൧൩. തേരസമോ പരിച്ഛേദോ

നിസ്സന്ദഫലവിഭാഗോ

൧൭൯൨. വിപസ്സനായ നിസ്സന്ദമിതി വുത്തമിതോ പരം;

സച്ചാനം പടിവേധാദിം, പവക്ഖാമി യഥാക്കമം.

൧൭൯൩. പരിഞ്ഞാ ച പഹാനഞ്ച, സച്ഛികിരിയാ ച ഭാവനാ;

ഇതി ദുക്ഖാദിസച്ചേസു, കിച്ചമാഹു ചതുബ്ബിധം.

൧൭൯൪. തം സബ്ബം മഗ്ഗകാലമ്ഹി, കരിസ്സതി തതോ പരം;

പടിപസ്സദ്ധകിച്ചത്താ, കതം ഹോതി ഫലേ കഥം.

൧൭൯൫. ഛിന്നതാലോ ഫലസ്സേവ, ഛിന്നാനുസയമൂലകാ;

ഖന്ധാ നാലമധിട്ഠാനം, വിപല്ലാസപവത്തിയാ.

൧൭൯൬. അച്ചന്തപടിപക്ഖത്താ, ചതുമഗ്ഗപവത്തിയാ;

പരം ക്ലേസാ ന ജായന്തി, ദഡ്ഢബീജങ്കുരം യഥാ.

൧൭൯൭. നിയ്യാനട്ഠവിസേസേന, അഞ്ഞമഞ്ഞസ്സ പച്ചയോ;

മഗ്ഗോവ മഗ്ഗം ഭാവേതി, ജായമാനോഥ വാ പുന.

൧൭൯൮. മഗ്ഗപ്പവത്തിസന്താനേ, ഭാവനാതി പവുച്ചതി;

വത്തമാനേന തം കിച്ചം, നിപ്ഫാദിതമസേസതോ.

൧൭൯൯. ഇതി തീണിപി സച്ചാനി, കിച്ചതോ പടിവിജ്ഝതി;

നിബ്ബാനം സച്ഛികുബ്ബന്തോ, മഗ്ഗോ ഏകക്ഖണേ സഹ.

൧൮൦൦. കിച്ചപ്പവത്തിതോ ചേത്ഥ, പടിവേധോതി വുച്ചതി;

തഞ്ച സാധേതി മഗ്ഗോയം, നിയ്യന്തോ സന്തിഗോചരോ.

൧൮൦൧. പരിച്ചജിത്വാ സങ്ഖാരേ, മഗ്ഗസ്സാരബ്ഭ നിബ്ബുതിം,

നിയ്യാനമേവ സച്ചേസു, കിച്ചസാധനമീരിതം.

൧൮൦൨. മഗ്ഗോ ഏവ ഹി നിയ്യാതി, സേസാ തസ്സോപകാരകാ;

അപ്പേന്താ ഝാനധമ്മാ ച, ബുജ്ഝന്താ ബോധിപക്ഖിയാ.

൧൮൦൩. തസ്മാ തസ്സേവ വുട്ഠാനം, പകാസേന്തി വിസേസതോ;

ഖന്ധേഹി ച കിലേസേഹി, വിമോക്ഖത്തയതോ കഥം.

൧൮൦൪. കത്വാനാഭിനിവേസം തു, യത്ഥ തത്ഥ യഥാ തഥാ;

ഭൂമിധമ്മം പരിഗ്ഗയ്ഹ, വിപസ്സിത്വാ തതോ പരം.

൧൮൦൫. യതോ കുതോചി വുട്ഠാനം, യദി ഹോതി അനിച്ചതോ;

ഹുത്വാധിമോക്ഖബഹുലോ, സദ്ധിന്ദ്രിയവിസേസതോ.

൧൮൦൬. അനിമിത്തവിമോക്ഖേന, നിയ്യന്തോ സത്തപുഗ്ഗലോ;

സദ്ധാനുസാരീ പഠമേ, മജ്ഝേ സദ്ധാവിമുത്തകോ.

൧൮൦൭. അന്തേ പഞ്ഞാവിമുത്തോതി, തമീരേന്തി തഥാഗതാ;

സങ്ഖാരേ ദുക്ഖതോ ദിസ്വാ, വുട്ഠഹന്തോ സ പുഗ്ഗലോ.

൧൮൦൮. പസ്സദ്ധിബഹുലോ ഹുത്വാ, സമാധിന്ദ്രിയലാഭതോ;

തഥേവാപ്പണിഹിതേന, നിയ്യന്തോ തിവിധോ ഭവേ.

൧൮൦൯. അനത്തതോ വുട്ഠഹിത്വാ, വേദബാഹുല്യയോഗതോ;

സുഞ്ഞതേനാഥ നിയ്യന്തോ, പഞ്ഞിന്ദ്രിയവിസേസതോ.

൧൮൧൦. ധമ്മാനുസാരീ പഠമേ, ദിട്ഠിപ്പത്തോ തതോ പരം;

അന്തേ പഞ്ഞാവിമുത്തോതി, തമ്പി ദീപേന്തി പണ്ഡിതാ.

൧൮൧൧. ആനേഞ്ജപാദകജ്ഝാന-നാമകായവിസേസതോ;

സച്ഛികത്വാന നിബ്ബാനം, മജ്ഝേ ഛ കായസക്ഖിനോ.

൧൮൧൨. അരൂപതോ ച മഗ്ഗേന, ആനേഞ്ജേന ച രൂപതോ;

വിമുത്തോ ഉഭതോഭാഗ-വിമുത്തോ അരഹാ ഭവേ.

൧൮൧൩. തിവിമോക്ഖമുഖീഭൂതാ, ഇതി വുട്ഠാനസാധികാ;

സത്തപുഗ്ഗലഭേദഞ്ച, സമ്പാദേതി വിപസ്സനാ.

൧൮൧൪. അധിമുച്ചതി സദ്ധാ ച, യഥാവത്ഥുസഭാവതോ;

ഞേയ്യധമ്മേസു സബ്ബത്ഥ, പഞ്ഞാ ച പടിവിജ്ഝതി.

൧൮൧൫. തസ്മാ സദ്ധാ ച പഞ്ഞാ ച, വത്ഥുനിച്ഛയലക്ഖണാ;

വത്ഥുപ്പതിട്ഠിതാ ചായം, തിലക്ഖണവിപസ്സനാ.

൧൮൧൬. തസ്മാ സദ്ധാധുരോ യോഗീ, ദിസ്വോളാരികലക്ഖണം;

തതോ പരമനത്താതി, സുഖുമേ അധിമുച്ചതി.

൧൮൧൭. തസ്സേവമധിമുത്തസ്സ, സദ്ധാ വാ പന കേവലാ;

സമാധിന്ദ്രിയാധികാ ച, വുട്ഠാനഘടികാ ഭവേ.

൧൮൧൮. ഥൂലലക്ഖണമോഹായ, പഞ്ഞാധുരേ വിപസ്സതോ;

ധമ്മസഭാവമാഹച്ച, സുഖുമം പടിവിജ്ഝതി.

൧൮൧൯. തസ്മാ സദ്ധാധുരസ്സേവ, വുട്ഠാനദ്വയമാദിതോ;

അന്തേ സദ്ധാനുഗതസ്സ, പഞ്ഞാ സുപരിപൂരതി.

൧൮൨൦. പഞ്ഞാധുരസ്സ സേസന്തി, കേചി ആചരിയാ പന;

ധുരസംസന്ദനം നാമ, വുട്ഠാനേസു വിഭാവയും.

൧൮൨൧. സത്തക്ഖത്തുപരമോ ച,

കോലംകോലോ തഥാപരോ;

ഏകബീജീതി തിവിധോ,

സോതാപന്നോ പവുച്ചതി.

൧൮൨൨. സകിംദേവ ഇമം ലോകം, ആഗന്ത്വാ പുന പുഗ്ഗലോ;

സകദാഗാമിനാമേന, ദുതിയോപി പകാസിതോ.

൧൮൨൩. അന്തരാപരിനിബ്ബായീ, ഉപഹച്ചാപരോ തഥാ;

അസങ്ഖാരം സസങ്ഖാരം, ഉദ്ധംസോതോതി പഞ്ചധാ.

൧൮൨൪. അനാഗാമീ ച തതിയോ, ചതുത്ഥോ അരഹാതി ച;

ഇത്ഥം ഫലട്ഠാ ചത്താരോ, മഗ്ഗട്ഠാ ച തതോപരേ.

൧൮൨൫. ഭാവനാപരിയായേന, പടിവേധാനുരൂപതോ;

ചത്താരോ ച യുഗാ ഹോന്തി, അട്ഠ ചാരിയപുഗ്ഗലാ.

൧൮൨൬. ദിട്ഠികങ്ഖാ പഹീയന്തി, ആദിമഗ്ഗേന സബ്ബഥാ;

അപായഗമനീയമ്പി, പാപമഞ്ഞം പഹീയതി.

൧൮൨൭. സകദാഗാമിമഗ്ഗേന, ഖീയന്തോളാരികാ തഥാ;

അനാഗാമികമഗ്ഗേന, കാമദോസാവ സബ്ബഥാ.

൧൮൨൮. അരഹത്തേന സബ്ബേപി, ക്ലേസാ ഖീയന്തി സബ്ബഥാ;

ക്ലേസഹാനി യഥായോഗ-മിതി ഞേയ്യാ വിഭാവിനാ.

൧൮൨൯. പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ, അത്ഥേ ധമ്മേ നിരുത്തിയം;

പടിഭാനേ ച ഭാസന്തി, ഞാണം ഭേദഗതം ബുധാ.

൧൮൩൦. ഹേതുപ്ഫലഞ്ച നിബ്ബാനം, ഭാസിതത്ഥോ തഥാപരോ;

പാകാക്രിയാതി പഞ്ചേതേ, അത്ഥനാമേന ഭാസിതാ.

൧൮൩൧. ഹേതു ചാരിയമഗ്ഗോ ച, ഭാസിതഞ്ച തഥാപരം;

കുസലാകുസലഞ്ചേതി, പഞ്ച ധമ്മോ പകാസിതോ.

൧൮൩൨. തത്ഥേവം ദസധാ ഭേദേ, അത്ഥധമ്മേ യഥാരഹം;

യോ വോഹാരോ സഭാവേന, സാ നിരുത്തീതി സമ്മതാ.

൧൮൩൩. തംതംഗോചരകിച്ചാദി-ഭേദഭിന്നം തഹിം തഹിം;

പവത്തമാനം യം ഞാണം, പടിഭാനം തമീരിതം.

൧൮൩൪. പുബ്ബയോഗോ ബാഹുസ്സച്ചം,

ദേസഭാസാ തഥാഗമോ;

പരിപുച്ഛാ ചാധിഗമോ,

നിസ്സയോ മിത്തസമ്പദാ.

൧൮൩൫. ഇച്ചൂപനിസ്സയം ലദ്ധാ, ഭിജ്ജതി പടിസമ്ഭിദാ;

അസേക്ഖഭൂമിയം വാഥ, സേക്ഖഭൂമിയമേവ വാ.

൧൮൩൬. സരസ്സതോ ആഗമതോ, തഥാലമ്ബണതോപി ച;

നാമുപ്പത്തിം പകാസേന്തി, ഫലസ്സ തിവിധം ബുധാ.

൧൮൩൭. തിധാ തതോ സമാപത്തി, സോതാപത്തിഫലാദികാ;

സുഞ്ഞതാ ചാനിമിത്താ ച, തഥാപ്പണിഹിതാതി ച.

൧൮൩൮. തഞ്ച വുത്തനയേനേവ, സമാപജ്ജിതുമിച്ഛതോ;

വിപസ്സന്തസ്സ സങ്ഖാരേ, ഫലമപ്പേതി അത്തനോ.

൧൮൩൯. നിരോധം തു സമാപത്തിം, രൂപാരൂപസ്സ ലാഭകോ;

സമാപജ്ജതാനാഗാമീ, അരഹാ ച യഥാ തഥാ.

൧൮൪൦. രൂപാരൂപസമാപത്തിം, സമാപജ്ജ യഥാക്കമം;

വുട്ഠഹിത്വാ വിപസ്സന്തോ, തത്ഥ തത്ഥേവ സങ്ഖതേ.

൧൮൪൧. യുഗനന്ധം പവത്തേത്വാ, സമഥഞ്ച വിപസ്സനം;

യാവാകിഞ്ചഞ്ഞായതന-മിത്ഥം പത്വാ തതോ പരം.

൧൮൪൨. അധിട്ഠേയ്യമധിട്ഠായ, കത്വാഭോഗം യഥാരഹം;

മഗ്ഗാരൂപസമാപത്തിം, സമാപജ്ജതി പണ്ഡിതോ.

൧൮൪൩. തതോ നിരോധം ഫുസതി, ചിത്തുപ്പാദദ്വയാ പരം;

തസ്സേവം മനസാഭാവോ, നിരോധോതി പവുച്ചതി.

൧൮൪൪. ഫലചിത്തസമുപ്പാദാ, വുട്ഠാനം തസ്സ ദീപിതം;

തതോ ഭവങ്ഗം ഛേത്വാന, പച്ചവേക്ഖതി ബുദ്ധിമാ.

൧൮൪൫. ഇച്ചാനേകഗുണാധാരം, പഞ്ഞാഭാവനമുത്തമം;

ഭാവേയ്യ മതിമാ യോഗീ, പത്ഥേന്തോ ഹിതമത്തനോ.

൧൮൪൬. ഇത്ഥം സുസമ്പാദിതസീലചിത്ത-

പഞ്ഞാവിസുദ്ധീ പടിപാദയന്താ;

പത്വാന സമ്ബോധിമപേതസോകാ,

പാലേന്തി സോത്ഥിം പരമം ചിരായ.

൧൮൪൭. തേ പത്തിപത്താ പരമപ്പതീതാ,

പക്ഖാലിതക്ലേസമലാ മഹേസീ;

അച്ചന്തവോദാതഗുണോദിതത്താ,

ലോകസ്സ ഹോന്തുത്തമദക്ഖിണേയ്യാ.

ഇതി നാമരൂപപരിച്ഛേദേ നിസ്സന്ദഫലവിഭാഗോ നാമ

തേരസമോ പരിച്ഛേദോ.

നിട്ഠിതോ ച സബ്ബഥാപി വിപസ്സനാവിഭാഗോ.

നിഗമനകഥാ

൧൮൪൮. ഏത്താവതാ പടിഞ്ഞാതോ, പവക്ഖാമീതി ആദിതോ;

നാമരൂപപരിച്ഛേദോ, പരിനിട്ഠാപിതോ മയാ.

൧൮൪൯. തേരസേവ പരിച്ഛേദാ, വിഭത്താ സത്ത സാധികാ;

നാമരൂപപരിച്ഛേദേ, ഭാണവാരാ പകാസിതാ.

൧൮൫൦. അഭിധമ്മപരമത്ഥാ, സമഥോ ച വിപസ്സനാ;

വിസും വിസും വിഭത്താതി, വിഭാഗേത്ഥ തിധാ മതാ.

൧൮൫൧. സോയം വിജ്ജാവിമോക്ഖാ ച, ഹദയേസു വിഭാവിനം;

വല്ലഭത്തമധിട്ഠായ, സാസനേത്ഥ ഗവേസിനം.

൧൮൫൨. മനോഗതതമുദ്ധംസീ, രവിരംസീവ പണ്ഡിതോ;

ദസ്സേതു ചിരമാലോകം, സദ്ധമ്മരതനാലയേ.

൧൮൫൩. പണ്ഡിച്ചം പരമത്ഥേസു, പാടവം പടിപത്തിയം;

പത്ഥയന്തേന ഭിക്ഖൂന-മിത്ഥം സുഗതസാസനേ.

൧൮൫൪. നാമരൂപപരിച്ഛേദ-മസംകിണ്ണമനാകുലം;

കുബ്ബതാ ഹിതകാമേന, സുകതേന കതേന മേ.

൧൮൫൫. മഹാമേരുനിഭം ഗേഹം, മഹാചേതിയഭൂസിതം;

മഹാവിഹാരമാരുള്ഹ-മഹാബോധിമഹുസ്സവം.

൧൮൫൬. അലങ്കാതും പഹോന്താലം, ചിരകാലം തപോധനാ;

ലങ്കാദീപസ്സലങ്കാരം, കലങ്കാപഗതാലയം.

൧൮൫൭. നാമരൂപപരിച്ഛേദോ,

അന്തരായം വിനാ യഥാ;

നിട്ഠിതോയം തഥാ ലോകേ,

നിട്ഠന്തജ്ഝാസയാ സുഭാ.

ഇതി അനുരുദ്ധാചരിയേന വിരചിതം

നാമരൂപപരിച്ഛേദപകരണം നിട്ഠിതം.