൨. രതനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ദുതിയേ രതനന്തി മുത്താദിദസവിധം. രതനസമ്മതന്തി യംകിഞ്ചി മനുസ്സാനം ഉപഭോഗപരിഭോഗം. അജ്ഝാരാമേ വാതി പരിക്ഖിത്തസ്സ അന്തോപടിക്ഖേപേ അപരിക്ഖിത്തസ്സ ദ്വിന്നം ലേഡ്ഡുപാതാനം അന്തോ. അജ്ഝാവസഥേതി പരിക്ഖിത്തസ്സ അന്തോപടിക്ഖേപേ, അപരിക്ഖിത്തസ്സ മുസലപാതബ്ഭന്തരേ. അയം പനേത്ഥ വിനിച്ഛയോ – ജാതരൂപരജതം അത്തനോ അത്ഥായ ഉഗ്ഗണ്ഹന്തസ്സ വാ ഉഗ്ഗണ്ഹാപേന്തസ്സ വാ നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. സങ്ഘഗണപുഗ്ഗലചേതിയനവകമ്മാനം അത്ഥായ ദുക്കടം, അവസേസേ മുത്താദിരതനേ സബ്ബേസമ്പി അത്ഥായ ദുക്കടമേവ. കപ്പിയവത്ഥും വാ അകപ്പിയവത്ഥും വാ അന്തമസോ മാതുസന്തകമ്പി ഭണ്ഡാഗാരികസീസേന പടിസാമേന്തസ്സ പാചിത്തിയം, താദിസം പന അത്തനോ സന്തകം കത്വാ പടിസാമേതും വട്ടതി. ‘‘ഇദം പടിസാമേഥാ’’തി വുത്തേ പന ‘‘ന വട്ടതീ’’തി പടിക്ഖിപിതബ്ബം. സചേ കുപിതാ പാതേത്വാ ഗച്ഛന്തി, പലിബോധോ നാമ ഹോതി, പടിസാമേതബ്ബം. വിഹാരേ കമ്മം കരോന്താ വഡ്ഢകീആദയോ വാ രാജവല്ലഭാ വാ ‘‘യംകിഞ്ചി ഉപകരണം വാ സയനഭണ്ഡം വാ പടിസാമേത്വാ ദേഥാ’’തി വദന്തി, ഛന്ദേനപി ഭയേനപി ന കാതബ്ബമേവ, ഗുത്തട്ഠാനം പന ദസ്സേതും വട്ടതി.

അജ്ഝാരാമഅജ്ഝാവസഥേസുപി യാദിസേ ഠാനേ ‘‘ഭിക്ഖൂഹി വാ സാമണേരേഹി വാ ഗഹിതം ഭവിസ്സതീ’’തി ആസങ്കാ ഉപ്പജ്ജതി, താദിസേയേവ ഠാനേ ഉഗ്ഗഹേത്വാ വാ ഉഗ്ഗഹാപേത്വാ വാ സഞ്ഞാണം കത്വാ നിക്ഖിപിതബ്ബം, ‘‘യസ്സ ഭണ്ഡം നട്ഠം, സോ ആഗച്ഛതൂ’’തി ച ആചിക്ഖിതബ്ബം. അഥ യോ ആഗച്ഛതി, സോ ‘‘കീദിസം തേ ഭണ്ഡം നട്ഠ’’ന്തി പുച്ഛിതബ്ബോ, സചേ സഞ്ഞാണേന സമ്പാദേതി, ദാതബ്ബം. നോ ചേ, ‘വിചിനാഹീ’തി വത്തബ്ബോ. തമ്ഹാ ആവാസാ പക്കമന്തേന പതിരൂപാനം ഭിക്ഖൂനം ഹത്ഥേ, തേസു അസതി പതിരൂപാനം ഗഹപതികാനം ഹത്ഥേ നിക്ഖിപിത്വാ പക്കമിതബ്ബം. യോ പന നേവ പക്കമതി, ന സാമികം പസ്സതി, തേന ഥാവരം സേനാസനം വാ ചേതിയം വാ പോക്ഖരണിം വാ കാരേതബ്ബോ. സചേ ദീഘസ്സ അദ്ധുനോ അച്ചയേന സാമികോ ആഗച്ഛതി, തം ദസ്സേത്വാ ‘അനുമോദാഹീ’തി വത്തബ്ബോ. സചേ നാനുമോദതി, ‘‘ദേഹി മേ ധന’’ന്തി ചോദേതി, സമാദപേത്വാ ദാതബ്ബം.

സാവത്ഥിയം അഞ്ഞതരം ഭിക്ഖും ആരബ്ഭ രതനഉഗ്ഗണ്ഹനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, ‘‘അഞ്ഞത്ര അജ്ഝാരാമാ വാ, അജ്ഝാവസഥാ വാ’’തി അയമേത്ഥ ദുവിധാ അനുപഞ്ഞത്തി, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, സാണത്തികം, അനുഞ്ഞാതട്ഠാനേ അനാദരിയേന ഉഗ്ഗഹേത്വാ അനിക്ഖിപന്തസ്സ ദുക്കടം. അനുഞ്ഞാതട്ഠാനേ ഗഹേത്വാ നിക്ഖിപന്തസ്സ, യം ഹോതി ആമാസം രതനസമ്മതം, തം വിസ്സാസം വാ താവകാലികം വാ ഉഗ്ഗണ്ഹന്തസ്സ, പംസുകൂലസഞ്ഞായ ഗണ്ഹതോ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. അനനുഞ്ഞാതകരണം, പരസന്തകതാ, വിസ്സാസഗ്ഗാഹപംസുകൂലസഞ്ഞാനം അഭാവോ, ഉഗ്ഗഹണം വാ ഉഗ്ഗഹാപനം വാതി ഇമാനേത്ഥ ചത്താരി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി സഞ്ചരിത്തസദിസാനീതി.

രതനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.