൩. ഗോധസക്കസുത്തം

൧൦൧൯. കപിലവത്ഥുനിദാനം. അഥ ഖോ മഹാനാമോ സക്കോ യേന ഗോധാ സക്കോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഗോധം സക്കം ഏതദവോച – ‘‘കതിഹി [കതീഹി (പീ. ക.) രൂപസിദ്ധി ഓലോകേതബ്ബാ] ത്വം, ഗോധേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം സോതാപന്നപുഗ്ഗലം ആജാനാസി അവിനിപാതധമ്മം നിയതം സമ്ബോധിപരായണ’’ന്തി?

‘‘തീഹി ഖ്വാഹം, മഹാനാമ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം സോതാപന്നപുഗ്ഗലം ആജാനാമി അവിനിപാതധമ്മം നിയതം സമ്ബോധിപരായണം. കതമേഹി തീഹി? ഇധ, മഹാനാമ, അരിയസാവകോ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ ഹോതി – സുപ്പടിപന്നോ ഭഗവതോ സാവകസങ്ഘോ…പേ… അനുത്തരം പുഞ്ഞക്ഖേത്തം ലോകസ്സാതി. ഇമേഹി ഖ്വാഹം, മഹാനാമ, തീഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം സോതാപന്നപുഗ്ഗലം ആജാനാമി അവിനിപാതധമ്മം നിയതം സമ്ബോധിപരായണം.

‘‘ത്വം പന, മഹാനാമ, കതിഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം സോതാപന്നപുഗ്ഗലം ആജാനാസി അവിനിപാതധമ്മം നിയതം സമ്ബോധിപരായണ’’ന്തി? ‘‘ചതൂഹി ഖ്വാഹം, ഗോധേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം സോതാപന്നപുഗ്ഗലം ആജാനാമി അവിനിപാതധമ്മം നിയതം സമ്ബോധിപരായണം. കതമേഹി ചതൂഹി? ഇധ, ഗോധേ, അരിയസാവകോ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ… അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗതോ ഹോതി അഖണ്ഡേഹി…പേ… സമാധിസംവത്തനികേഹി. ഇമേഹി ഖ്വാഹം, ഗോധേ, ചതൂഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം സോതാപന്നപുഗ്ഗലം ആജാനാമി അവിനിപാതധമ്മം നിയതം സമ്ബോധിപരായണ’’ന്തി.

‘‘ആഗമേഹി ത്വം, മഹാനാമ, ആഗമേഹി ത്വം, മഹാനാമ! ഭഗവാവ ഏതം ജാനേയ്യ ഏതേഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം വാ അസമന്നാഗതം വാ’’തി. ‘‘ആയാമ, ഗോധേ, യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമേയ്യാമ; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതോ ഏതമത്ഥം ആരോചേസ്സാമാ’’തി. അഥ ഖോ മഹാനാമോ സക്കോ ഗോധാ ച സക്കോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിംസു. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ മഹാനാമോ സക്കോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘ഇധാഹം, ഭന്തേ, യേന ഗോധാ സക്കോ തേനുപസങ്കമിം; ഉപസങ്കമിത്വാ ഗോധം സക്കം ഏതദവോചം – ‘കതിഹി ത്വം, ഗോധേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം സോതാപന്നപുഗ്ഗലം ആജാനാസി അവിനിപാതധമ്മം നിയതം സമ്ബോധിപരായണം’? ഏവം വുത്തേ, ഭന്തേ, ഗോധാ സക്കോ മം ഏതദവോച –

‘‘തീഹി ഖ്വാഹം, മഹാനാമ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം സോതാപന്നപുഗ്ഗലം ആജാനാമി അവിനിപാതധമ്മം നിയതം സമ്ബോധിപരായണം. കതമേഹി തീഹി? ഇധ, മഹാനാമ, അരിയസാവകോ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ ഹോതി – സുപ്പടിപന്നോ ഭഗവതോ സാവകസങ്ഘോ…പേ… അനുത്തരം പുഞ്ഞക്ഖേത്തം ലോകസ്സാതി. ഇമേഹി ഖ്വാഹം, മഹാനാമ, തീഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം സോതാപന്നപുഗ്ഗലം ആജാനാമി അവിനിപാതധമ്മം നിയതം സമ്ബോധിപരായണം. ത്വം പന, മഹാനാമ, കതമേഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം സോതാപന്നപുഗ്ഗലം ആജാനാസി അവിനിപാതധമ്മം നിയതം സമ്ബോധിപരായണ’’ന്തി?

‘‘ഏവം വുത്താഹം, ഭന്തേ, ഗോധം സക്കം ഏതദവോചം – ‘ചതൂഹി ഖ്വാഹം, ഗോധേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം സോതാപന്നപുഗ്ഗലം ആജാനാമി അവിനിപാതധമ്മം നിയതം സമ്ബോധിപരായണം. കതമേഹി ചതൂഹി? ഇധ, ഗോധേ, അരിയസാവകോ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ… അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗതോ ഹോതി അഖണ്ഡേഹി…പേ… സമാധിസംവത്തനികേഹി. ഇമേഹി ഖ്വാഹം, ഗോധേ, ചതൂഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം സോതാപന്നപുഗ്ഗലം ആജാനാമി അവിനിപാതധമ്മം നിയതം സമ്ബോധിപരായണ’’’ന്തി.

‘‘ഏവം വുത്തേ, ഭന്തേ, ഗോധാ സക്കോ മം ഏതദവോച – ‘ആഗമേഹി ത്വം, മഹാനാമ, ആഗമേഹി ത്വം, മഹാനാമ! ഭഗവാവ ഏതം ജാനേയ്യ ഏതേഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം വാ അസമന്നാഗതം വാ’’’തി. ‘‘ഇധ, ഭന്തേ, കോചിദേവ ധമ്മോ സമുപ്പാദോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ, ഏകതോ അസ്സ ഭഗവാ ഏകതോ ഭിക്ഖുസങ്ഘോ ച. യേനേവ ഭഗവാ തേനേവാഹം അസ്സം. ഏവം പസന്നം മം, ഭന്തേ, ഭഗവാ ധാരേതു. ഇധ, ഭന്തേ, കോചിദേവ ധമ്മോ സമുപ്പാദോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ, ഏകതോ അസ്സ ഭഗവാ ഏകതോ ഭിക്ഖുസങ്ഘോ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോ ച. യേനേവ ഭഗവാ തേനേവാഹം അസ്സം. ഏവം പസന്നം മം, ഭന്തേ, ഭഗവാ ധാരേതു. ഇധ, ഭന്തേ, കോചിദേവ ധമ്മോ സമുപ്പാദോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ, ഏകതോ അസ്സ ഭഗവാ ഏകതോ ഭിക്ഖുസങ്ഘോ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോ ച ഉപാസകാ ച. യേനേവ ഭഗവാ തേനേവാഹം അസ്സം. ഏവം പസന്നം മം, ഭന്തേ, ഭഗവാ ധാരേതു. ഇധ, ഭന്തേ, കോചിദേവ ധമ്മോ സമുപ്പാദോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ, ഏകതോ അസ്സ ഭഗവാ ഏകതോ ഭിക്ഖുസങ്ഘോ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോ ഉപാസകാ ഉപാസികായോ ച. യേനേവ ഭഗവാ തേനേവാഹം അസ്സം. ഏവം പസന്നം മം, ഭന്തേ, ഭഗവാ ധാരേതു. ഇധ, ഭന്തേ, കോചിദേവ ധമ്മോ സമുപ്പാദോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ, ഏകതോ അസ്സ ഭഗവാ ഏകതോ ഭിക്ഖുസങ്ഘോ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘോ ഉപാസകാ ഉപാസികായോ സദേവകോ ച ലോകോ സമാരകോ സബ്രഹ്മകോ സസ്സമണബ്രാഹ്മണീ പജാ സദേവമനുസ്സാ. യേനേവ ഭഗവാ തേനേവാഹം അസ്സം. ഏവം പസന്നം മം, ഭന്തേ, ഭഗവാ ധാരേതൂ’’തി. ‘‘ഏവംവാദീ ത്വം, ഗോധേ, മഹാനാമം സക്കം കിം വദേസീ’’തി? ‘‘ഏവംവാദാഹം, ഭന്തേ, മഹാനാമം സക്കം ന കിഞ്ചി വദാമി, അഞ്ഞത്ര കല്യാണാ അഞ്ഞത്ര കുസലാ’’തി. തതിയം.