൨൫. വിപസ്സനാവുദ്ധികഥാ

൯൮൧. സീലചിത്തദിട്ഠികങ്ഖാവിതരണവിസുദ്ധിയോ;

പത്വാ കലാപതോ താവ, സമ്മസേയ്യ തതോ പരം.

൯൮൨. കലാപതോ സമ്മസനം, ഉദയബ്ബയദസ്സനം;

ഭങ്ഗഞാണം ഭയഞാണം, തഥാദീനവനിബ്ബിദാ.

൯൮൩. മുച്ചിതുകമ്യതാഞാണം, പടിസങ്ഖാനുപസ്സനാ;

സങ്ഖാരുപേക്ഖാനുലോമമിച്ചാനുക്കമതോ ഠിതാ.

൯൮൪. വിപസ്സനാതി ചക്ഖാതാ, ദസഞാണപരമ്പരാ;

ലക്ഖണത്തയമാഹച്ച, സങ്ഖാരേസു പവത്തതി.

൯൮൫. തസ്മാ കലാപതോ താവ, സമ്മസേയ്യ തിലക്ഖണം;

സമ്മസിത്വാ അതീതാദിഖന്ധായതനധാതുയോ.

൯൮൬. അനിച്ചാ തേ ഖയട്ഠേന, ഖന്ധാ ദുക്ഖാ ഭയട്ഠതോ;

അനത്താ അസാരകട്ഠേന, ഇച്ചാഭിണ്ഹം വിചിന്തയം.

൯൮൭. തസ്സേവം സമ്മസന്തസ്സ, ഉപട്ഠാതി തിലക്ഖണം;

സങ്ഖാരേസു തതോ യോഗീ, ഖണസന്തതിഅദ്ധതോ.

൯൮൮. പച്ചുപ്പന്നാന ധമ്മാനം, ഉദയഞ്ച വയം തഥാ;

പഞ്ഞാസാകാരഭേദേഹി, അനുപസ്സതി തത്ഥ ഹി.

൯൮൯. അവിജ്ജാതണ്ഹാകമ്മാനം, ഉദയാ ച നിരോധതോ;

സമുദയാ നിരോധാ ച, പഞ്ചന്നം ദസ്സിതാ തഥാ.

൯൯൦. രൂപസ്സാഹാരതോ തിണ്ണം, ഫസ്സതോ നാമരൂപതോ;

വിഞ്ഞാണസ്സേതി സബ്ബേപി, ചത്താലീസ സമിസ്സിതാ.

൯൯൧. നിബ്ബത്തിലക്ഖണം ഭങ്ഗ-

ലക്ഖണഞ്ചേത്ഥ പസ്സതോ;

ഖണതോദയതോ ചേതി,

സമപഞ്ഞാസ ഹോന്തി തേ.

൯൯൨. ഇതി ഖന്ധമുഖേനേതേ, വിഭത്താ ഉദയബ്ബയാ;

ആയതന്നാദിഭേദേഹി, യോജേതബ്ബാ യഥാരഹം.

൯൯൩. ഉദയഞ്ച വയഞ്ചേവം, പസ്സതോ തസ്സ യോഗിനോ;

വിഭൂതാ ഹോന്തി സങ്ഖാരാ, സമുട്ഠാതി തിലക്ഖണം.

൯൯൪. ബോധിപക്ഖിയധമ്മാ ച,

തേ പസ്സന്തി വിസേസതോ;

തതോ ജായന്തുപക്ലേസാ,

ദസോപക്ലേസവത്ഥുകാ.

൯൯൫. ഓഭാസോ പീതി പസ്സദ്ധി, അധിമോക്ഖോ ച പഗ്ഗഹോ;

സുഖം ഞാണമുപട്ഠാനം, ഉപേക്ഖാ ച നികന്തി ച.

൯൯൬. തണ്ഹാമാനദിട്ഠിഗ്ഗാഹവസേന തിവിധേപി തേ;

അസ്സാദേന്തോ ഉന്നമന്തോ, മമായന്തോ കിലിസ്സതി.

൯൯൭. മഗ്ഗം ഫലഞ്ച നിബ്ബാനം, പത്തോസ്മീതി അകോവിദോ;

വേക്ഖബുജ്ഝാതി മഞ്ഞന്തോ, പപ്പോതി അധിമാനികോ.

൯൯൮. മഗ്ഗാദയോ ന ഹോന്തേതേ,

തണ്ഹാഗാഹാദിവത്ഥുതോ;

തണ്ഹാമാനദിട്ഠിയോ ചുപക്ലേസാ പരിപന്ഥകാ.

൯൯൯. പോരാണമേവ ഖന്ധാനം, ഉദയബ്ബയദസ്സനം;

തിലക്ഖണാരമ്മണതോ, മഗ്ഗോ നിബ്ബാനപച്ചയോ.

൧൦൦൦. ഇതി മഗ്ഗം അമഗ്ഗഞ്ച, വിസോധേന്തസ്സ സിജ്ഝതി;

വിസുദ്ധി ച മഗ്ഗാമഗ്ഗഞാണദസ്സനനാമികാ.

൧൦൦൧. തഥാപരാ വിസുദ്ധീനം, ഉദയബ്ബയദസ്സനം;

ആദിം കത്വാ പടിപദാഞാണദസ്സനനാമികാ.

൧൦൦൨. പച്ഛാ സംക്ലേസവിക്ഖേപവിസുദ്ധന്തം യഥാ പുരേ;

പടിപജ്ജതി മേധാവീ, ഉദയബ്ബയദസ്സനം.

൧൦൦൩. ഇതി ഖോദയബ്ബയാനുപസ്സനാഞാണവീഥിയം;

സിക്ഖന്തസ്സാചിരേനേവ, പരിപക്കാ വിപസ്സനാ.

൧൦൦൪. പഹായോദയവോഹാരം, വയമേവാധിമുച്ചതോ;

ഉപ്പാദാഭോഗമോഹായ, ഭങ്ഗമേവാനുതിട്ഠതി.

൧൦൦൫. തതോ നിജ്ഝരധാരാവ, ഗങ്ഗാവാരോദകം വിയ;

ഭിജ്ജമാനതിണാനിവ, പടിപജ്ജാ സിഖാ വിയ.

൧൦൦൬. പതന്തേ ച വയന്തേ ച, ഭിജ്ജന്തിച്ചേവ സങ്ഖതേ;

പസ്സതോ തസ്സ ഭങ്ഗാനുപസ്സനാഞാണമീരിതം.

൧൦൦൭. തതോ ഭയാനുപസ്സനാ, സഭയാതി വിപസ്സതോ;

ആദീനവാനുപസ്സനാ-ഞാണം ആദീനവാതി ച.

൧൦൦൮. നിബ്ബിദാനുപസ്സനാ ച, നിബ്ബിന്ദന്തസ്സ യോഗിനോ;

മുച്ചിതുകമ്യതാഞാണം, തതോ മുച്ചിതുമിച്ഛതോ.

൧൦൦൯. നിച്ചാ ചേ ന നിരുജ്ഝേയ്യ, ന ബാധേയ്യ സുഖാ യദി;

വസേ വത്തേയ്യ അത്താ ചേ, തദഭാവാ ന തേ തഥാ.

൧൦൧൦. സുട്ഠു മുച്ചിതുമിച്ചേവം, പടിപച്ചക്ഖതോ തതോ;

പടിസങ്ഖാനുപസ്സനാ-ഞാണം ജാതന്തി വുച്ചതി.

൧൦൧൧. സാധുകം പടിസങ്ഖായ, സങ്ഖാരേസു തിലക്ഖണം;

സുപരിഞ്ഞാതസങ്ഖാരേ, തഥേവ പടിപസ്സതി.

൧൦൧൨. അനിച്ചാ ദുക്ഖാനത്താ ച, സങ്ഖാരാവ ന ചാപരോ;

അത്താ വാ അത്തനീയം വാ, നാഹം ന തു മമാതി ച.

൧൦൧൩. തതോവ തത്ഥ മജ്ഝത്തോ, നന്ദിരാഗവിനിസ്സടോ;

അത്തത്തനിയഭാവേന, സങ്ഖാരേസ്വജ്ഝുപേക്ഖതി.

൧൦൧൪. സങ്ഖാരുപേക്ഖാസങ്ഖാതം, ഞാണം തസ്സ ഇതീരിതം;

തതോ വുട്ഠാനഘടിതം, അനുലോമന്തി വുച്ചതി.

൧൦൧൫. സുപരിഞ്ഞാതസങ്ഖാരേ, സുസമ്മട്ഠതിലക്ഖണേ;

ഉപേക്ഖന്തസ്സ തസ്സേവ, സിഖാപത്താ വിപസ്സനാ.

൧൦൧൬. സങ്ഖാരധമ്മേ ആരബ്ഭ, താവ കാലം പവത്തതി;

തീരദസ്സീവ സകുണോ, യാവ പാരം ന പസ്സതി.

൧൦൧൭. യദാ പസ്സതി നിബ്ബാനം, വുട്ഠാനഗഹിതാ തദാ;

വുട്ഠാനഗാമിനീ നാമ, സാനുലോമാ പവുച്ചതി.

൧൦൧൮. ഇതി ദ്വീഹി വിസുദ്ധീഹി, വിസുദ്ധായ വിപസ്സതോ;

വിപസ്സനാപടിപദം, പൂരേതീതി പവുച്ചതീതി.

ഇതി നിബ്ബാനവിഭാഗേ വിപസ്സനാവുദ്ധികഥാ നിട്ഠിതാ.

പഞ്ചവീസതിമോ പരിച്ഛേദോ.