൧. പച്ചയാനുലോമവണ്ണനാ

ഏകേകം തികദുകന്തി ഏകേകം തികം ദുകഞ്ചാതി അത്ഥോ, ന തികദുകന്തി.

പച്ചയാ ചേവാതി യേ കുസലാദിധമ്മേ പടിച്ചാതി വുത്താ, തേ പടിച്ചത്ഥം ഫരന്താ കുസലാദിപച്ചയാ ചേവാതി അത്ഥോ. തേനേവാഹ ‘‘തേ ച ഖോ സഹജാതാവാ’’തി. യേഹി പന ഹേതാദിപച്ചയേഹി ഉപ്പത്തി വുത്താ, തേ സഹജാതാപി ഹോന്തി അസഹജാതാപീതി. ഏത്ഥ പടിച്ചസഹജാതവാരേഹി സമാനത്ഥേഹി പടിച്ചസഹജാതാഭിധാനേഹി സമാനത്ഥം ബോധേന്തേന ഭഗവതാ പച്ഛിമവാരേന പുരിമവാരോ, പുരിമവാരേന ച പച്ഛിമവാരോ ച ബോധിതോതി വേദിതബ്ബോ. ഏസ നയോ പച്ചയനിസ്സയവാരേസു സംസട്ഠസമ്പയുത്തവാരേസു ച, ഏവഞ്ച നിരുത്തികോസല്ലം ജനിതം ഹോതീതി.

‘‘തേ തേ പന പഞ്ഹേ ഉദ്ധരിത്വാ പുന കുസലോ ഹേതു ഹേതുസമ്പയുത്തകാനം ധമ്മാന’’ന്തി ലിഖിതം. ‘‘കുസലാ ഹേതൂ സമ്പയുത്തകാനം ഖന്ധാന’’ന്തി (പട്ഠാ. ൧.൧.൪൦൧) പഞ്ഹാവാരപാഠോതി പമാദലേഖാ ഏസാതി പാളിയം ആഗതപാഠമേവ പഠന്തി. പുരിമവാരേസു സഹജാതനിസ്സയസമ്പയുത്തപച്ചയഭാവേഹി കുസലാദിധമ്മേ നിയമേത്വാ തസ്മിം നിയമേ കുസലാദീനം ഹേതുപച്ചയാദീഹി ഉപ്പത്തിം പുച്ഛിത്വാ വിസ്സജ്ജനം കതം, ന തത്ഥ ‘‘ഇമേ നാമ തേ ധമ്മാ ഹേതാദിപച്ചയഭൂതാ’’തി വിഞ്ഞായന്തി, തസ്മാ തത്ഥ ‘‘സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ’’തി (പട്ഠാ. ൧.൧.൨൫) ഏവമാദീഹി സങ്ഗഹിതേ പടിച്ചത്ഥാദിഫരണകഭാവേ ഹേതാദിപച്ചയപച്ചയുപ്പന്നേസു ഹേതാദിപച്ചയാനം നിച്ഛയാഭാവതോ പഞ്ഹാ നിജ്ജടാ നിഗ്ഗുമ്ബാ ച കത്വാ ന വിഭത്താ, ഇധ പന ‘‘സിയാ കുസലോ ധമ്മോ കുസലസ്സ ധമ്മസ്സ ഹേതുപച്ചയേന പച്ചയോ’’തി ഏവമാദീഹി സങ്ഗഹിതാ ഹേതാദിപച്ചയഭൂതാ കുസലാദയോ പച്ചയുപ്പന്നാ ച നിച്ഛിതാ, ന കോചി പുച്ഛാസങ്ഗഹിതോ അത്ഥോ അനിച്ഛിതോ നാമ അത്ഥീതി ആഹ ‘‘സബ്ബേപി തേ പഞ്ഹാ നിജ്ജടാ നിഗ്ഗുമ്ബാ ച കത്വാ വിഭത്താ’’തി. പഞ്ഹാ പന ഉദ്ധരിത്വാ വിസ്സജ്ജനം സബ്ബത്ഥ സമാനന്തി ന തം സന്ധായ നിജ്ജടതാ വുത്താതി ദട്ഠബ്ബാ.

ഉപ്പത്തിയാ പഞ്ഞാപിതത്താതി പുച്ഛാമത്തേനേവ ഉപ്പത്തിയാ ഠപിതത്താ പകാസിതത്താ, നാനപ്പകാരേഹി വാ ഞാപിതത്താതി അത്ഥോ.

൨൫-൩൪. പരികപ്പപുച്ഛാതി വിധിപുച്ഛാ. കിം സിയാതി ഏസോ വിധി കിം അത്ഥീതി അത്ഥോ. കിം സിയാ, അഥ ന സിയാതി സമ്പുച്ഛനം വാ പരികപ്പപുച്ഛാതി വദതി. കിമിദം സമ്പുച്ഛനം നാമ? സമേച്ച പുച്ഛനം, ‘‘കിം സുത്തന്തം പരിയാപുണേയ്യ, അഥ അഭിധമ്മ’’ന്തി അഞ്ഞേന സഹ സമ്പധാരണന്തി അത്ഥോ. യോ കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ, സോ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച സിയാതി ഏതസ്മിം അത്ഥേ സതി പച്ഛാജാതവിപാകപച്ചയേസുപി സബ്ബപുച്ഛാനം പവത്തിതോ ‘‘യോ കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ പച്ഛാജാതപച്ചയാ വിപാകപച്ചയാ, സോ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച സിയാ’’തി അയമത്ഥോ വിഞ്ഞായേയ്യ, തഥാ ച സതി പച്ഛാജാതപച്ചയാ വിപാകപച്ചയാതി ഉപ്പജ്ജമാനം നിദ്ധാരേത്വാ തസ്സ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച ഭവനസ്സ പുച്ഛനതോ കുസലാനം തേഹി പച്ചയേഹി ഉപ്പത്തി അനുഞ്ഞാതാതി ആപജ്ജതി, ന ച തംതംപച്ചയാ ഉപ്പജ്ജമാനാനം കുസലാദീനം കുസലാദിധമ്മേ പടിച്ച ഭവനമത്ഥിതാ ഏത്ഥ പുച്ഛിതാ, അഥ ഖോ ഉപ്പത്തി, ഏവഞ്ച കത്വാ വിസ്സജ്ജനേ ‘‘കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജതീ’’തി ഉപ്പത്തിയേവ വിസ്സജ്ജിതാതി, തസ്മാ അയമത്ഥോ സദോസോതി ‘‘അഥ വാ’’തി അത്ഥന്തരവചനം വുത്തം.

തത്ഥ ‘‘കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യാ’’തി ഉപ്പത്തിം അനുജാനിത്വാ ‘‘ഹേതുപച്ചയാ സിയാ ഏത’’ന്തി തസ്സാ ഹേതുപച്ചയാ ഭവനപുച്ഛനം, ‘‘ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ’’തി ഹേതുപച്ചയാ ഉപ്പത്തിം അനുജാനിത്വാ തസ്സാ ‘‘സിയാ ഏത’’ന്തി ഭവനപുച്ഛനഞ്ച ന യുത്തം. അനുഞ്ഞാതഞ്ഹി നിച്ഛിതമേവാതി. തസ്മാ അനനുജാനിത്വാ ‘‘കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ’’തി ഏവം യഥാവുത്തം ഉപ്പജ്ജനം കിം സിയാതി പുച്ഛതീതി ദട്ഠബ്ബം. ഉപ്പജ്ജേയ്യാതി വാ ഇദമ്പി സമ്പുച്ഛനമേവ, കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ കിം ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാതി അത്ഥോ. സിയാതി യഥാപുച്ഛിതസ്സേവ ഉപ്പജ്ജനസ്സ സമ്ഭവം പുച്ഛതി ‘‘കിം ഏവം ഉപ്പജ്ജനം സിയാ സമ്ഭവേയ്യാ’’തി, അയം നയോ സിയാസദ്ദസ്സ പച്ഛായോജനേ. യഥാഠാനേയേവ പന ഠിതാ ‘‘സിയാ’’തി ഏസാ സാമഞ്ഞപുച്ഛാ, തായ പന പുച്ഛായ ‘‘ഇദം നാമ പുച്ഛിത’’ന്തി ന വിഞ്ഞായതീതി തസ്സായേവ പുച്ഛായ വിസേസനത്ഥം ‘‘കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ ഹേതുപച്ചയാ’’തി പുച്ഛതി, ഏവം വിസേസിതബ്ബവിസേസനഭാവേന ദ്വേപി പുച്ഛാ ഏകായേവ പുച്ഛാതി ദട്ഠബ്ബാ.

ഗമനുസ്സുക്കവചനന്തി ഗമനസ്സ സമാനകത്തുകപച്ഛിമകാലകിരിയാപേക്ഖവചനന്തി അത്ഥോ. യദിപി പടിഗമനുപ്പത്തീനം പുരിമപച്ഛിമകാലതാ നത്ഥി, പച്ചയപച്ചയുപ്പന്നാനം പന സഹജാതാനമ്പി പച്ചയപച്ചയുപ്പന്നഭാവേന ഗഹണം പുരിമപച്ഛിമഭാവേനേവ ഹോതീതി ഗഹണപ്പവത്തിആകാരവസേന പച്ചയായത്തതാഅത്തപടിലാഭസങ്ഖാതാനം പടിഗമനുപ്പത്തികിരിയാനമ്പി പുരിമപച്ഛിമകാലവോഹാരോ ഹോതീതി ദട്ഠബ്ബോ. ഗമനം വാ ഉപ്പത്തി ഏവാതി ഗച്ഛന്തസ്സ പടിഗമനം ഉപ്പജ്ജന്തസ്സ പടിഉപ്പജ്ജനം സമാനകിരിയാ. പടികരണഞ്ഹി പടിസദ്ദത്ഥോതി. തസ്മാ ‘‘കുസലം ധമ്മ’’ന്തി ഉപയോഗനിദ്ദിട്ഠം പച്ചയം ഉപ്പജ്ജമാനം പടിച്ച തദായത്തുപ്പത്തിയാ പടിഗന്ത്വാതി അയമേത്ഥ അത്ഥോ, തേന പടിച്ചാതി സഹജാതപച്ചയം കത്വാതി വുത്തം ഹോതി. സഹജാതപച്ചയകരണഞ്ഹി ഉപ്പജ്ജമാനാഭിമുഖഉപ്പജ്ജമാനം പടിഗമനം, തം കത്വാതി പടിച്ചസദ്ദസ്സ അത്ഥോതി.

൩൫-൩൮. താസു പാളിയം ദ്വേയേവ ദസ്സിതാതി ഹേതാരമ്മണദുകേ ദ്വിന്നം പുച്ഛാനം ദസ്സിതത്താ വുത്തം. ഏത്ഥ ച ഏകമൂലകാദിഭാവോ പുച്ഛാനം വുത്തോതി വേദിതബ്ബോ, പച്ചയാനം പന വസേന സബ്ബപഠമോ പച്ചയന്തരേന അവോമിസ്സകത്താ സുദ്ധികനയോ, ദുതിയോ ആരമ്മണാദീസു ഏകേകസ്സ ഹേതു ഏവ ഏകമൂലകന്തി കത്വാ ഏകമൂലകനയോ. ഏവം ഹേതാരമ്മണദുകാദീനം അധിപതിആദീനം മൂലഭാവതോ ദുകമൂലകാദയോ നയാ വേദിതബ്ബാ. തേവീസതിമൂലകനയോ ച തതോ പരം മൂലസ്സ അഭാവതോ ‘‘സബ്ബമൂലക’’ന്തി പാളിയം വുത്തോ. തത്ഥ നപുംസകനിദ്ദേസേന ഏക…പേ… സബ്ബമൂലകം പച്ചയഗമനം പാളിഗമനം വാതി വിഞ്ഞായതി, ഏക…പേ… സബ്ബമൂലകം നയം അസമ്മുയ്ഹന്തേനാതി ഉപയോഗോ വാ, ഇധ ച സബ്ബമൂലകന്തി ച തേവീസതിമൂലകസ്സേവ വുത്തത്താ പച്ചനീയേ വക്ഖതി ‘‘യഥാ അനുലോമേ ഏകേകസ്സ പദസ്സ ഏകമൂലകം…പേ… യാവ തേവീസതിമൂലകം, ഏവം പച്ചനീയേപി വിത്ഥാരേതബ്ബ’’ന്തി (പട്ഠാ. അട്ഠ. ൧.൪൨-൪൪).

൩൯-൪൦. ‘‘ആരമ്മണപച്ചയാ ഹേതുപച്ചയാതി ഏത്താവതാ ആരമ്മണപച്ചയം ആദിം കത്വാ ഹേതുപച്ചയപരിയോസാനോ ഏകമൂലകനയോ ദസ്സിതോ’’തി വുത്തം, ഏവം സതി വിനയേ വിയ ചക്കബന്ധനവസേന പാളിഗതി ആപജ്ജതി, ന ഹേട്ഠിമസോധനവസേന. ഹേട്ഠിമസോധനവസേന ച ഇധ അഭിധമ്മേ പാളി ഗതാ, ഏവഞ്ച കത്വാ വിസ്സജ്ജനേ ‘‘ആരമ്മണപച്ചയാ ഹേതുയാ തീണി, അധിപതിപച്ചയാ തീണി, അധിപതിപച്ചയാ ഹേതുയാ നവ, ആരമ്മണേ തീണീ’’തിആദിനാ ഹേട്ഠിമം സോധേത്വാവ പാളി പവത്താ. യോ ചേത്ഥ ‘‘ഏകമൂലകനയോ’’തി വുത്തോ, സോ സുദ്ധികനയോവ. സോ ച വിസേസാഭാവതോ ആരമ്മണമൂലകാദീസു ന ലബ്ഭതി. ന ഹി ആരമ്മണാദീസു തസ്മിം തസ്മിം ആദിമ്ഹി ഠപിതേപി പച്ചയന്തരേന സമ്ബന്ധാഭാവേന ആദിമ്ഹി വുത്തസുദ്ധികതോ വിസേസത്ഥോ ലബ്ഭതി, തേനേവ വിസ്സജ്ജനേപി ആരമ്മണമൂലകാദീസു സുദ്ധികനയോ ന ദസ്സിതോതി, തസ്മാ ‘‘ആരമ്മണപച്ചയാ ഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ അധിപതിപച്ചയാ…പേ… ആരമ്മണപച്ചയാ അവിഗതപച്ചയാ’’തി (പട്ഠാ. ൧.൧.൩൯) അയം ഹേട്ഠിമസോധനവസേന ഏകസ്മിം ആരമ്മണപച്ചയേ ഹേതുപച്ചയാദികേ യോജേത്വാ വുത്തോ ഏകമൂലകനയോ ദട്ഠബ്ബോ. ‘‘ആരമ്മണപച്ചയാ…പേ… അവിഗതപച്ചയാ’’തി വാ ഏകമൂലകേസു അനന്തരപച്ചയസ്സ മൂലകം ആരമ്മണം ദസ്സേത്വാ ഏകമൂലകാദീനി സംഖിപിത്വാ സബ്ബമൂലകസ്സാവസാനേന അവിഗതപച്ചയേന നിട്ഠാപിതന്തി ദട്ഠബ്ബം. അധിപതിപച്ചയാ അനന്തരപച്ചയാ സമനന്തരപച്ചയാ സഹജാതപച്ചയാ അഞ്ഞമഞ്ഞപച്ചയാതി ഇദം മൂലമേവ ദസ്സേത്വാ ഏകമൂലകാദീനം സംഖിപനം ദട്ഠബ്ബം, ന സുദ്ധികദസ്സനം, നാപി സബ്ബമൂലകേ കതിപയപച്ചയദസ്സനം.

൪൧. തതോ നിസ്സയാദീനി മൂലാനിപി സംഖിപിത്വാ അവിഗതമൂലകനയം ദസ്സേതും ‘‘അവിഗതപച്ചയാ ഹേതുപച്ചയാ’’തിആദി ആരദ്ധം. ഏതസ്മിഞ്ച സുദ്ധികസ്സ അദസ്സനേന ആരമ്മണമൂലകാദീസു വിസും വിസും സുദ്ധികനയോ ന ലബ്ഭതീതി ഞാപിതോ ഹോതി. ന ഹി ആദി കത്ഥചി സംഖേപന്തരഗതോ ഹോതി. ആദിഅന്തേഹി മജ്ഝിമാനം ദസ്സനഞ്ഹി സങ്ഖേപോ, ആദിതോ പഭുതി കതിചി വത്വാ ഗതിദസ്സനം വാതി. ദുതിയചതുക്കം വത്വാ ‘‘വിഗതപച്ചയാ’’തി പദം ഉദ്ധരിത്വാ ഠപിതം. തേന ഓസാനചതുക്കം ദസ്സേതി. തതിയചതുക്കതോ പഭുതി വാ പഞ്ചകമൂലാനി സംഖിപിത്വാ സബ്ബമൂലകസ്സ അവസാനേന നിട്ഠപേതി.

ഏത്ഥ ച ദുകമൂലകാദീസു യഥാ ഹേതുആരമ്മണദുകേന സദ്ധിം അവസേസാ പച്ചയാ യോജിതാ, ഹേതാരമ്മണാധിപതിതികാദീഹി ച അവസേസാവസേസാ, ഏവം ഹേതുഅധിപതിദുകാദീഹി ഹേതുഅധിപതിഅനന്തരതികാദീഹി ച അവസേസാവസേസാ യോജേതബ്ബാ സിയും. യദി ച സബ്ബേസം പച്ചയാനം മൂലഭാവേന യോജിതത്താ ഹേതുമൂലകേ ഹേതുഅധിപതിആദിദുകാനം അധിപതിമൂലകാദീസു അധിപതിഹേതുആദിദുകേഹി വിസേസോ നത്ഥി. തേ ഏവ ഹി പച്ചയാ ഉപ്പടിപാടിയാ വുത്താ, തഥാപി ആരമ്മണമൂലകാദീസു ആരമ്മണാധിപതിദുകാദീനം അവസേസാവസേസേഹി, ഹേതുമൂലകേ ച ഹേതുഅധിപതിഅനന്തരതികാദീനം അവസേസാവസേസേഹി യോജനേ അത്ഥി വിസേസോതി. യസ്മാ പന ഏവം യോജിയമാനേസുപി സുഖഗ്ഗഹണം ന ഹോതി, ന ച യഥാവുത്തായ യോജനായ സബ്ബാ സാ യോജനാ പഞ്ഞവതാ ന സക്കാ വിഞ്ഞാതും, തസ്മാ തഥാ അയോജേത്വാ അനുപുബ്ബേനേവ യോജനാ കതാതി ദട്ഠബ്ബാ. ധമ്മാനം ദേസനാവിധാനേ ഹി ഭഗവാവ പമാണന്തി. ഗണനാഗാഥാ ആദിമപാഠേ കാചി വിരുദ്ധാ, തസ്മാ സുട്ഠു ഗണേത്വാ ഗഹേതബ്ബാ.

‘‘ദ്വാവീസതിയാ തികേസു ഏകേകം തികം ദുകാനം സതേന സതേന സദ്ധിം യോജേത്വാ’’തി വുത്തം, തം ദുകതികപട്ഠാനേ കേസഞ്ചി പോത്ഥകാനം വസേന വുത്തം. കേസുചി പന ഏകേകോ ദുകോ ദ്വാവീസതിയാ ദ്വാവീസതിയാ തികേഹി യോജിതോ, തഞ്ച ഗമനം യുത്തം. ന ഹി തത്ഥ തികസ്സ യോജനാ അത്ഥി, അഥ ഖോ തികാനം ഏകേകേന പദേന ദുകസ്സാതി. തത്ഥ ഛസട്ഠിയാ തികപദേസു ഏകേകേന സംസന്ദിത്വാ ഛസട്ഠി ഹേതുദുകാ, തഥാ സഹേതുകദുകാദയോ ചാതി ദുകാനം ഛസതാധികാനി ഛസഹസ്സാനി ഹോന്തി. തേസു ഏകേകസ്മിം പടിച്ചവാരാദയോ സത്ത വാരാ നയാ പുച്ഛാ ച സബ്ബാ ദുകപട്ഠാനേ ഹേതുദുകേന സമാനാ.

‘‘ദുകസതേ ഏകേകം ദുകം ദ്വാവീസതിയാ തികേഹി സദ്ധിം യോജേത്വാ’’തി ച വുത്തം, തമ്പി തികദുകപട്ഠാനേ കേസഞ്ചി പോത്ഥകാനം വസേന വുത്തം. വുത്തനയേന പന യുത്തഗമനേസു ഏകേകോ തികോ ദുകസതേന യോജിതോ. തത്ഥ ഹേതുപദം പക്ഖിപിത്വാ വുത്തോ ഏകോ കുസലത്തികോ, തഥാ നഹേതുപദം…പേ… അരണപദന്തി കുസലത്തികാനം ദ്വേ സതാനി ഹോന്തി, തഥാ വേദനാത്തികാദീനമ്പീതി സബ്ബേസം ചതുസതാധികാനി ചത്താരി സഹസ്സാനി ഹോന്തി. തേസു ഏകേകസ്മിം വാരനയപുച്ഛാ തികപട്ഠാനേ കുസലത്തികേന സമാനാ.

‘‘ഛ അനുലോമമ്ഹി നയാ സുഗമ്ഭീരാ’’തി വചനതോ പനാതി ഏതേന ഇദം ദസ്സേതി – ‘‘അനുലോമമ്ഹീ’’തി ‘‘തികാദയോ ഛനയാ’’തി ച അവിസേസേന വുത്തത്താ പടിച്ചവാരാദിവസേന സത്തവിധമ്പി അനുലോമം സഹ ഗഹേത്വാ ‘‘ഛ അനുലോമമ്ഹീ’’തി വുത്തം, അനുലോമാദിവസേന ചതുബ്ബിധം തികപട്ഠാനം സഹ ഗഹേത്വാ ‘‘തികഞ്ച പട്ഠാനവര’’ന്തി, തഥാ ചതുബ്ബിധാനി ദുകപട്ഠാനാദീനി സഹ ഗഹേത്വാ ‘‘ദുകുത്തമ’’ന്തിആദിം വത്വാ ‘‘ഛ നയാ സുഗമ്ഭീരാ’’തി വുത്തന്തി ഇമമത്ഥം ഗഹേത്വാ ഇമസ്മിം പച്ചയാനുലോമേ സത്തപ്പഭേദേ ഛപി ഏതേ പട്ഠാനാ പട്ഠാനനയാ ചതുപ്പഭേദാ പുച്ഛാവസേന ഉദ്ധരിതബ്ബാതി. ഏവഞ്ഹി സബ്ബസ്മിം പട്ഠാനേ സബ്ബോ പച്ചയാനുലോമോ ദസ്സിതോ ഹോതീതി. പച്ചനീയഗാഥാദീസുപി ഏസേവ നയോ. ഏത്ഥ ച ദുകതികപട്ഠാനാദീസു വിസേസിതബ്ബേഹി തികേഹി പട്ഠാനം തികപട്ഠാനം. ദുകാനം തികപട്ഠാനം ദുകതികപട്ഠാനം. ദുകവിസേസിതാ വാ തികാ ദുകതികാ, ദുകതികാനം പട്ഠാനം ദുകതികപട്ഠാനന്തി ഇമിനാ നയേന വചനത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. ദുകാദിവിസേസിതസ്സ ചേത്ഥ തികാദിപദസ്സ ദുകാദിഭാവോ ദട്ഠബ്ബോ. ദുകപട്ഠാനമേവ ഹി തികപദസംസന്ദനവസേന ദുകപദസംസന്ദനവസേന ച പവത്തം ദുകതികപട്ഠാനം ദുകദുകപട്ഠാനഞ്ച, തഥാ തികപട്ഠാനമേവ ദുകപദസംസന്ദനവസേന തികപദസംസന്ദനവസേന ച പവത്തം തികദുകപട്ഠാനം തികതികപട്ഠാനഞ്ചാതി.

പച്ചയാനുലോമവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.