൬. ആനന്ദസുത്തവണ്ണനാ

൩൭. ഛട്ഠേ ഓകാസം അവസരം അധിഗച്ഛതി ഏതേനാതി ഓകാസാധിഗമോ, മഗ്ഗഫലസുഖാധിഗമായ ഓകാസഭാവതോ വാ ഓകാസോ, തസ്സ അധിഗമോ ഓകാസാധിഗമോ. ഏത്ഥ ച ദീഘനികായേനേവ (ദീ. നി. ൨.൨൮൮) പന സുത്തന്തദേസനായം പഠമജ്ഝാനം, ചതുത്ഥജ്ഝാനം, അരഹത്തമഗ്ഗോതി തയോ ഓകാസാധിഗമാ ആഗതാ. തത്ഥ (ദീ. നി. അട്ഠ. ൨.൨൮൮) പഠമം ഝാനം പഞ്ച നീവരണാനി വിക്ഖമ്ഭേത്വാ അത്തനോ ഓകാസം ഗഹേത്വാ തിട്ഠതീതി ‘‘പഠമോ ഓകാസാധിഗമോ’’തി വുത്തം. ചതുത്ഥജ്ഝാനം പന സുഖദുക്ഖം വിക്ഖമ്ഭേത്വാ അത്തനോ ഓകാസം ഗഹേത്വാ തിട്ഠതീതി ദുതിയോ ഓകാസാധിഗമോ. അരഹത്തമഗ്ഗോ സബ്ബകിലേസേ വിക്ഖമ്ഭേത്വാ അത്തനോ ഓകാസം ഗഹേത്വാ തിട്ഠതീതി ‘‘തതിയോ ഓകാസാധിഗമോ’’തി വുത്തോ. ഇധ പന വക്ഖമാനാനി തീണി അരൂപജ്ഝാനാനി സന്ധായ ‘‘ഓകാസാധിഗമോ’’തി വുത്തം. തേസംയേവ ച ഗഹണേ കാരണം സയമേവ വക്ഖതി.

സത്താനം വിസുദ്ധിം പാപനത്ഥായാതി രാഗാദീഹി മലേഹി അഭിജ്ഝാവിസമലോഭാദീഹി ച ഉപക്കിലേസേഹി കിലിട്ഠചിത്താനം സത്താനം വിസുദ്ധിപാപനത്ഥായ സമതിക്കമനത്ഥായ. ആയതിം അനുപ്പജ്ജനഞ്ഹി ഇധ ‘‘സമതിക്കമോ’’തി വുത്തം. അത്ഥം ഗമനത്ഥായാതി കായികദുക്ഖസ്സ ച ചേതസികദോമനസ്സസ്സ ചാതി ഇമേസം ദ്വിന്നം അത്ഥങ്ഗമായ, നിരോധായാതി അത്ഥോ. ഞായതി നിച്ഛയേന കമതി നിബ്ബാനം, തം വാ ഞായതി പടിവിജ്ഝീയതി ഏതേനാതി ഞായോ, സമുച്ഛേദഭാവോ അരിയമഗ്ഗോതി ആഹ ‘‘സഹവിപസ്സനകസ്സ മഗ്ഗസ്സാ’’തി. പച്ചക്ഖകരണത്ഥായാതി അത്തപച്ചക്ഖതായ. പരപച്ചയേന വിനാ പച്ചക്ഖകരണഞ്ഹി ‘‘സച്ഛികിരിയാ’’തി വുച്ചതി. അസമ്ഭിന്നന്തി പിത്തസേമ്ഹാദീഹി അപലിബുദ്ധം അനുപഹതം.

രാഗാനുഗതോ സമാധി അഭിനതോ നാമ ഹോതി ആരമ്മണേ അഭിമുഖാഭാവേന പവത്തിയാ, ദോസാനുഗതോ പന അപനതോ അപഗമനവസേന പവത്തിയാ, തദുഭയപ്പടിക്ഖേപേന ‘‘ന ചാഭിനതോ ന ചാപനതോ’’തി വുത്തന്തി ആഹ ‘‘രാഗവസേനാ’’തിആദി. ന സസങ്ഖാരനിഗ്ഗയ്ഹവാരിതഗതോതി ലോകിയജ്ഝാനചിത്താനി വിയ ന സസങ്ഖാരേന സപ്പയോഗേന തദങ്ഗപ്പഹാനവിക്ഖമ്ഭനപ്പഹാനവസേന ച നിഗ്ഗഹേത്വാ വാരേത്വാ ഠിതോ. കിഞ്ചരഹി കിലേസാനം ഛിന്നന്തേ ഉപ്പന്നോ. തഥാഭൂതം ഫലസമാധിം സന്ധായേതം വുത്തം. തേനാഹ ‘‘ന സസങ്ഖാരേന…പേ… ഛിന്നന്തേ ഉപ്പന്നോ’’തി.

ആനന്ദസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.