൬. ഹത്ഥിസാരിപുത്തസുത്തവണ്ണനാ

൬൦. ഛട്ഠേ ഹത്ഥിം സാരേതീതി ഹത്ഥിസാരീ, തസ്സ പുത്തോതി ഹത്ഥിസാരിപുത്തോ. സോ കിര സാവത്ഥിയം ഹത്ഥിആചരിയസ്സ പുത്തോ ഭഗവതോ സന്തികേ പബ്ബജിത്വാ തീണി പിടകാനി ഉഗ്ഗഹേത്വാ സുഖുമേസു ഖന്ധധാതുആയതനാദീസു അത്ഥന്തരേസു കുസലോ അഹോസി. തേന വുത്തം – ‘‘ഥേരാനം ഭിക്ഖൂനം അഭിധമ്മകഥം കഥേന്താനം അന്തരന്തരാ കഥം ഓപാതേതീ’’തി. തത്ഥ അന്തരന്തരാ കഥം ഓപാതേതീതി ഥേരേഹി വുച്ചമാനസ്സ കഥാപബന്ധസ്സ അന്തരേ അന്തരേ അത്തനോ കഥം പവേസേതീതി അത്ഥോ. പഞ്ചഹി സംസഗ്ഗേഹീതി സവനസംസഗ്ഗോ, ദസ്സനസംസഗ്ഗോ, സമുല്ലാപസംസഗ്ഗോ, സമ്ഭോഗസംസഗ്ഗോ, കായസംസഗ്ഗോതി ഇമേഹി പഞ്ചഹി സംസഗ്ഗേഹി. കിട്ഠഖാദകോതി കിട്ഠട്ഠാനേ ഉപ്പന്നസസ്സഞ്ഹി കിട്ഠന്തി വുത്തം കാരണൂപചാരേന. സിപ്പിയോ സുത്തിയോ. സമ്ബുകാതി സങ്ഖമാഹ.

ഗിഹിഭാവേ വണ്ണം കഥേസീതി (ദീ. നി. അട്ഠ. ൧.൪൨൨) കസ്സപസമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ കിര സാസനേ ദ്വേ സഹായകാ അഹേസും, അഞ്ഞമഞ്ഞം സമഗ്ഗാ ഏകതോവ സജ്ഝായന്തി. തേസു ഏകോ അനഭിരതോ ഗിഹിഭാവേ ചിത്തം ഉപ്പാദേത്വാ ഇതരസ്സ ആരോചേസി. സോ ഗിഹിഭാവേ ആദീനവം, പബ്ബജ്ജായ ആനിസംസം ദസ്സേത്വാ ഓവദി. സോ തം സുത്വാ അഭിരമിത്വാ പുന ഏകദിവസം താദിസേ ചിത്തേ ഉപ്പന്നേ തം ഏതദവോച – ‘‘മയ്ഹം, ആവുസോ, ഏവരൂപം ചിത്തം ഉപ്പജ്ജതി, ഇമാഹം പത്തചീവരം തുയ്ഹം ദസ്സാമീ’’തി. സോ പത്തചീവരലോഭേന തസ്സ ഗിഹിഭാവേ ആനിസംസം ദസ്സേത്വാ പബ്ബജ്ജായ ആദീനവം കഥേസി. തസ്സ തം സുത്വാവ ഗിഹിഭാവതോ ചിത്തം നിവത്തേത്വാ പബ്ബജ്ജായമേവ അഭിരമി. ഏവമേസ തദാ സീലവന്തസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഗിഹിഭാവേ ആനിസംസകഥായ കഥിതത്താ ഇദാനി ഛ വാരേ വിബ്ഭമിത്വാ സത്തമവാരേ പബ്ബജിത്വാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനസ്സ മഹാകോട്ഠികത്ഥേരസ്സ ച അഭിധമ്മകഥം കഥേന്താനം അന്തരന്തരാ കഥം ഓപാതേസി. അഥ നം മഹാകോട്ഠികത്ഥേരോ അപസാദേസി. സോ മഹാസാവകസ്സ കഥിതേ പതിട്ഠാതും അസക്കോന്തോ വിബ്ഭമിത്വാ ഗിഹി ജാതോ. പോട്ഠപാദസ്സ പനായം ഗിഹിസഹായകോ അഹോസി, തസ്മാ വിബ്ഭമിത്വാ ദ്വീഹതീഹച്ചയേന പോട്ഠപാദസ്സ സന്തികം ഗതോ. അഥ നം സോ ദിസ്വാ – ‘‘സമ്മ, കിം തയാ കതം, ഏവരൂപസ്സ നാമ സത്ഥു സാസനാ അപസക്കന്തോസി, ഏഹി പബ്ബജിതും ദാനി തേ വട്ടതീ’’തി തം ഗഹേത്വാ ഭഗവതോ സന്തികം അഗമാസി. തസ്മിം ഠാനേ പബ്ബജിത്വാ അരഹത്തം പാപുണി. തേന വുത്തം ‘‘സത്തമേ വാരേ പബ്ബജിത്വാ അരഹത്തം പാപുണീ’’തി.

ഹത്ഥിസാരിപുത്തസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.