൫. ഝാനസുത്തവണ്ണനാ

൩൬. പഞ്ചമേ അനിച്ചതോതി ഇമിനാ നിച്ചപ്പടിക്ഖേപതോ തേസം അനിച്ചതമാഹ. തതോ ഏവ ഉദയവയവന്തതോ വിപരിണാമതോ താവകാലികതോ ച തേ അനിച്ചാതി ജോതിതം ഹോതി. യഞ്ഹി നിച്ചം ന ഹോതി, തം ഉദയവയപരിച്ഛിന്നജരായ മരണേന ചാതി ദ്വേധാ വിപരിണതം ഇത്തരക്ഖണമേവ ച ഹോതി. ദുക്ഖതോതി ന സുഖതോ. ഇമിനാ സുഖപ്പടിക്ഖേപതോ തേസം ദുക്ഖതമാഹ. തതോ ഏവ ച അഭിണ്ഹപ്പടിപീളനതോ ദുക്ഖവത്ഥുതോ ച തേ ദുക്ഖാതി ജോതിതം ഹോതി. ഉദയവയവന്തതായ ഹി തേ അഭിണ്ഹപ്പടിപീളനതോ നിരന്തരദുക്ഖതായ ദുക്ഖസ്സേവ ച അധിട്ഠാനഭൂതോ. പച്ചയയാപനീയതായ രോഗമൂലതായ ച രോഗതോ. ദുക്ഖതാസൂലയോഗതോ കിലേസാസുചിപഗ്ഘരതോ ഉപ്പാദജരാഭങ്ഗേഹി ഉദ്ധുമാതപക്കഭിജ്ജനതോ ച ഗണ്ഡതോ. പീളാജനനതോ അന്തോതുദനതോ ദുന്നീഹരണതോ ച സല്ലതോ. അവഡ്ഢിആവഹനതോ അഘവത്ഥുതോ ച അഘതോ. അസേരിഭാവജനനതോ ആബാധപ്പതിട്ഠാനതായ ച ആബാധതോ. അവസവത്തനതോ അവിധേയ്യതായ ച പരതോ. ബ്യാധിജരാമരണേഹി പലുജ്ജനീയതായ പലോകതോ. സാമിനിവാസീകാരകവേദകഅധിട്ഠായകവിരഹതോ സുഞ്ഞതോ. അത്തപ്പടിക്ഖേപട്ഠേന അനത്തതോ. രൂപാദിധമ്മാപി യഥാ ന ഏത്ഥ അത്താ അത്ഥീതി അനത്താ, ഏവം സയമ്പി അത്താ ന ഹോന്തീതി അനത്താ. തേന അബ്യാപാരതോ നിരീഹതോ തുച്ഛതോ അനത്താതി ദീപിതം ഹോതി.

ലക്ഖണത്തയമേവ സുഖാവബോധനത്ഥം ഏകാദസഹി പദേഹി വിഭജിത്വാ ഗഹിതന്തി ദസ്സേതും ‘‘യസ്മാ അനിച്ചതോ’’തിആദി വുത്തം. അന്തോസമാപത്തിയന്തി സമാപത്തീനം സഹജാതതായ സമാപത്തീനം അബ്ഭന്തരേ ചിത്തം പടിസംഹരതീതി തപ്പടിബദ്ധഛന്ദരാഗാദികിലേസവിക്ഖമ്ഭനേന വിപസ്സനാചിത്തം പടിസംഹരതി. തേനാഹ ‘‘മോചേതി അപനേതീ’’തി. സവനവസേനാതി ‘‘സബ്ബസങ്ഖാരസമഥോ’’തിആദിനാ സവനവസേന. ഥുതിവസേനാതി തഥേവ ഥോമനാവസേന ഗുണതോ സംകിത്തനവസേന. പരിയത്തിവസേനാതി തസ്സ ധമ്മസ്സ പരിയാപുണനവസേന. പഞ്ഞത്തിവസേനാതി തദത്ഥസ്സ പഞ്ഞാപനവസേന. ആരമ്മണകരണവസേനേവ ഉപസംഹരതി മഗ്ഗചിത്തം, ‘‘ഏതം സന്ത’’ന്തിആദി പന അവധാരണനിവത്തിതത്ഥദസ്സനം. യഥാ വിപസ്സനാ ‘‘ഏതം സന്തം ഏതം പണീത’’ന്തിആദിനാ അസങ്ഖതായ ധാതുയാ ചിത്തം ഉപസംഹരതി, ഏവം മഗ്ഗോ നിബ്ബാനം സച്ഛികിരിയാഭിസമയവസേന അഭിസമേന്തോ തത്ഥ ലബ്ഭമാനേ സബ്ബേപി വിസേസേ അസമ്മോഹതോ പടിവിജ്ഝന്തോ തത്ഥ ചിത്തം ഉപസംഹരതി. തേനാഹ ‘‘ഇമിനാ പന ആകാരേനാ’’തിആദി.

സോ തത്ഥ ഠിതോതി സോ അദന്ധവിപസ്സകോ യോഗീ തത്ഥ തായ അനിച്ചാദിലക്ഖണത്തയാരമ്മണായ വിപസ്സനായ ഠിതോ. സബ്ബസോതി സബ്ബത്ഥ തസ്സ തസ്സ മഗ്ഗസ്സ അധിഗമായ നിബ്ബത്തിതസമഥവിപസ്സനാസു. അസക്കോന്തോ അനാഗാമീ ഹോതീതി ഹേട്ഠിമമഗ്ഗാവഹാസു ഏവ സമഥവിപസ്സനായ ഛന്ദരാഗം പഹായ അഗ്ഗമഗ്ഗാവഹാസു നികന്തിം പരിയാദാതും അസക്കോന്തോ അനാഗാമിതായമേവ സണ്ഠാതി.

സമതിക്കന്തത്താതി സമഥവസേന വിപസ്സനാവസേന ചാതി സബ്ബഥാപി രൂപസ്സ സമതിക്കന്തത്താ. തേനാഹ ‘‘അയം ഹീ’’തിആദി. അനേനാതി യോഗിനാ. തം അതിക്കമ്മാതി ഇദം യോ പഠമം പഞ്ചവോകാരഏകവോകാരപരിയാപന്നേ ധമ്മേ സമ്മദേവ സമ്മസിത്വാ തേ വിസ്സജ്ജേത്വാ തതോ അരൂപസമാപത്തിം സമാപജ്ജിത്വാ അരൂപധമ്മേ സമ്മസതി, തം സന്ധായ വുത്തം. തേനാഹ ‘‘ഇദാനി അരൂപം സമ്മസതീ’’തി.

ഝാനസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.