൬. പഠമഅനാഥപിണ്ഡികസുത്തം

൧൦൨൨. സാവത്ഥിനിദാനം. തേന ഖോ പന സമയേന അനാഥപിണ്ഡികോ ഗഹപതി ആബാധികോ ഹോതി ദുക്ഖിതോ ബാള്ഹഗിലാനോ. അഥ ഖോ അനാഥപിണ്ഡികോ ഗഹപതി അഞ്ഞതരം പുരിസം ആമന്തേസി – ‘‘ഏഹി ത്വം, അമ്ഭോ പുരിസ, യേനായസ്മാ സാരിപുത്തോ തേനുപസങ്കമ; ഉപസങ്കമിത്വാ മമ വചനേന ആയസ്മതോ സാരിപുത്തസ്സ പാദേ സിരസാ വന്ദ – ‘അനാഥപിണ്ഡികോ, ഭന്തേ, ഗഹപതി ആബാധികോ ദുക്ഖിതോ ബാള്ഹഗിലാനോ. സോ ആയസ്മതോ സാരിപുത്തസ്സ പാദേ സിരസാ വന്ദതീ’തി. ഏവഞ്ച വദേഹി – ‘സാധു കിര, ഭന്തേ, ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ യേന അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ഗഹപതിസ്സ നിവേസനം തേനുപസങ്കമതു അനുകമ്പം ഉപാദായാ’’’തി.

‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ സോ പുരിസോ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ഗഹപതിസ്സ പടിസ്സുത്വാ യേനായസ്മാ സാരിപുത്തോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ സോ പുരിസോ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ഏതദവോച –

‘‘അനാഥപിണ്ഡികോ, ഭന്തേ, ഗഹപതി ആബാധികോ ദുക്ഖിതോ ബാള്ഹഗിലാനോ. സോ ആയസ്മതോ സാരിപുത്തസ്സ പാദേ സിരസാ വന്ദതി. ഏവഞ്ച വദതി – ‘സാധു കിര, ഭന്തേ, ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ യേന അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ഗഹപതിസ്സ നിവേസനം തേനുപസങ്കമതു അനുകമ്പം ഉപാദായാ’’’തി. അധിവാസേസി ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ തുണ്ഹീഭാവേന.

അഥ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ ആയസ്മതാ ആനന്ദേന പച്ഛാസമണേന യേന അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ഗഹപതിസ്സ നിവേസനം തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദി. നിസജ്ജ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ അനാഥപിണ്ഡികം ഗഹപതിം ഏതദവോച – ‘‘കച്ചി തേ, ഗഹപതി, ഖമനീയം കച്ചി യാപനീയം? കച്ചി ദുക്ഖാ വേദനാ പടിക്കമന്തി, നോ അഭിക്കമന്തി; പടിക്കമോസാനം പഞ്ഞായതി, നോ അഭിക്കമോ’’തി? ‘‘ന മേ, ഭന്തേ, ഖമനീയം, ന യാപനീയം. ബാള്ഹാ മേ ദുക്ഖാ വേദനാ അഭിക്കമന്തി, നോ പടിക്കമന്തി; അഭിക്കമോസാനം പഞ്ഞായതി, നോ പടിക്കമോ’’തി.

‘‘യഥാരൂപേന ഖോ, ഗഹപതി, ബുദ്ധേ അപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ അസ്സുതവാ പുഥുജ്ജനോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി തഥാരൂപോ തേ ബുദ്ധേ അപ്പസാദോ നത്ഥി. അത്ഥി ച ഖോ തേ, ഗഹപതി, ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദോ – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. തഞ്ച പന തേ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദം അത്തനി സമനുപസ്സതോ ഠാനസോ വേദനാ പടിപ്പസ്സമ്ഭേയ്യ.

‘‘യഥാരൂപേന ഖോ, ഗഹപതി, ധമ്മേ അപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ അസ്സുതവാ പുഥുജ്ജനോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി, തഥാരൂപോ തേ ധമ്മേ അപ്പസാദോ നത്ഥി. അത്ഥി ച ഖോ തേ, ഗഹപതി, ധമ്മേ അവേച്ചപ്പസാദോ – സ്വാക്ഖാതോ ഭഗവതാ ധമ്മോ…പേ… പച്ചത്തം വേദിതബ്ബോ വിഞ്ഞൂഹീതി. തഞ്ച പന തേ ധമ്മേ അവേച്ചപ്പസാദം അത്തനി സമനുപസ്സതോ ഠാനസോ വേദനാ പടിപ്പസ്സമ്ഭേയ്യ.

‘‘യഥാരൂപേന ഖോ, ഗഹപതി, സങ്ഘേ അപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ അസ്സുതവാ പുഥുജ്ജനോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി, തഥാരൂപോ തേ സങ്ഘേ അപ്പസാദോ നത്ഥി. അത്ഥി ച ഖോ തേ, ഗഹപതി, സങ്ഘേ അവേച്ചപ്പസാദോ – സുപ്പടിപന്നോ ഭഗവതോ സാവകസങ്ഘോ…പേ… അനുത്തരം പുഞ്ഞക്ഖേത്തം ലോകസ്സാതി. തഞ്ച പന തേ സങ്ഘേ അവേച്ചപ്പസാദം അത്തനി സമനുപസ്സതോ ഠാനസോ വേദനാ പടിപ്പസ്സമ്ഭേയ്യ.

‘‘യഥാരൂപേന ഖോ, ഗഹപതി, ദുസ്സീല്യേന സമന്നാഗതോ അസ്സുതവാ പുഥുജ്ജനോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി, തഥാരൂപം തേ ദുസ്സീല്യം നത്ഥി. അത്ഥി ച ഖോ തേ, ഗഹപതി, അരിയകന്താനി സീലാനി…പേ… സമാധിസംവത്തനികാനി. താനി ച പന തേ അരിയകന്താനി സീലാനി അത്തനി സമനുപസ്സതോ ഠാനസോ വേദനാ പടിപ്പസ്സമ്ഭേയ്യ.

‘‘യഥാരൂപായ ഖോ, ഗഹപതി, മിച്ഛാദിട്ഠിയാ സമന്നാഗതോ അസ്സുതവാ പുഥുജ്ജനോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി, തഥാരൂപാ തേ മിച്ഛാദിട്ഠി നത്ഥി. അത്ഥി ച ഖോ തേ, ഗഹപതി, സമ്മാദിട്ഠി. തഞ്ച പന തേ സമ്മാദിട്ഠിം അത്തനി സമനുപസ്സതോ ഠാനസോ വേദനാ പടിപ്പസ്സമ്ഭേയ്യ.

‘‘യഥാരൂപേന ഖോ, ഗഹപതി, മിച്ഛാസങ്കപ്പേന സമന്നാഗതോ അസ്സുതവാ പുഥുജ്ജനോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി, തഥാരൂപോ തേ മിച്ഛാസങ്കപ്പോ നത്ഥി. അത്ഥി ച ഖോ തേ, ഗഹപതി, സമ്മാസങ്കപ്പോ. തഞ്ച പന തേ സമ്മാസങ്കപ്പം അത്തനി സമനുപസ്സതോ ഠാനസോ വേദനാ പടിപ്പസ്സമ്ഭേയ്യ.

‘‘യഥാരൂപായ ഖോ, ഗഹപതി, മിച്ഛാവാചായ സമന്നാഗതോ അസ്സുതവാ പുഥുജ്ജനോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി, തഥാരൂപാ തേ മിച്ഛാവാചാ നത്ഥി. അത്ഥി ച ഖോ തേ, ഗഹപതി, സമ്മാവാചാ. തഞ്ച പന തേ സമ്മാവാചം അത്തനി സമനുപസ്സതോ ഠാനസോ വേദനാ പടിപ്പസ്സമ്ഭേയ്യ.

‘‘യഥാരൂപേന ഖോ, ഗഹപതി, മിച്ഛാകമ്മന്തേന സമന്നാഗതോ അസ്സുതവാ പുഥുജ്ജനോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി, തഥാരൂപോ തേ മിച്ഛാകമ്മന്തോ നത്ഥി. അത്ഥി ച ഖോ തേ, ഗഹപതി, സമ്മാകമ്മന്തോ. തഞ്ച പന തേ സമ്മാകമ്മന്തം അത്തനി സമനുപസ്സതോ ഠാനസോ വേദനാ പടിപ്പസ്സമ്ഭേയ്യ.

‘‘യഥാരൂപേന ഖോ, ഗഹപതി, മിച്ഛാആജീവേന സമന്നാഗതോ അസ്സുതവാ പുഥുജ്ജനോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി, തഥാരൂപോ തേ മിച്ഛാആജീവോ നത്ഥി. അത്ഥി ച ഖോ തേ, ഗഹപതി, സമ്മാആജീവോ. തഞ്ച പന തേ സമ്മാആജീവം അത്തനി സമനുപസ്സതോ ഠാനസോ വേദനാ പടിപ്പസ്സമ്ഭേയ്യ.

‘‘യഥാരൂപേന ഖോ, ഗഹപതി, മിച്ഛാവായാമേന സമന്നാഗതോ അസ്സുതവാ പുഥുജ്ജനോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി, തഥാരൂപോ തേ മിച്ഛാവായാമോ നത്ഥി. അത്ഥി ച ഖോ തേ, ഗഹപതി, സമ്മാവായാമോ. തഞ്ച പന തേ സമ്മാവായാമം അത്തനി സമനുപസ്സതോ ഠാനസോ വേദനാ പടിപ്പസ്സമ്ഭേയ്യ.

‘‘യഥാരൂപായ ഖോ, ഗഹപതി, മിച്ഛാസതിയാ സമന്നാഗതോ അസ്സുതവാ പുഥുജ്ജനോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി, തഥാരൂപാ തേ മിച്ഛാസതി നത്ഥി. അത്ഥി ച ഖോ തേ, ഗഹപതി, സമ്മാസതി. തഞ്ച പന തേ സമ്മാസതിം അത്തനി സമനുപസ്സതോ ഠാനസോ വേദനാ പടിപ്പസ്സമ്ഭേയ്യ.

‘‘യഥാരൂപേന ഖോ, ഗഹപതി, മിച്ഛാസമാധിനാ സമന്നാഗതോ അസ്സുതവാ പുഥുജ്ജനോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി, തഥാരൂപോ തേ മിച്ഛാസമാധി നത്ഥി. അത്ഥി ച ഖോ തേ, ഗഹപതി, സമ്മാസമാധി. തഞ്ച പന തേ സമ്മാസമാധിം അത്തനി സമനുപസ്സതോ ഠാനസോ വേദനാ പടിപ്പസ്സമ്ഭേയ്യ.

‘‘യഥാരൂപേന ഖോ, ഗഹപതി, മിച്ഛാഞാണേന സമന്നാഗതോ അസ്സുതവാ പുഥുജ്ജനോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി, തഥാരൂപം തേ മിച്ഛാഞാണം നത്ഥി. അത്ഥി ച ഖോ തേ, ഗഹപതി, സമ്മാഞാണം. തഞ്ച പന തേ സമ്മാഞാണം അത്തനി സമനുപസ്സതോ ഠാനസോ വേദനാ പടിപ്പസ്സമ്ഭേയ്യ.

‘‘യഥാരൂപായ ഖോ, ഗഹപതി, മിച്ഛാവിമുത്തിയാ സമന്നാഗതോ അസ്സുതവാ പുഥുജ്ജനോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി, തഥാരൂപാ തേ മിച്ഛാവിമുത്തി നത്ഥി. അത്ഥി ച ഖോ തേ, ഗഹപതി, സമ്മാവിമുത്തി. തഞ്ച പന തേ സമ്മാവിമുത്തിം അത്തനി സമനുപസ്സതോ ഠാനസോ വേദനാ പടിപ്പസ്സമ്ഭേയ്യാ’’തി.

അഥ ഖോ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ഗഹപതിസ്സ ഠാനസോ വേദനാ പടിപ്പസ്സമ്ഭിംസു. അഥ ഖോ അനാഥപിണ്ഡികോ ഗഹപതി ആയസ്മന്തഞ്ച സാരിപുത്തം ആയസ്മന്തഞ്ച ആനന്ദം സകേനേവ ഥാലിപാകേന പരിവിസി. അഥ ഖോ അനാഥപിണ്ഡികോ ഗഹപതി ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ഭുത്താവിം ഓനീതപത്തപാണിം അഞ്ഞതരം നീചാസനം ഗഹേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ അനാഥപിണ്ഡികം ഗഹപതിം ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഇമാഹി ഗാഥാഹി അനുമോദി –

‘‘യസ്സ സദ്ധാ തഥാഗതേ, അചലാ സുപ്പതിട്ഠിതാ;

സീലഞ്ച യസ്സ കല്യാണം, അരിയകന്തം പസംസിതം.

‘‘സങ്ഘേ പസാദോ യസ്സത്ഥി, ഉജുഭൂതഞ്ച ദസ്സനം;

അദലിദ്ദോതി [അദളിദ്ദോതി (സീ. സ്യാ. കം.)] തം ആഹു, അമോഘം തസ്സ ജീവിതം.

‘‘തസ്മാ സദ്ധഞ്ച സീലഞ്ച, പസാദം ധമ്മദസ്സനം;

അനുയുഞ്ജേഥ മേധാവീ, സരം ബുദ്ധാനസാസന’’ന്തി.

അഥ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ അനാഥപിണ്ഡികം ഗഹപതിം ഇമാഹി ഗാഥാഹി അനുമോദിത്വാ ഉട്ഠായാസനാ പക്കാമി.

അഥ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ ആയസ്മന്തം ആനന്ദം ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘ഹന്ദ! കുതോ നു ത്വം, ആനന്ദ, ആഗച്ഛസി ദിവാദിവസ്സാ’’തി? ‘‘ആയസ്മതാ, ഭന്തേ, സാരിപുത്തേന അനാഥപിണ്ഡികോ ഗഹപതി ഇമിനാ ച ഇമിനാ ച ഓവാദേന ഓവദിതോ’’തി. ‘‘പണ്ഡിതോ, ആനന്ദ, സാരിപുത്തോ; മഹാപഞ്ഞോ, ആനന്ദ, സാരിപുത്തോ, യത്ര ഹി നാമ ചത്താരി സോതാപത്തിയങ്ഗാനി ദസഹാകാരേഹി വിഭജിസ്സതീ’’തി. ഛട്ഠം.