൨. പവത്തിവാരവണ്ണനാ

൧൯. പവത്തിവാരേ സങ്ഖാരാനം പുഗ്ഗലാനഞ്ച ഓകാസത്താ ഝാനം ഭൂമി ച വിസും ഓകാസഭാവേന ഗഹിതാതി പുഗ്ഗലവാരേ ച ഓകാസവസേന പുഗ്ഗലഗ്ഗഹണേന തേസം ദ്വിന്നം ഓകാസാനം വസേന ഗഹണം ഹോതി, തസ്മാ ‘‘വിനാ വിതക്കവിചാരേഹി അസ്സാസപസ്സാസാനം ഉപ്പാദക്ഖണേ’’തി ദുതിയതതിയജ്ഝാനോകാസവസേന ഗഹിതാ പുഗ്ഗലാ വിസേസേത്വാ ദസ്സിതാതി ദട്ഠബ്ബാ. പുന പഠമജ്ഝാനം സമാപന്നാനന്തി ഝാനോകാസവസേന പുഗ്ഗലം ദസ്സേതി, കാമാവചരാനന്തി ഭൂമോകാസവസേന. ദ്വിപ്പകാരാനമ്പി പന തേസം വിസേസനത്ഥമാഹ ‘‘അസ്സാസപസ്സാസാനം ഉപ്പാദക്ഖണേ’’തി. തേന രൂപാരൂപാവചരേസു പഠമജ്ഝാനസമാപന്നകേ കാമാവചരേ ഗബ്ഭഗതാദികേ ച നിവത്തേതി. കാമാവചരാനമ്പി ഹി ഗബ്ഭഗതാദീനം വിനാ അസ്സാസപസ്സാസേഹി വിതക്കവിചാരാനം ഉപ്പത്തി അത്ഥി. അട്ഠകഥായം പന ഏകന്തികത്താ രൂപാരൂപാവചരാ നിദസ്സിതാ. വിനാ അസ്സാസപസ്സാസേഹി വിതക്കവിചാരാനം ഉപ്പാദക്ഖണേതി ഏതേന പന ദസ്സിതാ പുഗ്ഗലാ പഠമജ്ഝാനോകാസാ കാമാവചരാദിഓകാസാ ച അസ്സാസപസ്സാസവിരഹവിസിട്ഠാ ദട്ഠബ്ബാ. ഇമിനാ നയേന സബ്ബത്ഥ പുഗ്ഗലവിഭാഗോ വേദിതബ്ബോ.

൨൧. ‘‘പഠമജ്ഝാനേ കാമാവചരേതി കാമാവചരഭൂമിയം ഉപ്പന്നേ പഠമജ്ഝാനേ’’തി അട്ഠകഥായം വുത്തം, ഏതസ്മിം പന അത്ഥേ സതി ‘‘ചതുത്ഥജ്ഝാനേ രൂപാവചരേ അരൂപാവചരേ തത്ഥ ചിത്തസങ്ഖാരോ ഉപ്പജ്ജതി, നോ ച തത്ഥ കായസങ്ഖാരോ ഉപ്പജ്ജതീ’’തി ഏത്ഥാപി രൂപാരൂപാവചരഭൂമീസു ഉപ്പന്നേ ചതുത്ഥജ്ഝാനേതി അത്ഥോ ഭവേയ്യ, സോ ച അനിട്ഠോ ഭൂമീനം ഓകാസഭാവസ്സേവ അഗ്ഗഹിതതാപത്തിതോ, സബ്ബചതുത്ഥജ്ഝാനസ്സ ഓകാസവസേന അഗ്ഗഹിതതാപത്തിതോ ച, തസ്മാ ഝാനഭൂമോകാസാനം സങ്കരം അകത്വാ വിസും ഏവ ഓകാസഭാവോ യോജേതബ്ബോ. പഠമജ്ഝാനോകാസേപി ഹി കായസങ്ഖാരോ ച ഉപ്പജ്ജതി വചീസങ്ഖാരോ ച ഉപ്പജ്ജതി കാമാവചരോകാസേ ച. യദിപി ന സബ്ബമ്ഹി പഠമജ്ഝാനേ സബ്ബമ്ഹി ച കാമാവചരേ ദ്വയം ഉപ്പജ്ജതി, തത്ഥ പന തംദ്വയുപ്പത്തി അത്ഥീതി കത്വാ ഏവം വുത്തന്തി ദട്ഠബ്ബം. വിസും ഓകാസത്താ ച ‘‘അങ്ഗമത്തവസേന ചേത്ഥാ’’തിആദിവചനം ന വത്തബ്ബം ഹോതീതി. ഇമമ്ഹി ച യമകേ അവിതക്കവിചാരമത്തം ദുതിയജ്ഝാനം വിചാരവസേന പഠമജ്ഝാനേ സങ്ഗഹം ഗച്ഛതീതി ദട്ഠബ്ബം. മുദ്ധഭൂതം ദുതിയജ്ഝാനം ഗഹേത്വാ ഇതരം അസങ്ഗഹിതന്തി വാ. യസ്സയത്ഥകേ ‘‘നിരോധസമാപന്നാന’’ന്തി ന ലബ്ഭതി. ന ഹി തേ അസഞ്ഞസത്താ വിയ ഓകാസേ ഹോന്തീതി.

൩൭. സുദ്ധാവാസാനം ദുതിയേ ചിത്തേ വത്തമാനേതി തേസം പഠമതോ അവിതക്കഅവിചാരതോ ദുതിയേ സവിതക്കസവിചാരേപി ഭവനികന്തിആവജ്ജനേ വത്തമാനേ ഉഭയം നുപ്പജ്ജിത്ഥാതി ദസ്സേന്തേന തതോ പുരിമചിത്തക്ഖണേസുപി നുപ്പജ്ജിത്ഥാതി ദസ്സിതമേവ ഹോതി. യഥാ പന ചിത്തസങ്ഖാരസ്സ ആദിദസ്സനത്ഥം ‘‘സുദ്ധാവാസം ഉപപജ്ജന്താന’’ന്തി വുത്തം, ഏവം വചീസങ്ഖാരസ്സ ആദിദസ്സനത്ഥം ‘‘ദുതിയേ ചിത്തേ വത്തമാനേ’’തി വുത്തന്തി ദട്ഠബ്ബം.

പവത്തിവാരവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

സങ്ഖാരയമകവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.