൪. നീവരണവഗ്ഗോ

൧. പഠമകുസലസുത്തം

൨൧൨. ‘‘യേ കേചി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാ കുസലാ കുസലഭാഗിയാ കുസലപക്ഖികാ, സബ്ബേ തേ അപ്പമാദമൂലകാ അപ്പമാദസമോസരണാ; അപ്പമാദോ തേസം ധമ്മാനം അഗ്ഗമക്ഖായതി. അപ്പമത്തസ്സേതം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ പാടികങ്ഖം – സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗേ ഭാവേസ്സതി, സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗേ ബഹുലീകരിസ്സതി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അപ്പമത്തോ സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗേ ഭാവേതി, സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗേ ബഹുലീകരോതി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം…പേ… ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം വിരാഗനിസ്സിതം നിരോധനിസ്സിതം വോസ്സഗ്ഗപരിണാമിം. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അപ്പമത്തോ സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗേ ഭാവേതി, സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗേ ബഹുലീകരോതീ’’തി. പഠമം.

൨. ദുതിയകുസലസുത്തം

൨൧൩. ‘‘യേ കേചി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാ കുസലാ കുസലഭാഗിയാ കുസലപക്ഖികാ, സബ്ബേ തേ യോനിസോമനസികാരമൂലകാ യോനിസോമനസികാരസമോസരണാ; യോനിസോമനസികാരോ തേസം ധമ്മാനം അഗ്ഗമക്ഖായതി. യോനിസോമനസികാരസമ്പന്നസ്സേതം, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ പാടികങ്ഖം – സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗേ ഭാവേസ്സതി, സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗേ ബഹുലീകരിസ്സതി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു യോനിസോമനസികാരസമ്പന്നോ സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗേ ഭാവേതി, സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗേ ബഹുലീകരോതി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം…പേ… ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗം ഭാവേതി വിവേകനിസ്സിതം വിരാഗനിസ്സിതം നിരോധനിസ്സിതം വോസ്സഗ്ഗപരിണാമിം. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു യോനിസോമനസികാരസമ്പന്നോ സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗേ ഭാവേതി, സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗേ ബഹുലീകരോതീ’’തി. ദുതിയം.

൩. ഉപക്കിലേസസുത്തം

൨൧൪. ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ജാതരൂപസ്സ ഉപക്കിലേസാ, യേഹി ഉപക്കിലേസേഹി ഉപക്കിലിട്ഠം ജാതരൂപം ന ചേവ മുദു ഹോതി ന ച കമ്മനിയം, ന ച പഭസ്സരം പഭങ്ഗു ച, ന ച സമ്മാ ഉപേതി കമ്മായ. കതമേ പഞ്ച? അയോ, ഭിക്ഖവേ, ജാതരൂപസ്സ ഉപക്കിലേസോ, യേന ഉപക്കിലേസേന ഉപക്കിലിട്ഠം ജാതരൂപം ന ചേവ മുദു ഹോതി ന ച കമ്മനിയം, ന ച പഭസ്സരം പഭങ്ഗു ച, ന ച സമ്മാ ഉപേതി കമ്മായ. ലോഹം, ഭിക്ഖവേ, ജാതരൂപസ്സ ഉപക്കിലേസോ, യേന ഉപക്കിലേസേന ഉപക്കിലിട്ഠം ജാതരൂപം…പേ… തിപു, ഭിക്ഖവേ, ജാതരൂപസ്സ ഉപക്കിലേസോ…പേ… സീസം, ഭിക്ഖവേ, ജാതരൂപസ്സ ഉപക്കിലേസോ…പേ… സജ്ഝു, ഭിക്ഖവേ, ജാതരൂപസ്സ ഉപക്കിലേസോ, യേന ഉപക്കിലേസേന ഉപക്കിലിട്ഠം ജാതരൂപം ന ചേവ മുദു ഹോതി ന ച കമ്മനിയം, ന ച പഭസ്സരം പഭങ്ഗു ച, ന ച സമ്മാ ഉപേതി കമ്മായ. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ജാതരൂപസ്സ ഉപക്കിലേസാ, യേഹി ഉപക്കിലേസേഹി ഉപക്കിലിട്ഠം ജാതരൂപം ന ചേവ മുദു ഹോതി ന ച കമ്മനിയം, ന ച പഭസ്സരം പഭങ്ഗു ച, ന ച സമ്മാ ഉപേതി കമ്മായ.

‘‘ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ചിമേ ചിത്തസ്സ ഉപക്കിലേസാ, യേഹി ഉപക്കിലേസേഹി ഉപക്കിലിട്ഠം ചിത്തം ന ചേവ മുദു ഹോതി ന ച കമ്മനിയം, ന ച പഭസ്സരം പഭങ്ഗു ച, ന ച സമ്മാ സമാധിയതി ആസവാനം ഖയായ. കതമേ പഞ്ച? കാമച്ഛന്ദോ, ഭിക്ഖവേ, ചിത്തസ്സ ഉപക്കിലേസോ, യേന ഉപക്കിലേസേന ഉപക്കിലിട്ഠം ചിത്തം ന ചേവ മുദു ഹോതി ന ച കമ്മനിയം, ന ച പഭസ്സരം പഭങ്ഗു ച, ന ച സമ്മാ സമാധിയതി ആസവാനം ഖയായ…പേ… ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ചിത്തസ്സ ഉപേക്കിലേസാ, യേഹി ഉപക്കിലേസേഹി ഉപക്കിലിട്ഠം ചിത്തം ന ചേവ മുദു ഹോതി ന ച കമ്മനിയം, ന ച പഭസ്സരം പഭങ്ഗു ച, ന ച സമ്മാ സമാധിയതി ആസവാനം ഖയായാ’’തി. തതിയം.

൪. അനുപക്കിലേസസുത്തം

൨൧൫. ‘‘സത്തിമേ, ഭിക്ഖവേ, ബോജ്ഝങ്ഗാ അനാവരണാ അനീവരണാ ചേതസോ അനുപക്കിലേസാ ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ വിജ്ജാവിമുത്തിഫലസച്ഛികിരിയായ സംവത്തന്തി. കതമേ സത്ത? സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, ഭിക്ഖവേ, അനാവരണോ അനീവരണോ ചേതസോ അനുപക്കിലേസോ ഭാവിതോ ബഹുലീകതോ വിജ്ജാവിമുത്തിഫലസച്ഛികിരിയായ സംവത്തതി…പേ… ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, ഭിക്ഖവേ, അനാവരണോ അനീവരണോ ചേതസോ അനുപക്കിലേസോ ഭാവിതോ ബഹുലീകതോ വിജ്ജാവിമുത്തിഫലസച്ഛികിരിയായ സംവത്തതി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാ അനാവരണാ അനീവരണാ ചേതസോ അനുപക്കിലേസാ ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ വിജ്ജാവിമുത്തിഫലസച്ഛികിരിയായ സംവത്തന്തീ’’തി. ചതുത്ഥം.

൫. അയോനിസോമനസികാരസുത്തം

൨൧൬. ‘‘അയോനിസോ, ഭിക്ഖവേ, മനസികരോതോ അനുപ്പന്നോ ചേവ കാമച്ഛന്ദോ ഉപ്പജ്ജതി, ഉപ്പന്നോ ച കാമച്ഛന്ദോ ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ സംവത്തതി; അനുപ്പന്നോ ചേവ ബ്യാപാദോ ഉപ്പജ്ജതി, ഉപ്പന്നോ ച ബ്യാപാദോ ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ സംവത്തതി; അനുപ്പന്നഞ്ചേവ ഥിനമിദ്ധം ഉപ്പജ്ജതി, ഉപ്പന്നഞ്ച ഥിനമിദ്ധം ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ സംവത്തതി; അനുപ്പന്നഞ്ചേവ ഉദ്ധച്ചകുക്കുച്ചം ഉപ്പജ്ജതി, ഉപ്പന്നഞ്ച ഉദ്ധച്ചകുക്കുച്ചം ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ സംവത്തതി; അനുപ്പന്നാ ചേവ വിചികിച്ഛാ ഉപ്പജ്ജതി, ഉപ്പന്നാ ച വിചികിച്ഛാ ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ സംവത്തതീ’’തി. പഞ്ചമം.

൬. യോനിസോമനസികാരസുത്തം

൨൧൭. ‘‘യോനിസോ ച ഖോ, ഭിക്ഖവേ, മനസികരോതോ അനുപ്പന്നോ ചേവ സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ ഉപ്പജ്ജതി, ഉപ്പന്നോ ച സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ ഭാവനാപാരിപൂരിം ഗച്ഛതി…പേ… അനുപ്പന്നോ ചേവ ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ ഉപ്പജ്ജതി, ഉപ്പന്നോ ച ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ ഭാവനാപാരിപൂരിം ഗച്ഛതീ’’തി. ഛട്ഠം.

൭. ബുദ്ധിസുത്തം

൨൧൮. ‘‘സത്തിമേ, ഭിക്ഖവേ, ബോജ്ഝങ്ഗാ ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ ബുദ്ധിയാ അപരിഹാനായ സംവത്തന്തി. കതമേ സത്ത? സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ…പേ… ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാ ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ ബുദ്ധിയാ അപരിഹാനായ സംവത്തന്തീ’’തി. സത്തമം.

൮. ആവരണനീവരണസുത്തം

൨൧൯. ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ആവരണാ നീവരണാ ചേതസോ ഉപക്കിലേസാ പഞ്ഞായ ദുബ്ബലീകരണാ. കതമേ പഞ്ച? കാമച്ഛന്ദോ, ഭിക്ഖവേ, ആവരണോ നീവരണോ ചേതസോ ഉപക്കിലേസോ പഞ്ഞായ ദുബ്ബലീകരണോ. ബ്യാപാദോ, ഭിക്ഖവേ, ആവരണോ നീവരണോ ചേതസോ ഉപക്കിലേസോ പഞ്ഞായ ദുബ്ബലീകരണോ. ഥിനമിദ്ധം, ഭിക്ഖവേ, ആവരണം നീവരണം ചേതസോ ഉപക്കിലേസം പഞ്ഞായ ദുബ്ബലീകരണം. ഉദ്ധച്ചകുക്കുച്ചം, ഭിക്ഖവേ, ആവരണം നീവരണം ചേതസോ ഉപക്കിലേസം പഞ്ഞായ ദുബ്ബലീകരണം. വിചികിച്ഛാ, ഭിക്ഖവേ, ആവരണാ നീവരണാ ചേതസോ ഉപക്കിലേസാ പഞ്ഞായ ദുബ്ബലീകരണാ. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ആവരണാ നീവരണാ ചേതസോ ഉപക്കിലേസാ പഞ്ഞായ ദുബ്ബലീകരണാ.

‘‘സത്തിമേ, ഭിക്ഖവേ, ബോജ്ഝങ്ഗാ അനാവരണാ അനീവരണാ ചേതസോ അനുപക്കിലേസാ ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ വിജ്ജാവിമുത്തിഫലസച്ഛികിരിയായ സംവത്തന്തി. കതമേ സത്ത? സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, ഭിക്ഖവേ, അനാവരണോ അനീവരണോ ചേതസോ അനുപക്കിലേസോ ഭാവിതോ ബഹുലീകതോ വിജ്ജാവിമുത്തിഫലസച്ഛികിരിയായ സംവത്തതി…പേ… ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, ഭിക്ഖവേ, അനാവരണോ അനീവരണോ ചേതസോ അനുപക്കിലേസോ ഭാവിതോ ബഹുലീകതോ വിജ്ജാവിമുത്തിഫലസച്ഛികിരിയായ സംവത്തതി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാ അനാവരണാ അനീവരണാ ചേതസോ അനുപക്കിലേസാ ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ വിജ്ജാവിമുത്തിഫലസച്ഛികിരിയായ സംവത്തന്തീതി.

‘‘യസ്മിം, ഭിക്ഖവേ, സമയേ അരിയസാവകോ അട്ഠിം കത്വാ മനസി കത്വാ സബ്ബം ചേതസോ സമന്നാഹരിത്വാ ഓഹിതസോതോ ധമ്മം സുണാതി, ഇമസ്സ പഞ്ച നീവരണാ തസ്മിം സമയേ ന ഹോന്തി. സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാ തസ്മിം സമയേ ഭാവനാപാരിപൂരിം ഗച്ഛന്തി.

‘‘കതമേ പഞ്ച നീവരണാ തസ്മിം സമയേ ന ഹോന്തി? കാമച്ഛന്ദനീവരണം തസ്മിം സമയേ ന ഹോതി, ബ്യാപാദനീവരണം തസ്മിം സമയേ ന ഹോതി, ഥിനമിദ്ധനീവരണം തസ്മിം സമയേ ന ഹോതി, ഉദ്ധച്ചകുക്കുച്ചനീവരണം തസ്മിം സമയേ ന ഹോതി, വിചികിച്ഛാനീവരണം തസ്മിം സമയേ ന ഹോതി. ഇമസ്സ പഞ്ച നീവരണാ തസ്മിം സമയേ ന ഹോന്തി.

‘‘കതമേ സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാ തസ്മിം സമയേ ഭാവനാപാരിപൂരിം ഗച്ഛന്തി? സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ തസ്മിം സമയേ ഭാവനാപാരിപൂരിം ഗച്ഛതി…പേ… ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ തസ്മിം സമയേ ഭാവനാപാരിപൂരിം ഗച്ഛതി. ഇമേ സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാ തസ്മിം സമയേ ഭാവനാപാരിപൂരിം ഗച്ഛന്തി. യസ്മിം, ഭിക്ഖവേ, സമയേ അരിയസാവകോ അട്ഠിം കത്വാ മനസി കത്വാ സബ്ബം ചേതസോ സമന്നാഹരിത്വാ ഓഹിതസോതോ ധമ്മം സുണാതി, ഇമസ്സ പഞ്ച നീവരണാ തസ്മിം സമയേ ന ഹോന്തി. ഇമേ സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാ തസ്മിം സമയേ ഭാവനാപാരിപൂരിം ഗച്ഛന്തീ’’തി. അട്ഠമം.

൯. രുക്ഖസുത്തം

൨൨൦. ‘‘സന്തി, ഭിക്ഖവേ, മഹാരുക്ഖാ അണുബീജാ മഹാകായാ രുക്ഖാനം അജ്ഝാരുഹാ, യേഹി രുക്ഖാ അജ്ഝാരൂള്ഹാ ഓഭഗ്ഗവിഭഗ്ഗാ വിപതിതാ സേന്തി. കതമേ ച തേ, ഭിക്ഖവേ, മഹാരുക്ഖാ അണുബീജാ മഹാകായാ രുക്ഖാനം അജ്ഝാരുഹാ, യേഹി രുക്ഖാ അജ്ഝാരൂള്ഹാ ഓഭഗ്ഗവിഭഗ്ഗാ വിപതിതാ സേന്തി [സേന്തി. സേയ്യഥിദം (കത്ഥചി)]? അസ്സത്ഥോ, നിഗ്രോധോ, പിലക്ഖോ, ഉദുമ്ബരോ, കച്ഛകോ, കപിത്ഥനോ – ഇമേ ഖോ തേ, ഭിക്ഖവേ, മഹാരുക്ഖാ അണുബീജാ മഹാകായാ രുക്ഖാനം അജ്ഝാരുഹാ, യേഹി രുക്ഖാ അജ്ഝാരൂള്ഹാ ഓഭഗ്ഗവിഭഗ്ഗാ വിപതിതാ സേന്തി. ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ കുലപുത്തോ യാദിസകേ കാമേ ഓഹായ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജിതോ ഹോതി, സോ താദിസകേഹി കാമേഹി തതോ വാ പാപിട്ഠതരേഹി ഓഭഗ്ഗവിഭഗ്ഗോ വിപതിതോ സേതി.

‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, ആവരണാ നീവരണാ ചേതസോ അജ്ഝാരുഹാ പഞ്ഞായ ദുബ്ബലീകരണാ. കതമേ പഞ്ച? കാമച്ഛന്ദോ, ഭിക്ഖവേ, ആവരണോ നീവരണോ ചേതസോ അജ്ഝാരുഹോ പഞ്ഞായ ദുബ്ബലീകരണോ. ബ്യാപാദോ, ഭിക്ഖവേ, ആവരണോ നീവരണോ ചേതസോ അജ്ഝാരുഹോ പഞ്ഞായ ദുബ്ബലീകരണോ. ഥിനമിദ്ധം, ഭിക്ഖവേ, ആവരണം നീവരണം ചേതസോ അജ്ഝാരുഹം പഞ്ഞായ ദുബ്ബലീകരണം. ഉദ്ധച്ചകുക്കുച്ചം, ഭിക്ഖവേ, ആവരണം നീവരണം ചേതസോ അജ്ഝാരുഹം പഞ്ഞായ ദുബ്ബലീകരണം. വിചികിച്ഛാ, ഭിക്ഖവേ, ആവരണാ നീവരണാ ചേതസോ അജ്ഝാരുഹാ പഞ്ഞായ ദുബ്ബലീകരണാ. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച ആവരണാ നീവരണാ ചേതസോ അജ്ഝാരുഹാ പഞ്ഞായ ദുബ്ബലീകരണാ.

‘‘സത്തിമേ, ഭിക്ഖവേ, ബോജ്ഝങ്ഗാ അനാവരണാ അനീവരണാ ചേതസോ അനജ്ഝാരുഹാ ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ വിജ്ജാവിമുത്തിഫലസച്ഛികിരിയായ സംവത്തന്തി. കതമേ സത്ത? സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, ഭിക്ഖവേ, അനാവരണോ അനീവരണോ ചേതസോ അനജ്ഝാരുഹോ ഭാവിതോ ബഹുലീകതോ വിജ്ജാവിമുത്തിഫലസച്ഛികിരിയായ സംവത്തതി…പേ… ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, ഭിക്ഖവേ, അനാവരണോ അനീവരണോ ചേതസോ അനജ്ഝാരുഹോ ഭാവിതോ ബഹുലീകതോ വിജ്ജാവിമുത്തിഫലസച്ഛികിരിയായ സംവത്തതി. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാ അനാവരണാ അനീവരണാ ചേതസോ അനജ്ഝാരുഹാ ഭാവിതാ ബഹുലീകതാ വിജ്ജാവിമുത്തിഫലസച്ഛികിരിയായ സംവത്തന്തീ’’തി. നവമം.

൧൦. നീവരണസുത്തം

൨൨൧. ‘‘പഞ്ചിമേ, ഭിക്ഖവേ, നീവരണാ അന്ധകരണാ അചക്ഖുകരണാ അഞ്ഞാണകരണാ പഞ്ഞാനിരോധികാ വിഘാതപക്ഖിയാ അനിബ്ബാനസംവത്തനികാ. കതമേ പഞ്ച? കാമച്ഛന്ദനീവരണം, ഭിക്ഖവേ, അന്ധകരണം അചക്ഖുകരണം അഞ്ഞാണകരണം പഞ്ഞാനിരോധികം വിഘാതപക്ഖിയം അനിബ്ബാനസംവത്തനികം. ബ്യാപാദനീവരണം, ഭിക്ഖവേ…പേ… ഥിനമിദ്ധനീവരണം, ഭിക്ഖവേ… ഉദ്ധച്ചകുക്കുച്ചനീവരണം, ഭിക്ഖവേ… വിചികിച്ഛാനീവരണം, ഭിക്ഖവേ, അന്ധകരണം അചക്ഖുകരണം അഞ്ഞാണകരണം പഞ്ഞാനിരോധികം വിഘാതപക്ഖിയം അനിബ്ബാനസംവത്തനികം. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച നീവരണാ അന്ധകരണാ അചക്ഖുകരണാ അഞ്ഞാണകരണാ പഞ്ഞാനിരോധികാ വിഘാതപക്ഖിയാ അനിബ്ബാനസംവത്തനികാ.

‘‘സത്തിമേ, ഭിക്ഖവേ, ബോജ്ഝങ്ഗാ ചക്ഖുകരണാ ഞാണകരണാ പഞ്ഞാബുദ്ധിയാ അവിഘാതപക്ഖിയാ നിബ്ബാനസംവത്തനികാ. കതമേ സത്ത? സതിസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, ഭിക്ഖവേ, ചക്ഖുകരണോ ഞാണകരണോ പഞ്ഞാബുദ്ധിയോ അവിഘാതപക്ഖിയോ നിബ്ബാനസംവത്തനികോ…പേ… ഉപേക്ഖാസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ, ഭിക്ഖവേ, ചക്ഖുകരണോ ഞാണകരണോ പഞ്ഞാബുദ്ധിയോ അവിഘാതപക്ഖിയോ നിബ്ബാനസംവത്തനികോ. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാ ചക്ഖുകരണാ ഞാണകരണാ പഞ്ഞാബുദ്ധിയാ അവിഘാതപക്ഖിയാ നിബ്ബാനസംവത്തനികാ’’തി. ദസമം.

നീവരണവഗ്ഗോ ചതുത്ഥോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ദ്വേ കുസലാ കിലേസാ ച, ദ്വേ യോനിസോ ച ബുദ്ധി ച;

ആവരണാ നീവരണാ രുക്ഖം, നീവരണഞ്ച തേ ദസാതി.