൯. അചേലകസ്സപസുത്തം

൩൫൧. തേന ഖോ പന സമയേന അചേലോ കസ്സപോ മച്ഛികാസണ്ഡം അനുപ്പത്തോ ഹോതി ചിത്തസ്സ ഗഹപതിനോ പുരാണഗിഹിസഹായോ. അസ്സോസി ഖോ ചിത്തോ ഗഹപതി – ‘‘അചേലോ കിര കസ്സപോ മച്ഛികാസണ്ഡം അനുപ്പത്തോ അമ്ഹാകം പുരാണഗിഹിസഹായോ’’തി. അഥ ഖോ ചിത്തോ ഗഹപതി യേന അചേലോ കസ്സപോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ അചേലേന കസ്സപേന സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ചിത്തോ ഗഹപതി അചേലം കസ്സപം ഏതദവോച – ‘‘കീവചിരം പബ്ബജിതസ്സ, ഭന്തേ, കസ്സപാ’’തി? ‘‘തിംസമത്താനി ഖോ മേ, ഗഹപതി, വസ്സാനി പബ്ബജിതസ്സാ’’തി. ‘‘ഇമേഹി പന തേ, ഭന്തേ, തിംസമത്തേഹി വസ്സേഹി അത്ഥി കോചി ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മാ [ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മോ (സ്യാ. കം.)] അലമരിയഞാണദസ്സനവിസേസോ അധിഗതോ ഫാസുവിഹാരോ’’തി? ‘‘ഇമേഹി ഖോ മേ, ഗഹപതി, തിംസമത്തേഹി വസ്സേഹി പബ്ബജിതസ്സ നത്ഥി കോചി ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മാ അലമരിയഞാണദസ്സനവിസേസോ അധിഗതോ ഫാസുവിഹാരോ, അഞ്ഞത്ര നഗ്ഗേയ്യാ ച മുണ്ഡേയ്യാ ച പാവളനിപ്ഫോടനായ ചാ’’തി. ഏവം വുത്തേ, ചിത്തോ ഗഹപതി അചേലം കസ്സപം ഏതദവോച – ‘‘അച്ഛരിയം വത, ഭോ, അബ്ഭുതം വത, ഭോ! ധമ്മസ്സ സ്വാക്ഖാതതാ [സബ്ബത്ഥപി ഏവമേവ ദിസ്സതി] യത്ര ഹി നാമ തിംസമത്തേഹി വസ്സേഹി ന കോചി ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മാ അലമരിയഞാണദസ്സനവിസേസോ അധിഗതോ അഭവിസ്സ ഫാസുവിഹാരോ, അഞ്ഞത്ര നഗ്ഗേയ്യാ ച മുണ്ഡേയ്യാ ച പാവളനിപ്ഫോടനായ ചാ’’തി!

‘‘തുയ്ഹം പന, ഗഹപതി, കീവചിരം ഉപാസകത്തം ഉപഗതസ്സാ’’തി? ‘‘മയ്ഹമ്പി ഖോ പന, ഭന്തേ, തിംസമത്താനി വസ്സാനി ഉപാസകത്തം ഉപഗതസ്സാ’’തി. ‘‘ഇമേഹി പന തേ, ഗഹപതി, തിംസമത്തേഹി വസ്സേഹി അത്ഥി കോചി ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മാ അലമരിയഞാണദസ്സനവിസേസോ അധിഗതോ ഫാസുവിഹാരോ’’തി? ‘‘ഗിഹിനോപി സിയാ, ഭന്തേ. അഹഞ്ഹി, ഭന്തേ, യാവദേവ ആകങ്ഖാമി, വിവിച്ചേവ കാമേഹി വിവിച്ച അകുസലേഹി ധമ്മേഹി സവിതക്കം സവിചാരം വിവേകജം പീതിസുഖം പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരാമി. അഹഞ്ഹി, ഭന്തേ, യാവദേവ ആകങ്ഖാമി, വിതക്കവിചാരാനം വൂപസമാ …പേ… ദുതിയം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരാമി. അഹഞ്ഹി, ഭന്തേ, യാവദേവ ആകങ്ഖാമി, പീതിയാ ച വിരാഗാ…പേ… തതിയം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരാമി. അഹഞ്ഹി, ഭന്തേ, യാവദേവ ആകങ്ഖാമി, സുഖസ്സ ച പഹാനാ…പേ… ചതുത്ഥം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരാമി. സചേ ഖോ പനാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ [ഭഗവതാ (സ്യാ. കം.)] പഠമതരം കാലം കരേയ്യം, അനച്ഛരിയം ഖോ പനേതം യം മം ഭഗവാ ഏവം ബ്യാകരേയ്യ – ‘നത്ഥി തം സംയോജനം യേന സംയോജനേന സംയുത്തോ ചിത്തോ ഗഹപതി പുന ഇമം ലോകം ആഗച്ഛേയ്യാ’’’തി. ഏവം വുത്തേ, അചേലോ കസ്സപോ ചിത്തം ഗഹപതിം ഏതദവോച – ‘‘അച്ഛരിയം വത ഭോ, അബ്ഭുതം വത ഭോ! ധമ്മസ്സ സ്വാക്ഖാതതാ, യത്ര ഹി നാമ ഗിഹീ ഓദാതവസനോ [ഗിഹീ ഓദാതവസനാ (സീ. പീ.)] ഏവരൂപം ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മാ അലമരിയഞാണദസ്സനവിസേസം അധിഗമിസ്സതി [അധിഗമിസ്സന്തി (സീ. പീ.)] ഫാസുവിഹാരം. ലഭേയ്യാഹം, ഗഹപതി, ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ പബ്ബജ്ജം, ലഭേയ്യം ഉപസമ്പദ’’ന്തി.

അഥ ഖോ ചിത്തോ ഗഹപതി അചേലം കസ്സപം ആദായ യേന ഥേരാ ഭിക്ഖൂ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഥേരേ ഭിക്ഖൂ ഏതദവോച – ‘‘അയം, ഭന്തേ, അചേലോ കസ്സപോ അമ്ഹാകം പുരാണഗിഹിസഹായോ. ഇമം ഥേരാ പബ്ബാജേന്തു ഉപസമ്പാദേന്തു. അഹമസ്സ ഉസ്സുക്കം കരിസ്സാമി ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപ്പച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരാന’’ന്തി. അലത്ഥ ഖോ അചേലോ കസ്സപോ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ പബ്ബജ്ജം, അലത്ഥ ഉപസമ്പദം. അചിരൂപസമ്പന്നോ ച പനായസ്മാ കസ്സപോ ഏകോ വൂപകട്ഠോ അപ്പമത്തോ ആതാപീ പഹിതത്തോ വിഹരന്തോ നചിരസ്സേവ – യസ്സത്ഥായ കുലപുത്താ സമ്മദേവ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജന്തി, തദനുത്തരം ബ്രഹ്മചരിയപരിയോസാനം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹാസി. ‘‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാ’’തി അബ്ഭഞ്ഞാസി. അഞ്ഞതരോ ച പനായസ്മാ കസ്സപോ അരഹതം അഹോസീതി. നവമം.