ബുദ്ധൂപട്ഠാനാദികാലം സന്ധായ വുത്തം. അന്തരഘരേ വാതി അന്തരേ ഘരാനി ഏത്ഥ, ഏതസ്സാതി വാ ‘‘അന്തരഘര’’ന്തി ലദ്ധനാമേ ഗാമേ.

ദുതിയപരിമണ്ഡലസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൩-൪. സുപ്പടിച്ഛന്നസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

സുട്ഠു പടിച്ഛന്നോതി ജത്തുമ്പി ഉരമ്പി അവിവരിത്വാ പടിച്ഛാദേതബ്ബട്ഠാനേ പടിച്ഛാദനേന പടിച്ഛന്നോ, ന സീസപാരുതോ. തേനാഹ ‘‘ഗണ്ഠികം പടിമുഞ്ചിത്വാ’’തിആദി. തത്ഥ ഗണ്ഠികം പടിമുഞ്ചിത്വാതി ഗണ്ഠികം പാസകേ പടിമുഞ്ചിത്വാ. അന്തരഘരേ വാതി ഗോചരഗാമേ. ഏകദിവസമ്പി വാസൂപഗതസ്സ സന്തികം യഥാസുഖം ഗന്തും വട്ടതി, കോ പന വാദോ ചതുപ്പഞ്ചാഹം വാസമധിട്ഠായ വസിതഭിക്ഖൂനം സന്തികന്തി ഗണ്ഠിപദേ ലിഖിതം.

വാസൂപഗതസ്സാതി രത്തിവാസത്ഥായ ഉപഗതസ്സ രത്തിഭാഗേ വാ ദിവസഭാഗേ വാ കായം വിവരിത്വാ നിസീദതോ അനാപത്തി.

സുപ്പടിച്ഛന്നസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൫-൬. സുസംവുതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

സുസംവുതോതി സുസംയതോ. യഥാ പനേത്ഥ സുസംവുതോ നാമ ഹോതി, തം ദസ്സേതും ‘‘ഹത്ഥം വാ’’തിആദി വുത്തം.

സുസംവുതസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൭-൮. ഓക്ഖിത്തചക്ഖുസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

കിത്തകേന പന ഓക്ഖിത്തചക്ഖു ഹോതീതി ആഹ ‘‘യുഗമത്തം ഭൂമിഭാഗം പേക്ഖമാനോ’’തി. യുഗയുത്തകോ ഹി ദന്തോ ആജാനേയ്യോ യുഗമത്തം പേക്ഖതി, പുരതോ ചതുഹത്ഥപ്പമാണം ഭൂമിഭാഗം, ഇമിനാപി ഏത്തകം പേക്ഖന്തേന ഗന്തബ്ബം. യോ അനാദരിയം പടിച്ച തം തം ദിസാഭാഗം പാസാദം കൂടാഗാരം വീഥിം ഓലോകേന്തോ ഗച്ഛതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ഹത്ഥിഅസ്സാദിപരിസ്സയാഭാവന്തി പരിസ്സയനട്ഠേന, അഭിഭവനട്ഠേന, വിഹേഠനട്ഠേന വാ പരിസ്സയോ, ഹത്ഥിഅസ്സാദിയേവ പരിസ്സയോ ഹത്ഥിഅസ്സാദിപരിസ്സയോ, തസ്സാഭാവം, ഹത്ഥിഅസ്സാദി ഉപദ്ദവാഭാവന്തി അത്ഥോ. ‘‘യഥാ ച ഏകസ്മിം ഠാനേ ഠത്വാ, ഏവം ഗച്ഛന്തോപി പരിസ്സയാഭാവം ഓലോകേതും ലഭതിയേവ, തഥാ ഗാമേ പൂജ’’ന്തി (സാരത്ഥ. ടീ. പാചിത്തിയ ൩.൫൮൨) വദന്തി.

ഓക്ഖിത്തചക്ഖുസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൯-൧൦. ഉക്ഖിത്തകായസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

അന്തോഇന്ദഖീലതോ പട്ഠായാതി പരിക്ഖിത്തസ്സ ഗാമസ്സ അന്തോഉമ്മാരതോ പട്ഠായ, അപരിക്ഖിത്തസ്സ പന ദുതിയലേഡ്ഡുപാതതോ പട്ഠായ ന ഏവം ഗന്തബ്ബം.

ഉക്ഖിത്തകായസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൧൧-൧൨. ഉജ്ജഗ്ഘികസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ഹസനീയസ്മിം വത്ഥുസ്മിന്തി നിമിത്തത്ഥേ ഭുമ്മം, ഹസിതബ്ബവത്ഥുകാരണാതി അത്ഥോ.

ഉജ്ജഗ്ഘികസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൧൩-൧൪. ഉച്ചസദ്ദസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

കിത്താവതാ അപ്പസദ്ദോ ഹോതീതി ആഹ ‘‘അയം പനേത്ഥാ’’തിആദി. സദ്ദമേവ സുണാതീതി അപരിബ്യത്തക്ഖരം സദ്ദമത്തമേവ സുണാതി. തേനാഹ ‘‘കഥം ന വവത്ഥപേതീ’’തി.

ഉച്ചസദ്ദസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൧൫-൨൦. കായപ്പചാലകാദിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

‘‘കായാദീനി പഗ്ഗഹേത്വാ’’തി ഏതസ്സേവ വിവരണം ‘‘നിച്ചലാനി ഉജുകാനി ഠപേത്വാ’’തി ഗന്തബ്ബഞ്ചേവ നിസീദിതബ്ബഞ്ചാതി സമേന ഇരിയാപഥേന ഗന്തബ്ബഞ്ചേവ നിസീദിതബ്ബഞ്ച. കായപ്പചാലകാദിയുത്തം ഛക്കം.

കായപ്പചാലകാദിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൨൬. പല്ലത്ഥികസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ദുസ്സപല്ലത്ഥികായാതി ഏത്ഥ ആയോഗപല്ലത്ഥികാപി ദുസ്സപല്ലത്ഥികായേവ.

പല്ലത്ഥികസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ഛബ്ബീസതിസാരുപ്പസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൨൭. സക്കച്ചപടിഗ്ഗഹണസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

സതിം ഉപട്ഠാപേത്വാതി ഛഡ്ഡേതുകാമോ വിയ അഹുത്വാ പിണ്ഡപാതേ സതിം ഉപട്ഠാപേത്വാ, ‘‘പിണ്ഡപാതം ഗണ്ഹിസ്സാമീ’’തി സതിം ഉപട്ഠാപേത്വാ.

സക്കച്ചപടിഗ്ഗഹണസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൨൮. പത്തസഞ്ഞീപടിഗ്ഗഹണസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ഉപനിബദ്ധസഞ്ഞീ ഹുത്വാതി പിണ്ഡപാതം ദേന്തേ അനാദരിയം പടിച്ച തഹം തഹം അനോലോകേത്വാ പത്തേ ആഭോഗസഞ്ഞീ ഹുത്വാ.

പത്തസഞ്ഞീപടിഗ്ഗഹണസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൨൯. സമസൂപകപടിഗ്ഗഹണസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

സമസൂപകന്തി പമാണയുത്തം സൂപവന്തം കത്വാ, ഭാവനപുംസകനിദ്ദേസോ ചായം. ബ്യഞ്ജനം പന അനാദിയിത്വാ അത്ഥമത്തമേവ ദസ്സേതും ‘‘സമസൂപകോ നാമാ’’തിആദി വുത്തം. സബ്ബാപി സൂപേയ്യബ്യഞ്ജനവികതീതി ഓലോണിസാകസൂപേയ്യമച്ഛമംസരസാദികാ സബ്ബാപി സൂപേയ്യബ്യഞ്ജനവികതി.

സമസൂപകപടിഗ്ഗഹണസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൩൦-൩൨. സമതിത്തികാദിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

സമതിത്തികന്തി ഭാവനപുംസകനിദ്ദേസോ, സമതിത്തികം കത്വാതി അത്ഥോ. ഏവമഞ്ഞേസുപി ഈദിസേസു ഠാനേസു അത്ഥോ ദട്ഠബ്ബോ. സമപുണ്ണന്തി (സാരത്ഥ. ടീ. പാചിത്തിയ ൩.൬൦൫) പത്തസ്സ അന്തോമുഖവട്ടിലേഖാസമപുണ്ണം. സമഭരിതന്തി ഏത്ഥാപി ഏസേവ നയോ. തഞ്ച ഖോ അധിട്ഠാനുപഗപത്തസ്സേവ, നേതരസ്സ. തേനാഹ ‘‘അധിട്ഠാനുപഗപത്തസ്സാ’’തിആദി. രചിതന്തി കതം, പക്ഖിത്തം പൂരിതന്തി അത്ഥോ. യം കിഞ്ചി യാവകാലികന്തി യാഗുഭത്തഫലാഫലാദിം യം കിഞ്ചി ആമിസജാതികം. യത്ഥ കത്ഥചീതി അധിട്ഠാനുപഗോ വാ ഹോതു, അനധിട്ഠാനുപഗോ വാ യത്ഥ കത്ഥചി പത്തേ. ഥൂപീകതാനീതി ഥൂപം വിയ കതാനി, അധിട്ഠാനുപഗസ്സ പത്തസ്സ അന്തോമുഖവട്ടിലേഖം അതിക്കമിത്വാ കതാനീതി അത്ഥോ. ഇദഞ്ച ‘‘യാമകാലികാദീനീ’’തി ഇമസ്സ വസേന വുത്തം, ‘‘യാവകാലിക’’ന്തി ഇമസ്സ പന വസേന വചനബ്യത്തയം കത്വാ ‘‘ഥൂപീകതമ്പി വട്ടതീ’’തി യോജേതബ്ബം. പി-സദ്ദേന അഥൂപീകതാനി വട്ടന്തീതി ഏത്ഥ കഥാവ നത്ഥീതി ദസ്സേതി. ഹേട്ഠാ ഓരോഹതീതി സമന്താ ഓകാസസബ്ഭാവതോ ചാലിയമാനം ഹേട്ഠാ ഭസ്സതി. തക്കോലവടംസകാദയോതി ഏത്ഥ മത്ഥകേ ഠപിതതക്കോലമേവ വടംസകസദിസത്താ തക്കോലവടംസകം. ആദിസദ്ദേന പുപ്ഫവടംസകകടുകഫലാദിവടംസകാനം (പാചി. അട്ഠ. ൬൦൫) ഗഹണം, ന തം ഥൂപീകതം നാമ ഹോതി പാടേക്കം ഭാജനത്താ പണ്ണാദീനം.

സമതിത്തികാദിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൩൩-൩൪. സപദാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

സപദാനന്തി (സാരത്ഥ. ടീ. പാചിത്തിയ ൩.൬൦൮) ഏത്ഥ ദാനം വുച്ചതി അവഖണ്ഡനം, അപേതം ദാനതോ അപദാനം, അനവഖണ്ഡന്തി അത്ഥോ, സഹ അപദാനേന സപദാനം, അവഖണ്ഡനവിരഹിതം, അനുപടിപാടിയാതി വുത്തം ഹോതി. തേനാഹ ‘‘തത്ഥ തത്ഥ ഓധിം അകത്വാ അനുപടിപാടിയാ’’തി.

സപദാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൩൬. ഓദനപ്പടിച്ഛാദനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

മാഘാതസമയാദീസൂതി ഏത്ഥ യസ്മിം സമയേ ‘‘പാണോ ന ഹന്തബ്ബോ’’തി രാജാനോ ഭേരിം ചരാപേന്തി, അയം മാഘാതസമയോ നാമ. ബ്യഞ്ജനം പടിച്ഛാദേത്വാ ദേന്തീതി ബ്യഞ്ജനം ഛന്നം കത്വാ ദേന്തി.

ഓദനപ്പടിച്ഛാദനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൩൭. സൂപോദനവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ഏകാദസമേതി സൂപോദനവിഞ്ഞത്തിയം. ഏത്ഥ പന യസ്സ മുഖേ പക്ഖിപിത്വാ വിപ്പടിസാരേ ഉപ്പന്നേ പുന ഉഗ്ഗിരിതുകാമസ്സാപി സചേ സഹസാ പവിസതി, അയം അസഞ്ചിച്ച പരിഭുഞ്ജതി നാമ. യോ പന വിഞ്ഞത്തമ്പി അവിഞ്ഞത്തമ്പി ഏകസ്മിം ഠാനേ ഠിതം സഹസാ അനുപധാരേത്വാ ഗഹേത്വാ ഭുഞ്ജതി, അയം അസതിയാ ഭുഞ്ജതി നാമ.

സൂപോദനവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൩൮. ഉജ്ഝാനസഞ്ഞീസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ഉജ്ഝായതി ഏതേനാതി ഉജ്ഝാനം, ചിത്തം, തസ്മിം സഞ്ഞാ ഉജ്ഝാനസഞ്ഞാതി ആഹ ‘‘ഉജ്ഝാനസഞ്ഞീ’’തിആദി. ഓലോകേന്തസ്സാതി പരേസം പത്തം ഓലോകേന്തസ്സ.

ഉജ്ഝാനസഞ്ഞീസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൩൯. കബളസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

‘‘മയൂരണ്ഡം അതിമഹന്ത’’ന്തി വചനതോ മയൂരണ്ഡപ്പമാണോപി കബളോ ന വട്ടതി. കേചി പന ‘‘മയൂരണ്ഡതോ മഹന്തോവ ന വട്ടതി, ന മയൂരണ്ഡപ്പമാണോ’’തിപി വദന്തി, തം ന ഗഹേതബ്ബം. കുക്കുടണ്ഡം അതിഖുദ്ദകന്തി ഏത്ഥാപി ഏസേവ നയോ, ഗിലാനസ്സ പന അതിഖുദ്ദകം കബളം കരോതോപി അനാപത്തി.

കബളസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൪൧-൪൨. അനാഹടസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

സകലം ഹത്ഥന്തി സകലാ അങ്ഗുലിയോ. ഹത്ഥസദ്ദോ ചേത്ഥ തദേകദേസേസു അങ്ഗുലീസു ദട്ഠബ്ബോ ‘‘ഹത്ഥമുദ്ദാ’’തിആദീസു വിയ. ഏവഞ്ച കത്വാ സബ്ബഗ്ഗഹണം സമത്ഥിതം ഹോതി. അഞ്ഞഥാ സകലം ഹത്ഥം മുഖേ പവേസേതുമസക്കുണേയ്യത്താ സബ്ബഗ്ഗഹണമസമത്ഥിതമേവ സിയാ. സമുദായേ പവത്തസ്സ ച വോഹാരസ്സ അവയവേപി പവത്തനതോ ഏകങ്ഗുലിമ്പി തതോ ഏകദേസമ്പി മുഖേ പക്ഖിപിതും ന വട്ടതി.

അനാഹടസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൪൩. സകബളസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

തത്തകേ സതി വട്ടതീതി തത്തകേ മുഖമ്ഹി സതി കഥേതും വട്ടതി.

സകബളസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൫൦-൫൧. ചപുചപുകാരകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

‘‘ചപു ചപൂ’’തി ഏവം സദ്ദം കത്വാതി ‘‘ചപു ചപൂ’’തി ഏവം അനുകരണസദ്ദം കത്വാ. ‘‘പഞ്ചവീസതിമേപി ഏസേവ നയോ’’തി ഇമിനാ ‘‘സുരുസുരുകാരകന്തി ‘സുരൂ സുരൂ’തി ഏവം സദ്ദം കത്വാ’’തി ഇമമത്ഥമതിദിസതി.

ചപുചപുകാരകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

തിംസഭോജനപ്പടിസംയുത്തസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൫൭. ഛത്തപാണിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

യം കിഞ്ചി ഛത്തന്തി സേതച്ഛത്തകിലഞ്ജച്ഛത്തപണ്ണച്ഛത്തേസു യം കിഞ്ചി ഛത്തം. യമ്പി തത്ഥജാതകദണ്ഡകേന കതം ഏകപണ്ണച്ഛത്തം ഹോതി, തമ്പി ഛത്തമേവ. യത്ഥ കത്ഥചി സരീരാവയവേതി അംസഊരുആദികേ യത്ഥ കത്ഥചി സരീരാവയവേതി.

ഛത്തപാണിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൬൦. ആവുധപാണിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

സബ്ബാപി ധനുവികതീതി ചാപകോദണ്ഡാദിഭേദാ സബ്ബാപി ധനുവികതി. ചാപോതി (സാരത്ഥ. ടീ. പാചിത്തിയ ൩.൬൩൭) മജ്ഝേ വങ്കാ കാജദണ്ഡസദിസാ ധനുവികതി. കോദണ്ഡോതി വട്ടലദണ്ഡാ ധനുവികതി. പടിമുക്കന്തി പവേസിതം ലഗ്ഗിതം. യാവ ന ഗണ്ഹാതീതി യാവ ഹത്ഥേന ന ഗണ്ഹാതി, അയമേവ വാ പാഠോ. താവ വട്ടതീതി താവ ധമ്മം ദേസേതും വട്ടതി.

ആവുധപാണിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൬൧-൬൨. പാദുകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

കേവലം അക്കന്തസ്സാതി കേവലം പാദുകം അക്കമിത്വാ ഠിതസ്സ. പടിമുക്കസ്സാതി പടിമുഞ്ചിത്വാ ഠിതസ്സ. തേനാഹ ‘‘പവേസേത്വാ ഠാനവസേനാ’’തി.

പാദുകസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൬൩. യാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

യാനഗതസ്സാതി ‘‘യാനം നാമ വയ്ഹം, രഥോ, സകടം, സന്ധമാനികാ, സിവികാ, പാടങ്കീ’’തി (പാചി. ൬൪൦, ൧൧൮൭) വുത്തം യാനം ഉപാദായ അന്തമസോ ഹത്ഥസങ്ഘാടമ്ഹി ഗതസ്സ. തേനാഹ ‘‘സചേപി ദ്വീഹി ജനേഹീ’’തിആദി. വയ്ഹാദികേതി ഏത്ഥ വയ്ഹന്തി ഉപരി മണ്ഡപസദിസം പദരച്ഛദനം, സബ്ബപാലിഗുണ്ഠിമം വാ ഛാദേത്വാ കതം സകടവിസേസം ‘‘വയ്ഹ’’ന്തി വദന്തി. ആദിസദ്ദേന രഥാദീനം ഗഹണം.

യാനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

൭൫. ഉദകേഉച്ചാരസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

പകിണ്ണകന്തി വോമിസ്സകനയം. സചിത്തകന്തി (സാരത്ഥ. ടീ. പാചിത്തിയ ൩.൫൭൬) വത്ഥുവിജാനനചിത്തേന, പണ്ണത്തിവിജാനനചിത്തേന ച സചിത്തകം. ‘‘അനാദരിയം പടിച്ചാ’’തി (പാചി. ൬൫൪) വുത്തത്താ യസ്മാ അനാദരിയവസേനേവ ആപജ്ജിതബ്ബതോ ഇദം സബ്ബം കേവലം അകുസലമേവ, തഞ്ച പകതിയാ വജ്ജം, സഞ്ചിച്ച വീതിക്കമനഞ്ച ദോമനസ്സികസ്സേവ ഹോതി, തസ്മാ ‘‘ലോകവജ്ജം അകുസലചിത്തം ദുക്ഖവേദന’’ന്തി വുത്തം. സേസേസുപി ഏസേവ നയോ.

ഏകൂനവീസതിധമ്മദേസനാപടിസംയുത്തസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ഇതി കങ്ഖാവിതരണിയാ പാതിമോക്ഖവണ്ണനായ

വിനയത്ഥമഞ്ജൂസായം ലീനത്ഥപ്പകാസനിയം

സേഖിയവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

അധികരണസമഥവണ്ണനാ

ഗണനപരിച്ഛേദോതി സങ്ഖ്യാപരിച്ഛേദോ. അധികരീയന്തി ഏത്ഥാതി അധികരണാനി. കേ അധികരീയന്തി? സമഥാ. കഥം അധികരീയന്തി? സമനവസേന. തസ്മാ തേ തേസം സമനവസേന പവത്തന്തീതി ആഹ ‘‘അധികരണാനി സമേന്തീ’’തിആദി. ഉപ്പന്നാനം ഉപ്പന്നാനന്തി ഉട്ഠിതാനം ഉട്ഠിതാനം. കിഞ്ചാപി അധികരണട്ഠേന ഏകവിധം, തഥാപി വത്ഥുവസേന നാനാ ഹോതീതി ‘‘അധികരണാന’’ന്തി ബഹുവചനം കതം. ഇദാനി തസ്സ നാനാത്തം ദസ്സേത്വാ വിവരിതും ‘‘വിവാദാധികരണ’’ന്തിആദിമാഹ. വിവാദോയേവ അധികരണം വിവാദാധികരണം. ഏസ നയോ സേസേസുപി. സമഥത്ഥന്തി സമനത്ഥം.

അധികരണസ്സ സമ്മുഖാ വിനയനതോ സമ്മുഖാവിനയോ. ദബ്ബമല്ലപുത്തത്ഥേരസദിസസ്സ സതിവേപുല്ലപ്പത്തസ്സ ഖീണാസവസ്സേവ ദാതബ്ബോ വിനയോ സതിവിനയോ. സമ്മൂള്ഹസ്സ ഗഗ്ഗഭിക്ഖുസദിസസ്സ ഉമ്മത്തകസ്സ ദാതബ്ബോ വിനയോ അമൂള്ഹവിനയോ. പടിഞ്ഞാതേന കരണഭൂതേന കരണം പടിഞ്ഞാതകരണം. അഥ വാ പടിഞ്ഞാതേ ആപന്നഭാവാദികേ കരണം കിരിയാ, ‘‘ആയതിം സംവരേയ്യാസീ’’തി പരിവാസദാനാദിവസേന ച പവത്തം വചീകമ്മം പടിഞ്ഞാതകരണം. യസ്സാ കിരിയായ ധമ്മവാദിനോ ബഹുതരാ, ഏസാ യേഭുയ്യസികാ നാമ. യോ പാപുസ്സന്നതായ പാപിയോ, പുഗ്ഗലോ, തസ്സ ഉപവാളഭിക്ഖുസദിസസ്സ കത്തബ്ബതോ തസ്സപാപിയസികാ, അലുത്തസമാസോയം. തിണവത്ഥാരകസദിസത്താ തിണവത്ഥാരകോ. യഥാ (ചൂളവ. അട്ഠ. ൨൧൨) ഹി ഗൂഥം വാ മുത്തം വാ ഘട്ടിയമാനം ദുഗ്ഗന്ധതായ ബാധതി, തിണേഹി അവത്ഥരിത്വാ സുപ്പടിച്ഛാദിതസ്സ പനസ്സ ഗന്ധോ ന ബാധതി, ഏവമേവ യം അധികരണം മൂലാനുമൂലം ഗന്ത്വാ വൂപസമിയമാനം കക്ഖളത്തായ വാളത്തായ ഭേദായ സംവത്തതി, തം ഇമിനാ കമ്മേന വൂപസന്തം ഗൂഥം വിയ തിണവത്ഥാരകേന പടിച്ഛന്നം സുവൂപസന്തം ഹോതി. തേന വുത്തം ‘‘തിണവത്ഥാരകസദിസത്താ തിണവത്ഥാരകോ’’തി.

തത്രാതി തേസു സത്തസു അധികരണസമഥേസു. ‘‘അട്ഠാരസഹി വത്ഥൂഹീ’’തി ലക്ഖണവചനമേതം ‘‘യദി മേ ബ്യാധികാ ഭവേയ്യും, ദാതബ്ബമിദമോസധ’’ന്തിആദിനാ (സം. നി. ടീ. ൨.൩.൩൯-൪൨) വിയ. തസ്മാ തേസു അഞ്ഞതരേന വിവദന്താ അട്ഠാരസഹി വത്ഥൂഹി വിവദന്തീതി വുച്ചതി. വിവാദോതി വിപച്ചനീകവാദോ. ഉപവദനാതി അക്കോസോ. ചോദനാതി അനുയോഗോ. ദ്വേതി ഥുല്ലച്ചയദുബ്ഭാസിതാപത്തിയോ ദ്വേ. ചതുന്നം കമ്മാനം കരണന്തി ചതുന്നം കമ്മാനം അന്തരേ യസ്സ കസ്സചി കമ്മസ്സ കരണം.

ഏവം അധികരണാനി ദസ്സേത്വാ ഇദാനി തേസു ഇദം അധികരണം ഏത്തകേഹി സമഥേഹി സമ്മതീതി ദസ്സേതും ‘‘തത്ഥാ’’തിആദി വുത്തം. യസ്മിം വിഹാരേ ഉപ്പന്നം, തസ്മിംയേവ വാ സമ്മതീതി സമ്ബന്ധോ. ഏവം സേസേസുപി. തത്ഥ യസ്മിം വിഹാരേ ഉപ്പന്നന്തി ‘‘യസ്മിം വിഹാരേ മയ്ഹം ഇമിനാ പത്തോ ഗഹിതോ, ചീവരം ഗഹിത’’ന്തിആദിനാ (പരി. അട്ഠ. ൩൪൧) നയേന പത്തചീവരാദീനം അത്ഥായ വിവാദാധികരണം ഉപ്പന്നം ഹോതി. തസ്മിംയേവ വാ സമ്മതീതി തസ്മിം വിഹാരേയേവ ആവാസികേഹി സന്നിപതിത്വാ ‘‘അലം, ആവുസോ’’തി അത്ഥപച്ചത്ഥികേ സഞ്ഞാപേത്വാ പാളിമുത്തകവിനിച്ഛയേനേവ വൂപസമേന്തേഹി സമ്മതി. സചേ പന തം അധികരണം നേവാസികാ വൂപസമേതും ന സക്കോന്തി, അഥഞ്ഞോ വിനയധരോ ആഗന്ത്വാ ‘‘കിം, ആവുസോ, ഇമസ്മിം വിഹാരേ ഉപോസഥോ വാ പവാരണാ വാ ഠിതാ’’തി പുച്ഛതി, തേഹി ച തസ്മിം കാരണേ കഥിതേ തം അധികരണം ഖന്ധകതോ ച പരിവാരതോ ച സുത്തേന വിനിച്ഛിനിത്വാ വൂപസമേതി. ഏവമ്പി ഏതസ്മിംയേവ സമ്മതീതി ദട്ഠബ്ബം.

അഞ്ഞത്ഥ വൂപസമേതും ഗച്ഛന്താനം അന്തരാമഗ്ഗേ വാ സമ്മതീതി ‘‘ന മയം ഏതസ്സ വിനിച്ഛയേ തിട്ഠാമ, നായം വിനയേ കുസലോ, അമുകസ്മിം നാമ ഗാമേ വിനയധരാ ഥേരാ വസന്തി, തത്ഥ ഗന്ത്വാ വിനിച്ഛിനിസ്സാമാ’’തി ഗച്ഛന്താനം അന്തരാമഗ്ഗേ വാ കാരണം സല്ലക്ഖേത്വാ അഞ്ഞമഞ്ഞം സഞ്ഞാപേന്തേഹി, അഞ്ഞേഹി വാ തേ ഭിക്ഖൂ നിജ്ഝാപേന്തേഹി സമ്മതി. ന ഹേവ ഖോ പന അഞ്ഞമഞ്ഞസഞ്ഞത്തിയാ വാ സഭാഗഭിക്ഖുനിജ്ഝാപനേന വാ വൂപസന്തം ഹോതി, അപിച ഖോ പടിപഥം ആഗച്ഛന്തോ ഏകോ വിനയധരോ ദിസ്വാ ‘‘കത്ഥാവുസോ, ഗച്ഛഥാ’’തി പുച്ഛിത്വാ ‘‘അമുകം നാമ ഗാമം ഇമിനാ നാമ കരണേനാ’’തി വുത്തേ ‘‘അലം, ആവുസോ, കിം തത്ഥ ഗതേനാ’’തി തത്ഥേവ ധമ്മേന വിനയേന തം അധികരണം വൂപസമേതി. ഏവമ്പി അന്തരാമഗ്ഗേ വൂപസമ്മതി നാമ.

യത്ഥ ഗന്ത്വാ സങ്ഘസ്സ നിയ്യാതിതം, തത്ഥ സങ്ഘേന വാതി സചേ പന ‘‘അലം, ആവുസോ, കിം തത്ഥ ഗതേനാ’’തി വുച്ചമാനാപി ‘‘മയം തത്ഥേവ ഗന്ത്വാ വിനിച്ഛയം പാപേസ്സാമാ’’തി (പരി. അട്ഠ. ൩൪൧) വിനയധരസ്സ വചനം അനാദിയിത്വാ യത്ഥ ഗന്ത്വാ സഭാഗഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ അധികരണം നിയ്യാതിതം, തത്ഥ സങ്ഘേന ‘‘അലം, ആവുസോ, സങ്ഘസന്നിപാതം നാമ ഗരുക’’ന്തി തത്ഥേവ നിസീദിത്വാ വിനിച്ഛിതം സമ്മതി. ന ഹേവ ഖോ പന സഭാഗഭിക്ഖൂനം സഞ്ഞത്തിയാ വൂപസന്തം ഹോതി, അപിച ഖോ സങ്ഘം സന്നിപാതേത്വാ ആരോചിതം സങ്ഘമജ്ഝേ വിനയധരാ വൂപസമേന്തി. ഏവമ്പി തത്ഥ സങ്ഘേന വിനിച്ഛിതം സമ്മതി നാമ.

ഉബ്ബാഹികായ സമ്മതപുഗ്ഗലേഹി വാ വിനിച്ഛിതന്തി അപലോകേത്വാ വാ ഖന്ധകേ വുത്തായ വാ ഞത്തിദുതിയകമ്മവാചായ സമ്മതേഹി പുഗ്ഗലേഹി വിസും വാ നിസീദിത്വാ, തസ്സായേവ വാ പരിസായ ‘‘അഞ്ഞേന ന കിഞ്ചി കഥേതബ്ബ’’ന്തി (ചൂളവ. അട്ഠ. ൨൩൧) സാവേത്വാ വിനിച്ഛിതം. അയന്തി അയം യഥാവുത്താ ചതുബ്ബിധാ സമ്മുഖതാ.

കാരകസങ്ഘസ്സാതി വൂപസമേതും സന്നിപതിതസ്സ കാരകസങ്ഘസ്സ. സങ്ഘസാമഗ്ഗിവസേന സമ്മുഖീഭാവോതി ‘‘യാവതികാ ഭിക്ഖൂ കമ്മപ്പത്താ, തേ ആഗതാ ഹോന്തി, ഛന്ദാരഹാനം ഛന്ദോ ആഹടോ ഹോതി, സമ്മുഖീഭൂതാ ന പടിക്കോസന്തീ’’തി (ചൂളവ. ൨൨൮) ഏവം വുത്തസങ്ഘസാമഗ്ഗിവസേന സമ്മുഖീഭാവോ, ഏതേന യഥാ തഥാ പധാനകാരകപുഗ്ഗലാനം സമ്മുഖതാമത്തം സങ്ഘസമ്മുഖതാ നാമ ന ഹോതീതി ദസ്സേതി. ഭൂതതാതി തച്ഛതാ. സച്ചപരിയായോ ഹി ഇധ ധമ്മസദ്ദോ ‘‘ധമ്മവാദീ’’തിആദീസു (ദീ. നി. ൧.൯, ൧൯൪) വിയ. വിനേതി ഏതേനാതി വിനയോ, തസ്സ തസ്സ അധികരണസ്സ വൂപസമനായ ഭഗവതാ വുത്തവിധി, തസ്സ വിനയസ്സ സമ്മുഖതാ വിനയസമ്മുഖതാ. തേനാഹ ‘‘യഥാ തം…പേ… വിനയസമ്മുഖതാ’’തി. യേനാതി യേന പുഗ്ഗലേന. അത്ഥപച്ചത്ഥികാനന്തി (സാരത്ഥ. ടീ. ചൂളവഗ്ഗ ൩.൨൨൮) വിവാദവത്ഥുസങ്ഖാതേ അത്ഥേ പച്ചത്ഥികാനം. സങ്ഘസമ്മുഖതാ പരിഹായതി സമ്മതപുഗ്ഗലേഹേവ വൂപസമനതോ.

നന്തി വിവാദാധികരണം. പഞ്ചങ്ഗസമന്നാഗതന്തി (ചൂളവ. ൨൩൪) ‘‘ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ന ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി, ന മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി, ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതി, ഗഹിതാഗഹിതം ജാനാതീ’’തി വുത്തേഹി പഞ്ചഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതം. ഗൂള്ഹകവിവടകസകണ്ണജപ്പകേസു തീസു സലാകഗ്ഗാഹേസൂതി ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, തേസം ഭിക്ഖൂനം സഞ്ഞത്തിയാ തയോ സലാകഗ്ഗാഹകേ ഗൂള്ഹകം, വിവടകം, സകണ്ണജപ്പക’’ന്തി (ചൂളവ. ൨൩൫) സമഥക്ഖന്ധകേ വുത്തേസു തീസു സലാകഗ്ഗാഹേസു. സലാകം ഗാഹേത്വാതി ധമ്മവാദീനഞ്ച അധമ്മവാദീനഞ്ച സലാകായോ നിമിത്തസഞ്ഞം ആരോപേത്വാ ചീവരഭോഗേ കത്വാ സമഥക്ഖന്ധകേ വുത്തനയേന ഗാഹാപേത്വാ. ഏവഞ്ഹി തത്ഥ വുത്തം –

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ഗൂള്ഹകോ സലാകഗ്ഗാഹോ ഹോതി? തേന സലാകഗ്ഗാഹാപകേന ഭിക്ഖുനാ സലാകായോ വണ്ണാവണ്ണായോ കത്വാ ഏകമേകോ ഭിക്ഖു ഉപസങ്കമിത്വാ ഏവമസ്സ വചനീയോ ‘അയം ഏവംവാദിസ്സ സലാകാ, അയം ഏവംവാദിസ്സ സലാകാ, യം ഇച്ഛസി, തം ഗണ്ഹാഹീ’തി. ഗഹിതേ വത്തബ്ബോ ‘മാ ച കസ്സചി ദസ്സേഹീ’തി. സചേ ജാനാതി ‘അധമ്മവാദീ ബഹുതരാ’തി, ‘ദുഗ്ഗഹോ’തി പച്ചുക്കഡ്ഢിതബ്ബം. സചേ ജാനാതി ‘ധമ്മവാദീ ബഹുതരാ’തി, ‘സുഗ്ഗഹോ’തി സാവേതബ്ബം. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഗൂള്ഹകോ സലാകഗ്ഗാഹോ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, വിവടകോ സലാകഗ്ഗാഹോ ഹോതി? സചേ ജാനാതി ‘ധമ്മവാദീ ബഹുതരാ’തി, വിസ്സട്ഠേനേവ വിവടേന ഗാഹേതബ്ബോ. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, വിവടകോ സലാകഗ്ഗാഹോ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, സകണ്ണജപ്പകോ സലാകഗ്ഗാഹോ ഹോതി? തേന സലാകഗ്ഗാഹാപകേന ഭിക്ഖുനാ ഏകമേകസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഉപകണ്ണകേ ആരോചേതബ്ബം ‘അയം ഏവംവാദിസ്സ സലാകാ, അയം ഏവവാദിസ്സ സലാകാ, യം ഇച്ഛസി, തം ഗണ്ഹാഹീ’തി. ഗഹിതേ വത്തബ്ബോ ‘മാ ച കസ്സചി ആരോചേഹീ’തി. സചേ ജാനാതി ‘അധമ്മവാദീ ബഹുതരാ’തി, ‘ദുഗ്ഗഹോ’തി പച്ചുക്കഡ്ഢിതബ്ബം. സചേ ജാനാതി ‘ധമ്മവാദീ ബഹുതരാ’തി, ‘സുഗ്ഗഹോ’തി സാവേതബ്ബം. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സകണ്ണജപ്പകോ സലാകഗ്ഗാഹോ ഹോതീ’’തി.

ഏത്ഥ ച അലജ്ജുസ്സന്നായ (ചൂളവ. അട്ഠ. ൨൩൫) പരിസായ ഗൂള്ഹകോ സലാകഗ്ഗാഹോ കാതബ്ബോ, ലജ്ജുസ്സന്നായ വിവടകോ, ബാലുസ്സന്നായ സകണ്ണജപ്പകോതി വേദിതബ്ബോ. ധമ്മവാദീനം യേഭുയ്യതായാതി ധമ്മവാദീനം ഏകേനപി അധികതായ, കോ പന വാദോ ദ്വീഹി തീഹി.

‘‘ചതൂഹി സമഥേഹി സമ്മതീ’’തി ഇദം സബ്ബസങ്ഗാഹകവസേന വുത്തം, തത്ഥ പന ദ്വീഹി ഏവ വൂപസമനം ദട്ഠബ്ബം. ഏവം വിനിച്ഛിതന്തി സചേ ആപത്തി നത്ഥി, ഉഭോ ഖമാപേത്വാ, അഥ അത്ഥി, ആപത്തിം ദസ്സേത്വാ രോപനവസേന വിനിച്ഛിതം. പടികമ്മം പന ആപത്താധികരണസമഥേ പരതോ ആഗമിസ്സതീതി. ന സമണസാരുപ്പം അസ്സാമണകം, സമണേഹി അകത്തബ്ബം, തസ്മിം. അജ്ഝാചാരേ വീതിക്കമേ സതി.

പാരാജികസാമന്തേന വാതി ദുക്കടേന വാ ഥുല്ലച്ചയേന വാ. മേഥുനധമ്മേ ഹി പാരാജികസാമന്താ നാമ ദുക്കടം ഹോതി, അദിന്നാദാനാദീസു ഥുല്ലച്ചയം. പടിചരതോതി പടിച്ഛാദേന്തസ്സ. അച്ഛിന്നമൂലോ ഭവിസ്സതീതി പാരാജികം അനാപന്നോ ഭവിസ്സതി, സീലവാ ഭവിസ്സതീതി വുത്തം ഹോതി. സമ്മാ വത്തിത്വാതി വത്തം പൂരേത്വാ. ഓസാരണം ലഭിസ്സതീതി കമ്മപ്പടിപ്പസ്സദ്ധിം ലഭിസ്സതി.

തസ്സാതി ആപത്താധികരണസ്സ. സമ്മുഖാവിനയേനേവ വൂപസമോ നത്ഥി പടിഞ്ഞായ, തഥാരൂപായ ഖന്തിയാ വാ വിനാ അവൂപസമനതോ. യാ പന പടിഞ്ഞാതി സമ്ബന്ധോ.

ഏത്ഥാതി ആപത്തിദേസനായം. സിയാതി അവസ്സം. കക്ഖളത്തായ വാളത്തായാതി കക്ഖളഭാവായ ചേവ വാളഭാവായ ച. ഥുല്ലവജ്ജന്തി പാരാജികഞ്ചേവ സങ്ഘാദിസേസഞ്ച. ഗിഹിപ്പടിസംയുത്തന്തി ഗിഹീനം ഹീനേന ഖുംസനവമ്ഭനധമ്മികപ്പടിസ്സവേസു ആപന്നം ആപത്തിം.

യഥാനുരൂപന്തി ‘‘ദ്വീഹി സമഥേഹി, തീഹി, ചതൂഹി, ഏകേനാ’’തി ഏവം വുത്തനയേനേവ യഥാനുരൂപം. ഏത്ഥാതി ഇമസ്മിം സമഥാധികാരേ. വിനിച്ഛയനയോതി വിനിച്ഛയനയമത്തം. തേനാഹ ‘‘വിത്ഥാരോ പനാ’’തിആദി. അസ്സാതി വിത്ഥാരസ്സ. സമന്തപാസാദികായം വുത്തോതി സമന്തപാസാദികായ നാമ വിനയട്ഠകഥായം വുത്തോ. തസ്മാ തത്ഥ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബോതി അധിപ്പായോ.

ഏത്തകന്തി ഏതംപരമം, ന ഇതോ ഭിയ്യോ.

അധികരണസമഥവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ഇതി കങ്ഖാവിതരണിയാ പാതിമോക്ഖവണ്ണനായ

വിനയത്ഥമഞ്ജൂസായം ലീനത്ഥപ്പകാസനിയം

ഭിക്ഖുപാതിമോക്ഖവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

നമോ തസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ