൧. പണ്ണത്തിവാരവണ്ണനാ

൧. ഖന്ധാദയോ വിയ പുബ്ബേ അവിഭത്താ കായസങ്ഖാരാദയോതി തേസം അവിഞ്ഞാതത്താ ‘‘അസ്സാസപസ്സാസാ കായസങ്ഖാരോ’’തിആദിനാ (സം. നി. ൪.൩൪൮) തയോ സങ്ഖാരേ വിഭജതി. കായസ്സ സങ്ഖാരോതി പഠമേ അത്ഥേ സാമിഅത്ഥേ ഏവ സാമിവചനം, ദുതിയേ അത്ഥേ കത്തുഅത്ഥേ. വചിയാ സങ്ഖാരോതി കമ്മത്ഥേ സാമിവചനം. ചിത്തസ്സ സങ്ഖാരോതി ച കത്തുഅത്ഥേയേവ. സോ പന കരണവചനസ്സ അത്ഥോതി കത്വാ ‘‘കരണത്ഥേ സാമിവചനം കത്വാ’’തി വുത്തം.

൨-൭. സുദ്ധികഏകേകപദവസേന അത്ഥാഭാവതോതി പദസോധനതംമൂലകചക്കവാരേഹി യോപി അത്ഥോ ദസ്സിതോ ദ്വീഹി പദേഹി ലബ്ഭമാനോ ഏകോ അസ്സാസപസ്സാസാദികോ, തസ്സ സുദ്ധികേഹി കായാദിപദേഹി സുദ്ധികേന ച സങ്ഖാരപദേന അവചനീയത്താ യഥാ രൂപപദസ്സ ഖന്ധേകദേസോ ഖന്ധപദസ്സ ഖന്ധസമുദായോ പദസോധനേ ദസ്സിതോ യഥാധിപ്പേതോ അത്ഥോ അത്ഥി, ഏവം ഏകേകപദസ്സ യഥാധിപ്പേതത്ഥാഭാവതോതി അധിപ്പായോ. കായോ കായസങ്ഖാരോതിആദി പന വത്തബ്ബം സിയാതി യദി വിസും അദീപേത്വാ സമുദിതോ കായസങ്ഖാരസദ്ദോ ഏകത്ഥ ദീപേതി, കായസങ്ഖാരസദ്ദോ കായസങ്ഖാരത്ഥേ വത്തമാനോ ഖന്ധസദ്ദോ വിയ രൂപസദ്ദേന കായസദ്ദേന വിസേസിതബ്ബോതി അധിപ്പായേന വദതി. സുദ്ധസങ്ഖാരവാരോ ഹേസാതി ഏതേന ഇമസ്സ വാരസ്സ പദസോധനേന ദസ്സിതാനം യഥാധിപ്പേതാനമേവ ഗഹണതോ തേസഞ്ച കായാദിപദേഹി അഗ്ഗഹിതത്താ ‘‘കായോ കായസങ്ഖാരോ’’തിആദിവചനസ്സ അയുത്തിം ദസ്സേതി. ഇധ പന സങ്ഖാരയമകേ കായാദിപദാനം സങ്ഖാരപദസ്സ ച അസമാനാധികരണത്താ ‘‘കായോ സങ്ഖാരോ, സങ്ഖാരാ കായോ’’തിആദിമ്ഹി വുച്ചമാനേ അധിപ്പേതത്ഥപരിച്ചാഗോ അനധിപ്പേതത്ഥപരിഗ്ഗഹോ ച കതോ സിയാതി സുദ്ധസങ്ഖാരതംമൂലചക്കവാരാ ന വുത്താ. പദസോധനവാരതംമൂലചക്കവാരേഹി പന അസമാനാധികരണേഹി കായാദിപദേഹി സങ്ഖാരസദ്ദസ്സ വിസേസനീയതായ ദസ്സിതായ സംസയോ ഹോതി ‘‘യോ അത്ഥന്തരപ്പവത്തിനാ കായസദ്ദേന വിസേസിതോ കായസങ്ഖാരോ, ഏസോ അത്ഥന്തരപ്പവത്തീഹി വചീചിത്തേഹി വിസേസിതോ ഉദാഹു അഞ്ഞോ’’തി. ഏവം സേസേസുപി. ഏത്ഥ തേസം അഞ്ഞത്ഥ ദസ്സനത്ഥം ‘‘കായസങ്ഖാരോ വചീസങ്ഖാരോ’’തിആദിനാ അനുലോമപടിലോമവസേന ഛ യമകാനി വുത്താനീതി ദട്ഠബ്ബം. അട്ഠകഥായം പന സുദ്ധസങ്ഖാരവാരട്ഠാനേ വുത്തത്താ അയം നയോ സുദ്ധസങ്ഖാരവാരോതി വുത്തോ.

പണ്ണത്തിവാരവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.