൧൦. പഥവീഖണനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ദസമേ പഥവിന്തി ദുവിധാ പഥവീ ജാതപഥവീ അജാതപഥവീതി. തത്ഥ ജാതപഥവീ സുദ്ധമിസ്സപുഞ്ജവസേന തിവിധാ, തത്ഥ സുദ്ധപഥവീ നാമ പകതിയാ സുദ്ധപംസു വാ സുദ്ധമത്തികാ വാ. മിസ്സപഥവീ നാമ യത്ഥ പംസുതോ വാ മത്തികാതോ വാ പാസാണസക്ഖരകഥലമരുമ്ബവാലുകാസു അഞ്ഞതരസ്സ തതിയഭാഗോ ഹോതി. പുഞ്ജപഥവീ നാമ ‘‘അതിരേകചാതുമാസം ഓവട്ഠോ പംസുപുഞ്ജോ വാ മത്തികാപുഞ്ജോ വാ’’തി (പാചി. ൮൬) വുത്തം, വുത്തലക്ഖണേന പന മിസ്സകപുഞ്ജോപി പിട്ഠിപാസാണേ ഠിതസുഖുമരജമ്പി ച ദേവേ ഫുസായന്തേ സകിം തിന്തം ചതുമാസച്ചയേന തിന്തോകാസോ പുഞ്ജപഥവിസങ്ഖമേവ ഗച്ഛതി. തിവിധാപി ചേസാ പഥവീ ഉദ്ധനപത്തപചനാദിവസേന വാ യഥാ തഥാ വാ അദഡ്ഢാ ‘ജാതപഥവീ’തി വുച്ചതി, ദഡ്ഢാ പന വുത്തപ്പമാണതോ അധികതരപാസാണാദിമിസ്സാ വാ അജാതപഥവീ നാമ ഹോതി, കോ പന വാദോ സുദ്ധപാസാണാദിഭേദായ. തത്ഥ യാ ‘ജാതപഥവീ’തി വുത്താ, അയം അകപ്പിയപഥവീ. യോ ഭിക്ഖു തം ഏവരൂപം പഥവിം സയം ഖണതി, ഖണനഭേദനവിലേഖനപചനാദീഹി വികോപേതി, തസ്സ പയോഗഗണനായ പാചിത്തിയം. യോ പന ഖണാപേതി, വുത്തനയേനേവ വികോപാപേതി, തസ്സ ‘‘ഇമം പദേസ’’ന്തി വാ ‘‘ഇമം പഥവി’’ന്തി വാ ഏവം നിയമേത്വാ ‘‘ഖണ, ഭിന്ദാ’’തിആദിനാ നയേന ആണാപേന്തസ്സ ആണത്തിയാ ദുക്കടം, സകിം ആണത്തേ ദിവസമ്പി ഖണന്തേ ആണാപകസ്സ ഏകമേവ പാചിത്തിയം, സചേ ഇതരോ പുനപ്പുനം ആണാപേതി, വാചായ വാചായ പാചിത്തിയം.

ആളവിയം ആളവകേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ പഥവിഖണനവത്ഥുസ്മിം പഞ്ഞത്തം, സാധാരണപഞ്ഞത്തി, സാണത്തികം, പഥവിയാ വേമതികസ്സ, അപഥവിയാ പഥവിസഞ്ഞിനോ ചേവ വേമതികസ്സ ച ദുക്കടം. ഓകാസം അനിയമേത്വാ ‘‘പോക്ഖരണിം ഖണ, ആവാടം ഖണ, കന്ദം ഖണാ’’തിആദീനി ഭണന്തസ്സ, ആതപേന സുസ്സിത്വാ ഫലിതകദ്ദമം വാ ഗോകണ്ടകം വാ ഹേട്ഠാ പഥവിയാ അസമ്ബദ്ധം ഭിജ്ജിത്വാ പതിതനദിതടം വാ മഹന്തമ്പി നങ്ഗലച്ഛിന്നമത്തികാപിണ്ഡന്തിഏവമാദീനി സബ്ബഞ്ച അജാതപഥവിം വികോപേന്തസ്സ, ‘‘ഇമസ്സ ഥമ്ഭസ്സ ആവാടം ജാന, മത്തികം ദേഹി, മത്തികം ആഹര, പംസുനാ മേ അത്ഥോ, മത്തികം കപ്പിയം കരോഹീ’’തി ഭണന്തസ്സ, അസഞ്ചിച്ച രുക്ഖാദിപവട്ടനേന ഭിന്ദന്തസ്സ, അസതിയാ പാദങ്ഗുട്ഠകാദീഹി വിലേഖന്തസ്സ, ജാതപഥവിഭാവം വാ, ‘‘ഖണാമി വാ അഹ’’ന്തി അജാനന്തസ്സ, ഉമ്മത്തകാദീനഞ്ച അനാപത്തി. ജാതപഥവീ, പഥവിസഞ്ഞിതാ, ഖണനഖണാപനാനം അഞ്ഞതരന്തി ഇമാനേത്ഥ തീണി അങ്ഗാനി. സമുട്ഠാനാദീനി അദിന്നാദാനസദിസാനി, ഇദം പന പണ്ണത്തിവജ്ജം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

പഥവീഖണനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

മുസാവാദവഗ്ഗോ പഠമോ.