൨. രാജകാരാമവഗ്ഗോ

൧. സഹസ്സഭിക്ഖുനിസങ്ഘസുത്തം

൧൦൦൭. ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി രാജകാരാമേ. അഥ ഖോ സഹസ്സഭിക്ഖുനിസങ്ഘോ [സഹസ്സോ ഭിക്ഖുനിസംഘോ (സീ.)] യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ താ ഭിക്ഖുനിയോ ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘ചതൂഹി ഖോ, ഭിക്ഖുനിയോ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ അരിയസാവകോ സോതാപന്നോ ഹോതി അവിനിപാതധമ്മോ നിയതോ സമ്ബോധിപരായണോ. കതമേഹി ചതൂഹി? ഇധ, ഭിക്ഖുനിയോ, അരിയസാവകോ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. ധമ്മേ …പേ… സങ്ഘേ…പേ… അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗതോ ഹോതി, അഖണ്ഡേഹി…പേ… സമാധിസംവത്തനികേഹി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖുനിയോ, ചതൂഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ അരിയസാവകോ സോതാപന്നോ ഹോതി അവിനിപാതധമ്മോ നിയതോ സമ്ബോധിപരായണോ’’തി. പഠമം.

൨. ബ്രാഹ്മണസുത്തം

൧൦൦൮. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘ബ്രാഹ്മണാ, ഭിക്ഖവേ, ഉദയഗാമിനിം നാമ പടിപദം പഞ്ഞപേന്തി. തേ സാവകം ഏവം സമാദപേന്തി – ‘ഏഹി ത്വം, അമ്ഭോ പുരിസ, കാലസ്സേവ ഉട്ഠായ പാചീനമുഖോ യാഹി. സോ ത്വം മാ സോബ്ഭം പരിവജ്ജേഹി, മാ പപാതം, മാ ഖാണും, മാ കണ്ഡകഠാനം [കണ്ഡകം ഠാനം (പീ. ക.)], മാ ചന്ദനിയം, മാ ഓളിഗല്ലം. യത്ഥ [യത്ഥേവ (സ്യാ. കം.), യാനി വാ (സീ.)] പപതേയ്യാസി തത്ഥേവ മരണം ആഗമേയ്യാസി. ഏവം ത്വം, അമ്ഭോ പുരിസ, കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജിസ്സസീ’’’തി.

‘‘തം ഖോ പനേതം, ഭിക്ഖവേ, ബ്രാഹ്മണാനം ബാലഗമനമേതം [ബാലാനം ഗമനമേതം (സീ.)] മൂള്ഹഗമനമേതം ന നിബ്ബിദായ ന വിരാഗായ ന നിരോധായ ന ഉപസമായ ന അഭിഞ്ഞായ ന സമ്ബോധായ ന നിബ്ബാനായ സംവത്തതി. അഹഞ്ച ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസ്സ വിനയേ ഉദയഗാമിനിം പടിപദം പഞ്ഞപേമി; യാ ഏകന്തനിബ്ബിദായ വിരാഗായ നിരോധായ ഉപസമായ അഭിഞ്ഞായ സമ്ബോധായ നിബ്ബാനായ സംവത്തതി.

‘‘കതമാ ച സാ, ഭിക്ഖവേ, ഉദയഗാമിനീ പടിപദാ; യാ ഏകന്തനിബ്ബിദായ…പേ… നിബ്ബാനായ സംവത്തതി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി; ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ… അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗതോ ഹോതി അഖണ്ഡേഹി…പേ… സമാധിസംവത്തനികേഹി. അയം ഖോ സാ, ഭിക്ഖവേ, ഉദയഗാമിനീ പടിപദാ ഏകന്തനിബ്ബിദായ…പേ… നിബ്ബാനായ സംവത്തതീ’’തി. ദുതിയം.

൩. ആനന്ദത്ഥേരസുത്തം

൧൦൦൯. ഏകം സമയം ആയസ്മാ ച ആനന്ദോ ആയസ്മാ ച സാരിപുത്തോ സാവത്ഥിയം വിഹരന്തി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ സായന്ഹസമയം പടിസല്ലാനാ വുട്ഠിതോ യേനായസ്മാ ആനന്ദോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മതാ ആനന്ദേന സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ആയസ്മന്തം ആനന്ദം ഏതദവോച – ‘‘കതിനം ഖോ, ആവുസോ ആനന്ദ, ധമ്മാനം പഹാനാ, കതിനം ധമ്മാനം സമന്നാഗമനഹേതു, ഏവമയം പജാ ഭഗവതാ ബ്യാകതാ സോതാപന്നാ അവിനിപാതധമ്മാ നിയതാ സമ്ബോധിപരായണാ’’തി? ‘‘ചതുന്നം ഖോ, ആവുസോ, ധമ്മാനം പഹാനാ, ചതുന്നം ധമ്മാനം സമന്നാഗമനഹേതു, ഏവമയം പജാ ഭഗവതാ ബ്യാകതാ സോതാപന്നാ അവിനിപാതധമ്മാ നിയതാ സമ്ബോധിപരായണാ’’തി.

‘‘കതമേസം ചതുന്നം? യഥാരൂപേന ഖോ, ആവുസോ, ബുദ്ധേ അപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ അസ്സുതവാ പുഥുജ്ജനോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി തഥാരൂപസ്സ ബുദ്ധേ അപ്പസാദോ ന ഹോതി. യഥാരൂപേന ച ഖോ, ആവുസോ, ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ സുതവാ അരിയസാവകോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജതി തഥാരൂപസ്സ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദോ ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാ’’തി.

‘‘യഥാരൂപേന ച ഖോ, ആവുസോ, ധമ്മേ അപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ അസ്സുതവാ പുഥുജ്ജനോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി തഥാരൂപസ്സ ധമ്മേ അപ്പസാദോ ന ഹോതി. യഥാരൂപേന ച ഖോ, ആവുസോ, ധമ്മേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ സുതവാ അരിയസാവകോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജതി തഥാരൂപസ്സ ധമ്മേ അവേച്ചപ്പസാദോ ഹോതി – സ്വാക്ഖാതോ ഭഗവതാ ധമ്മോ…പേ… വിഞ്ഞൂഹീതി.

‘‘യഥാരൂപേന ച ഖോ, ആവുസോ, സങ്ഘേ അപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ അസ്സുതവാ പുഥുജ്ജനോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി തഥാരൂപസ്സ സങ്ഘേ അപ്പസാദോ ന ഹോതി. യഥാരൂപേന ച ഖോ, ആവുസോ, സങ്ഘേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ സുതവാ അരിയസാവകോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജതി തഥാരൂപസ്സ സങ്ഘേ അവേച്ചപ്പസാദോ ഹോതി – സുപ്പടിപന്നോ ഭഗവതോ സാവകസങ്ഘോ…പേ… അനുത്തരം പുഞ്ഞക്ഖേത്തം ലോകസ്സാതി.

‘‘യഥാരൂപേന ച ഖോ, ആവുസോ, ദുസ്സീല്യേന സമന്നാഗതോ അസ്സുതവാ പുഥുജ്ജനോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജതി തഥാരൂപസ്സ ദുസ്സീല്യം ന ഹോതി. യഥാരൂപേഹി ച ഖോ, ആവുസോ, അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗതോ സുതവാ അരിയസാവകോ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജതി തഥാരൂപാനി അരിയകന്താനി സീലാനി ഹോന്തി അഖണ്ഡാനി…പേ… സമാധിസംവത്തനികാനി. ഇമേസം ഖോ, ആവുസോ, ചതുന്നം ധമ്മാനം പഹാനാ ഇമേസം ചതുന്നം ധമ്മാനം സമന്നാഗമനഹേതു ഏവമയം പജാ ഭഗവതാ ബ്യാകതാ സോതാപന്നാ അവിനിപാതധമ്മാ നിയതാ സമ്ബോധിപരായണാ’’തി. തതിയം.

൪. ദുഗ്ഗതിഭയസുത്തം

൧൦൧൦. ‘‘ചതൂഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ അരിയസാവകോ സബ്ബദുഗ്ഗതിഭയം സമതിക്കന്തോ ഹോതി. കതമേഹി ചതൂഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ… അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗതോ ഹോതി അഖണ്ഡേഹി…പേ… സമാധിസംവത്തനികേഹി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചതൂഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ അരിയസാവകോ സബ്ബദുഗ്ഗതിഭയം സമതിക്കന്തോ ഹോതീ’’തി. ചതുത്ഥം.

൫. ദുഗ്ഗതിവിനിപാതഭയസുത്തം

൧൦൧൧. ‘‘ചതൂഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ അരിയസാവകോ സബ്ബദുഗ്ഗതിവിനിപാതഭയം സമതിക്കന്തോ ഹോതി. കതമേഹി ചതൂഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ… അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗതോ ഹോതി അഖണ്ഡേഹി…പേ… സമാധിസംവത്തനികേഹി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചതൂഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ അരിയസാവകോ സബ്ബദുഗ്ഗതിവിനിപാതഭയം സമതിക്കന്തോ ഹോതീ’’തി. പഞ്ചമം.

൬. പഠമമിത്താമച്ചസുത്തം

൧൦൧൨. ‘‘യേ തേ, ഭിക്ഖവേ, അനുകമ്പേയ്യാഥ, യേ ച സോതബ്ബം മഞ്ഞേയ്യും – മിത്താ വാ അമച്ചാ വാ ഞാതീ വാ സാലോഹിതാ വാ – തേ, ഭിക്ഖവേ, ചതൂസു സോതാപത്തിയങ്ഗേസു സമാദപേതബ്ബാ, നിവേസേതബ്ബാ, പതിട്ഠാപേതബ്ബാ. കതമേസു ചതൂസു? ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേ സമാദപേതബ്ബാ, നിവേസേതബ്ബാ, പതിട്ഠാപേതബ്ബാ – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ… അരിയകന്തേസു സീലേസു സമാദപേതബ്ബാ, നിവേസേതബ്ബാ, പതിട്ഠാപേതബ്ബാ അഖണ്ഡേസു…പേ… സമാധിസംവത്തനികേസു. യേ തേ, ഭിക്ഖവേ, അനുകമ്പേയ്യാഥ, യേ ച സോതബ്ബം മഞ്ഞേയ്യും – മിത്താ വാ അമച്ചാ വാ ഞാതീ വാ സാലോഹിതാ വാ – തേ, ഭിക്ഖവേ, ഇമേസു ചതൂസു സോതാപത്തിയങ്ഗേസു സമാദപേതബ്ബാ, നിവേസേതബ്ബാ, പതിട്ഠാപേതബ്ബാ’’തി. ഛട്ഠം.

൭. ദുതിയമിത്താമച്ചസുത്തം

൧൦൧൩. ‘‘യേ തേ, ഭിക്ഖവേ, അനുകമ്പേയ്യാഥ, യേ ച സോതബ്ബം മഞ്ഞേയ്യും – മിത്താ വാ അമച്ചാ വാ ഞാതീ വാ സാലോഹിതാ വാ – തേ, ഭിക്ഖവേ, ചതൂസു സോതാപത്തിയങ്ഗേസു സമാദപേതബ്ബാ, നിവേസേതബ്ബാ, പതിട്ഠാപേതബ്ബാ. കതമേസു ചതൂസു? ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേ സമാദപേതബ്ബാ, നിവേസേതബ്ബാ, പതിട്ഠാപേതബ്ബാ – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാ’’തി.

‘‘സിയാ, ഭിക്ഖവേ, ചതുന്നം മഹാഭൂതാനം അഞ്ഞഥത്തം – പഥവീധാതുയാ, ആപോധാതുയാ, തേജോധാതുയാ, വായോധാതുയാ – ന ത്വേവ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതസ്സ അരിയസാവകസ്സ സിയാ അഞ്ഞഥത്തം. തത്രിദം അഞ്ഞഥത്തം – സോ വത ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ അരിയസാവകോ നിരയം വാ തിരച്ഛാനയോനിം വാ പേത്തിവിസയം വാ ഉപപജ്ജിസ്സതീ’’തി – നേതം ഠാനം വിജ്ജതി. ‘‘ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ… അരിയകന്തേസു സീലേസു സമാദപേതബ്ബാ, നിവേസേതബ്ബാ, പതിട്ഠാപേതബ്ബാ അഖണ്ഡേസു…പേ… സമാധിസംവത്തനികേസു. സിയാ, ഭിക്ഖവേ, ചതുന്നം മഹാഭൂതാനം അഞ്ഞഥത്തം – പഥവീധാതുയാ, ആപോധാതുയാ, തേജോധാതുയാ, വായോധാതുയാ – ന ത്വേവ അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗതസ്സ അരിയസാവകസ്സ സിയാ അഞ്ഞഥത്തം. തത്രിദം അഞ്ഞഥത്തം – സോ വത അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗതോ അരിയസാവകോ നിരയം വാ തിരച്ഛാനയോനിം വാ പേത്തിവിസയം വാ ഉപപജ്ജിസ്സതീതി – നേതം ഠാനം വിജ്ജതി. യേ തേ, ഭിക്ഖവേ, അനുകമ്പേയ്യാഥ, യേ ച സോതബ്ബം മഞ്ഞേയ്യും – മിത്താ വാ അമച്ചാ വാ ഞാതീ വാ സാലോഹിതാ വാ – തേ, ഭിക്ഖവേ, ഇമേസു ചതൂസു സോതാപത്തിയങ്ഗേസു സമാദപേതബ്ബാ, നിവേസേതബ്ബാ, പതിട്ഠാപേതബ്ബാ’’തി. സത്തമം.

൮. പഠമദേവചാരികസുത്തം

൧൦൧൪. സാവത്ഥിനിദാനം. അഥ ഖോ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ – സേയ്യഥാപി നാമ ബലവാ പുരിസോ സമിഞ്ജിതം വാ ബാഹം പസാരേയ്യ, പസാരിതം വാ ബാഹം സമിഞ്ജേയ്യ, ഏവമേവ – ജേതവനേ അന്തരഹിതോ ദേവേസു താവതിംസേസു പാതുരഹോസി. അഥ ഖോ സമ്ബഹുലാ താവതിംസകായികാ ദേവതായോ യേനായസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം മഹാമോഗ്ഗല്ലാനം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠംസു. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ താ ദേവതായോ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ഏതദവോച –

‘‘സാധു ഖോ, ആവുസോ, ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗമനം ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗമനഹേതു ഖോ, ആവുസോ, ഏവമിധേകച്ചേ സത്താ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജന്തി. സാധു ഖോ, ആവുസോ, ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ… സാധു ഖോ, ആവുസോ, അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗമനം ഹോതി അഖണ്ഡേഹി…പേ… സമാധിസംവത്തനികേഹി. അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗമനഹേതു ഖോ, ആവുസോ, ഏവമിധേകച്ചേ സത്താ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജന്തീ’’തി.

‘‘സാധു ഖോ, മാരിസ മോഗ്ഗല്ലാന, ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗമനം ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗമനഹേതു ഖോ, മാരിസ മോഗ്ഗല്ലാന, ഏവമിധേകച്ചേ സത്താ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജന്തി. സാധു ഖോ, മാരിസ മോഗ്ഗല്ലാന, ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ… അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗമനം ഹോതി അഖണ്ഡേഹി…പേ… സമാധിസംവത്തനികേഹി. അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗമനഹേതു ഖോ, മാരിസ മോഗ്ഗല്ലാന, ഏവമിധേകച്ചേ സത്താ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജന്തീ’’തി. അട്ഠമം.

൯. ദുതിയദേവചാരികസുത്തം

൧൦൧൫. സാവത്ഥിനിദാനം. അഥ ഖോ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ – സേയ്യഥാപി നാമ ബലവാ പുരിസോ സമിഞ്ജിതം വാ ബാഹം പസാരേയ്യ, പസാരിതം വാ ബാഹം സമിഞ്ജേയ്യ, ഏവമേവ – ജേതവനേ അന്തരഹിതോ ദേവേസു താവതിംസേസു പാതുരഹോസി. അഥ ഖോ സമ്ബഹുലാ താവതിംസകായികാ ദേവതായോ യേനായസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം മഹാമോഗ്ഗല്ലാനം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠംസു. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ താ ദേവതായോ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ഏതദവോച –

‘‘സാധു ഖോ, ആവുസോ, ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗമനം ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗമനഹേതു ഖോ, ആവുസോ, ഏവമിധേകച്ചേ സത്താ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപന്നാ. സാധു ഖോ, ആവുസോ, ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ… അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗമനം ഹോതി അഖണ്ഡേഹി…പേ… സമാധിസംവത്തനികേഹി. അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗമനഹേതു ഖോ, ആവുസോ, ഏവമിധേകച്ചേ സത്താ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപന്നാ’’തി.

‘‘സാധു ഖോ, മാരിസ മോഗ്ഗല്ലാന, ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗമനം ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗമനഹേതു ഖോ, മാരിസ മോഗ്ഗല്ലാന, ഏവമിധേകച്ചേ സത്താ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപന്നാ. സാധു ഖോ, മാരിസ മോഗ്ഗല്ലാന, ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ… അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗമനം ഹോതി അഖണ്ഡേഹി…പേ… സമാധിസംവത്തനികേഹി. അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗമനഹേതു ഖോ, മാരിസ മോഗ്ഗല്ലാന, ഏവമിധേകച്ചേ സത്താ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപന്നാ’’തി. നവമം.

൧൦. തതിയദേവചാരികസുത്തം

൧൦൧൬. അഥ ഖോ ഭഗവാ – സേയ്യഥാപി നാമ ബലവാ പുരിസോ സമിഞ്ജിതം വാ ബാഹം പസാരേയ്യ, പസാരിതം വാ ബാഹം സമിഞ്ജേയ്യ, ഏവമേവ – ജേതവനേ അന്തരഹിതോ ദേവേസു താവതിംസേസു പാതുരഹോസി. അഥ ഖോ സമ്ബഹുലാ താവതിംസകായികാ ദേവതായോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠംസു. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ താ ദേവതായോ ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘സാധു ഖോ, ആവുസോ, ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗമനം ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗമനഹേതു ഖോ, ആവുസോ, ഏവമിധേകച്ചേ സത്താ സോതാപന്നാ അവിനിപാതധമ്മാ നിയതാ സമ്ബോധിപരായണാ. സാധു ഖോ, ആവുസോ, ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ… അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗമനം ഹോതി അഖണ്ഡേഹി…പേ… സമാധിസംവത്തനികേഹി. അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗമനഹേതു ഖോ, ആവുസോ, ഏവമിധേകച്ചേ സത്താ സോതാപന്നാ അവിനിപാതധമ്മാ നിയതാ സമ്ബോധിപരായണാ’’തി.

‘‘സാധു ഖോ, മാരിസ, ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗമനം ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗമനഹേതു ഖോ, മാരിസ, ഏവമയം പജാ സോതാപന്നാ അവിനിപാതധമ്മാ നിയതാ സമ്ബോധിപരായണാ. സാധു ഖോ, മാരിസ, ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ… അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗമനം ഹോതി അഖണ്ഡേഹി…പേ… സമാധിസംവത്തനികേഹി. അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗമനഹേതു ഖോ, മാരിസ, ഏവമയം പജാ സോതാപന്നാ അവിനിപാതധമ്മാ നിയതാ സമ്ബോധിപരായണാ’’തി. ദസമം.

രാജകാരാമവഗ്ഗോ ദുതിയോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

സഹസ്സബ്രാഹ്മണാനന്ദ, ദുഗ്ഗതി അപരേ ദുവേ;

മിത്താമച്ചാ ദുവേ വുത്താ, തയോ ച ദേവചാരികാതി.