൨. പഠമസത്തകസുത്തവണ്ണനാ

൨൩. തതിയേ അപരിഹാനായ ഹിതാതി അപരിഹാനിയാ (ദീ. നി. ടീ. ൨.൧൩൬), ന പരിഹായന്തി ഏതേഹീതി വാ അപരിഹാനിയാ. ഏവം സങ്ഖേപതോ വുത്തമത്ഥം വിത്ഥാരതോ ദസ്സേന്തോ ‘‘ഇധാപി ചാ’’തിആദിമാഹ. തത്ഥ തതോതിആദി ദിസാസു ആഗതസാസനേ വുത്തവചനം വുത്തകഥനം. വിഹാരസീമാ ആകുലാ യസ്മാ, തസ്മാ ഉപോസഥപവാരണാ ഠിതാ. ഓലീയമാനകോതി പാളിതോ അത്ഥതോ ച വിനസ്സമാനകോ. ഉക്ഖിപാപേന്താതി പഗുണഭാവകരണേന അത്ഥസംവണ്ണനാവസേന ച പഗ്ഗണ്ഹന്താ.

സാവത്ഥിയം ഭിക്ഖൂ വിയ (പാരാ. ൫൬൫) പാചിത്തിയം ദേസാപേതബ്ബോതി പഞ്ഞാപേന്താ. വജ്ജിപുത്തകാ വിയ (ചൂളവ. ൪൪൬) ദസവത്ഥുദീപനേന. തഥാ അകരോന്താതി നവം കതികവത്തം വാ സിക്ഖാപദം വാ അമദ്ദന്താ ധമ്മവിനയതോ സാസനം ദീപേന്താ ഖുദ്ദകമ്പി ച സിക്ഖാപദം അസമൂഹനന്താ. ആയസ്മാ മഹാകസ്സപോ വിയ ചാതി ‘‘സുണാതു മേ, ആവുസോ, സങ്ഘോ, സന്താമ്ഹാകം സിക്ഖാപദാനി ഗിഹിഗതാനി. ഗിഹിനോപി ജാനന്തി ‘ഇദം വോ സമണാനം സക്യപുത്തികാനം കപ്പതി, ഇദം വോ ന കപ്പതീ’തി. സചേപി ഹി മയം ഖുദ്ദാനുഖുദ്ദകാനി സിക്ഖാപദാനി സമൂഹനിസ്സാമ, ഭവിസ്സന്തി വത്താരോ ‘ധൂമകാലികം സമണേന ഗോതമേന സാവകാനം സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം, യാവിമേസം സത്ഥാ അട്ഠാസി, താവിമേ സിക്ഖാപദേസു സിക്ഖിംസു. യതോ ഇമേസം സത്ഥാ പരിനിബ്ബുതോ, ന ദാനിമേ സിക്ഖാപദേസു സിക്ഖന്തീ’തി. യദി സങ്ഘസ്സ പത്തകല്ലം, സങ്ഘോ അപഞ്ഞത്തം ന പഞ്ഞപേയ്യ, പഞ്ഞത്തം ന സമുച്ഛിന്ദേയ്യ, യഥാപഞ്ഞത്തേസു സിക്ഖാപദേസു സമാദായ വത്തേയ്യാ’’തി ഇമം (ചൂളവ. ൪൪൨) തന്തിം ഠപേന്തോ ആയസ്മാ മഹാകസ്സപോ വിയ ച.

ഥിരഭാവപ്പത്താതി സാസനേ ഥിരഭാവം അനിവത്തിതഭാവം ഉപഗതാ. ഥേരകാരകേഹീതി ഥേരഭാവസാധകേഹി സീലാദിഗുണേഹി അസേക്ഖധമ്മേഹി. ബഹൂ രത്തിയോതി പബ്ബജിതാ ഹുത്വാ ബഹൂ രത്തിയോ ജാനന്തി. സീലാദിഗുണേസു പതിട്ഠാപനമേവ സാസനേ പരിണായകതാതി ആഹ ‘‘തീസു സിക്ഖാസു പവത്തേന്തീ’’തി. ഓവാദം ന ദേന്തി അഭാജനഭാവതോ. പവേണികഥന്തി ആചരിയപരമ്പരാഭതം സമ്മാപടിപത്തിദീപനം ധമ്മകഥം. സാരഭൂതം ധമ്മപരിയായന്തി സമഥവിപസ്സനാമഗ്ഗഫലസമ്പാപനേന സാസനേ സാരഭൂതം ബോജ്ഝങ്ഗകോസല്ലഅനുത്തരസീതിഭാവ- (അ. നി. ൬.൮൫) അധിചിത്തസുത്താദിധമ്മതന്തിം. ആദികം ഓവാദന്തി ആദി-സദ്ദേന ‘‘ഏവം തേ ആലോകേതബ്ബം, ഏവം തേ വിലോകേതബ്ബം, ഏവം തേ സമിഞ്ജിതബ്ബം, ഏവം തേ പസാരേതബ്ബം, ഏവം തേ സങ്ഘാടിപത്തചീവരം ധാരേതബ്ബ’’ന്തി ഓവാദം സങ്ഗണ്ഹാതി.

പുനബ്ഭവദാനം പുനബ്ഭവോ ഉത്തരപദലോപേന. ഇതരേതി യേ ന പച്ചയവസികാ ന ആമിസചക്ഖുകാ, തേ ന ഗച്ഛന്തി തണ്ഹായ വസം.

ആരഞ്ഞകേസൂതി അരഞ്ഞഭാഗേസു അരഞ്ഞപരിയാപന്നേസു. നനു യത്ഥ കത്ഥചിപി തണ്ഹാ സാവജ്ജാ ഏവാതി ചോദനം സന്ധായാഹ ‘‘ഗാമന്തസേനാസനേസു ഹീ’’തിആദി. തേന ‘‘അനുത്തരേസു വിമോക്ഖേസു പിഹം ഉപട്ഠാപയതോ’’തി ഏത്ഥ വുത്തപിഹാദയോ പിയ ആരഞ്ഞകസേനാസനേസു സാലയതാ സേവിതബ്ബപക്ഖികാ ഏവാതി ദസ്സേതി.

അത്തനാവാതി സയമേവ. തേന പരേഹി അനുസ്സാഹിതാനം സരസേനേവ അനാഗതാനം പേസലാനം ഭിക്ഖൂനം ആഗമനം, ആഗതാനഞ്ച ഫാസുവിഹാരം പച്ചാസീസന്തീതി ദസ്സേതി. ഇമിനാവ നീഹാരേനാതി ഇമായ പടിപത്തിയാ. അഗ്ഗഹിതധമ്മഗ്ഗഹണന്തി അഗ്ഗഹിതസ്സ പരിയത്തിധമ്മസ്സ ഉഗ്ഗഹണം. ഗഹിതസജ്ഝായകരണന്തി ഉഗ്ഗഹിതസ്സ സുട്ഠു അത്ഥചിന്തനം. ചിന്തരത്ഥോ ഹി അയം സജ്ഝായസദ്ദോ. ഏന്തീതി ഉപഗച്ഛന്തി. നിസീദന്തി ആസനപഞ്ഞാപനാദിനാ.

പഠമസത്തകസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.