൬. അന്ധകാരസുത്തം

൧൧൧൬. ‘‘അത്ഥി, ഭിക്ഖവേ, ലോകന്തരികാ അഘാ അസംവുതാ അന്ധകാരാ അന്ധകാരതിമിസാ, യത്ഥമിമേസം ചന്ദിമസൂരിയാനം ഏവംമഹിദ്ധികാനം ഏവം മഹാനുഭാവാനം ആഭായ നാനുഭോന്തീ’’തി.

ഏവം വുത്തേ അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘മഹാ വത സോ, ഭന്തേ, അന്ധകാരോ, സുമഹാ വത സോ, ഭന്തേ, അന്ധകാരോ! അത്ഥി നു ഖോ, ഭന്തേ, ഏതമ്ഹാ അന്ധകാരാ അഞ്ഞോ അന്ധകാരോ മഹന്തതരോ ച ഭയാനകതരോ ചാ’’തി? ‘‘അത്ഥി ഖോ, ഭിക്ഖു, ഏതമ്ഹാ അന്ധകാരാ അഞ്ഞോ അന്ധകാരോ മഹന്തതരോ ച ഭയാനകതരോ ചാ’’തി.

‘‘കതമോ പന, ഭന്തേ, ഏതമ്ഹാ അന്ധകാരാ അഞ്ഞോ അന്ധകാരോ മഹന്തതരോ ച ഭയാനകതരോ ചാ’’തി? ‘‘യേ ഹി കേചി, ഭിക്ഖു, സമണാ വാ ബ്രാഹ്മണാ വാ ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം നപ്പജാനന്തി…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യഥാഭൂതം നപ്പജാനന്തി, തേ ജാതിസംവത്തനികേസു സങ്ഖാരേസു അഭിരമന്തി…പേ… അഭിരതാ…പേ… അഭിസങ്ഖരോന്തി…പേ… അഭിസങ്ഖരിത്വാ ജാതന്ധകാരമ്പി പപതന്തി, ജരന്ധകാരമ്പി പപതന്തി, മരണന്ധകാരമ്പി പപതന്തി, സോകപരിദേവദുക്ഖദോമനസ്സുപായാസന്ധകാരമ്പി പപതന്തി. തേ ന പരിമുച്ചന്തി ജാതിയാ ജരായ മരണേന സോകേഹി പരിദേവേഹി ദുക്ഖേഹി ദോമനസ്സേഹി ഉപായാസേഹി. ‘ന പരിമുച്ചന്തി ദുക്ഖസ്മാ’തി വദാമി’’.

‘‘യേ ച ഖോ കേചി, ഭിക്ഖു, സമണാ വാ ബ്രാഹ്മണാ വാ ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യഥാഭൂതം പജാനന്തി…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യഥാഭൂതം പജാനന്തി, തേ ജാതിസംവത്തനികേസു സങ്ഖാരേസു നാഭിരമന്തി…പേ… അനഭിരതാ…പേ… നാഭിസങ്ഖരോന്തി…പേ… അനഭിസങ്ഖരിത്വാ ജാതന്ധകാരമ്പി നപ്പപതന്തി, ജരന്ധകാരമ്പി നപ്പപതന്തി, മരണന്ധകാരമ്പി നപ്പപതന്തി, സോകപരിദേവദുക്ഖദോമനസ്സുപായാസന്ധകാരമ്പി നപ്പപതന്തി. തേ പരിമുച്ചന്തി ജാതിയാ ജരായ മരണേന സോകേഹി പരിദേവേഹി ദുക്ഖേഹി ദോമനസ്സേഹി ഉപായാസേഹി. ‘പരിമുച്ചന്തി ദുക്ഖസ്മാ’തി വദാമി’’.

‘‘തസ്മാതിഹ, ഭിക്ഖവേ, ‘ഇദം ദുക്ഖ’ന്തി യോഗോ കരണീയോ…പേ… ‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’തി യോഗോ കരണീയോ’’തി. ഛട്ഠം.