൨. ഉണ്ണാഭബ്രാഹ്മണസുത്തം

൫൧൨. സാവത്ഥിനിദാനം. അഥ ഖോ ഉണ്ണാഭോ ബ്രാഹ്മണോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതാ സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ഉണ്ണാഭോ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘പഞ്ചിമാനി, ഭോ ഗോതമ, ഇന്ദ്രിയാനി നാനാവിസയാനി നാനാഗോചരാനി, ന അഞ്ഞമഞ്ഞസ്സ ഗോചരവിസയം പച്ചനുഭോന്തി. കതമാനി പഞ്ച? ചക്ഖുന്ദ്രിയം, സോതിന്ദ്രിയം, ഘാനിന്ദ്രിയം, ജിവ്ഹിന്ദ്രിയം, കായിന്ദ്രിയം. ഇമേസം നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, പഞ്ചന്നം ഇന്ദ്രിയാനം നാനാവിസയാനം നാനാഗോചരാനം ന അഞ്ഞമഞ്ഞസ്സ ഗോചരവിസയം പച്ചനുഭോന്താനം കിം പടിസരണം, കോ ച നേസം ഗോചരവിസയം പച്ചനുഭോതീ’’തി?

‘‘പഞ്ചിമാനി, ബ്രാഹ്മണ, ഇന്ദ്രിയാനി നാനാവിസയാനി നാനാഗോചരാനി ന അഞ്ഞമഞ്ഞസ്സ ഗോചരവിസയം പച്ചനുഭോന്തി. കതമാനി പഞ്ച? ചക്ഖുന്ദ്രിയം, സോതിന്ദ്രിയം, ഘാനിന്ദ്രിയം, ജിവ്ഹിന്ദ്രിയം, കായിന്ദ്രിയം. ഇമേസം ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, പഞ്ചന്നം ഇന്ദ്രിയാനം നാനാവിസയാനം നാനാഗോചരാനം ന അഞ്ഞമഞ്ഞസ്സ ഗോചരവിസയം പച്ചനുഭോന്താനം മനോ പടിസരണം, മനോവ നേസം ഗോചരവിസയം പച്ചനുഭോതീ’’തി.

‘‘മനസ്സ പന, ഭോ ഗോതമ, കിം പടിസരണ’’ന്തി? ‘‘മനസ്സ ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, സതി പടിസരണ’’ന്തി. ‘‘സതിയാ പന, ഭോ ഗോതമ, കിം പടിസരണ’’ന്തി? ‘‘സതിയാ ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, വിമുത്തി പടിസരണ’’ന്തി. ‘‘വിമുത്തിയാ പന, ഭോ ഗോതമ, കിം പടിസരണ’’ന്തി? ‘‘വിമുത്തിയാ ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, നിബ്ബാനം പടിസരണ’’ന്തി. ‘‘നിബ്ബാനസ്സ പന, ഭോ ഗോതമ, കിം പടിസരണ’’ന്തി? ‘‘അച്ചയാസി [അച്ചസരാ (സീ. സ്യാ. കം.), അജ്ഝപരം (പീ. ക.)], ബ്രാഹ്മണ, പഞ്ഹം, നാസക്ഖി പഞ്ഹസ്സ പരിയന്തം ഗഹേതും. നിബ്ബാനോഗധഞ്ഹി, ബ്രാഹ്മണ, ബ്രഹ്മചരിയം വുസ്സതി നിബ്ബാനപരായണം നിബ്ബാനപരിയോസാന’’ന്തി.

അഥ ഖോ ഉണ്ണാഭോ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവതോ ഭാസിതം അഭിനന്ദിത്വാ അനുമോദിത്വാ ഉട്ഠായാസനാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ പക്കാമി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ അചിരപക്കന്തേ ഉണ്ണാഭേ ബ്രാഹ്മണേ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, കൂടാഗാരേ വാ കൂടാഗാരസാലായം വാ [രസ്മിയോ (സ്യാ. ക.)] പാചീനവാതപാനാ സൂരിയേ ഉഗ്ഗച്ഛന്തേ വാതപാനേന രസ്മി [കൂടാഗാരം വാ കൂടാഗാരസാലം വാ ഉത്തരായ (ക. സീ.)] പവിസിത്വാ ക്വാസ്സ [കായ (സ്യാ. ക.)] പതിട്ഠിതാ’’തി? ‘‘പച്ഛിമായം, ഭന്തേ, ഭിത്തിയ’’ന്തി. ‘‘ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഉണ്ണാഭസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ തഥാഗതേ സദ്ധാ നിവിട്ഠാ മൂലജാതാ പതിട്ഠിതാ ദള്ഹാ അസംഹാരിയാ സമണേന വാ ബ്രാഹ്മണേന വാ ദേവേന വാ മാരേന വാ ബ്രഹ്മുനാ വാ കേനചി വാ ലോകസ്മിം. ഇമമ്ഹി ചേ, ഭിക്ഖവേ, സമയേ ഉണ്ണാഭോ ബ്രാഹ്മണോ കാലങ്കരേയ്യ, നത്ഥി സംയോജനം യേന സംയോജനേന സംയുത്തോ ഉണ്ണാഭോ ബ്രാഹ്മണോ പുന ഇമം ലോകം ആഗച്ഛേയ്യാ’’തി. ദുതിയം.