൧൦. ഗിലാനദസ്സനസുത്തം

൩൫൨. തേന ഖോ പന സമയേന ചിത്തോ ഗഹപതി ആബാധികോ ഹോതി ദുക്ഖിതോ ബാള്ഹഗിലാനോ. അഥ ഖോ സമ്ബഹുലാ ആരാമദേവതാ വനദേവതാ രുക്ഖദേവതാ ഓസധിതിണവനപ്പതീസു അധിവത്ഥാ ദേവതാ സങ്ഗമ്മ സമാഗമ്മ ചിത്തം ഗഹപതിം ഏതദവോചും – ‘‘പണിധേഹി, ഗഹപതി, അനാഗതമദ്ധാനം രാജാ അസ്സം ചക്കവത്തീ’’തി.

ഏവം വുത്തേ, ചിത്തോ ഗഹപതി താ ആരാമദേവതാ വനദേവതാ രുക്ഖദേവതാ ഓസധിതിണവനപ്പതീസു അധിവത്ഥാ ദേവതാ ഏതദവോച – ‘‘തമ്പി അനിച്ചം, തമ്പി അദ്ധുവം, തമ്പി പഹായ ഗമനീയ’’ന്തി. ഏവം വുത്തേ, ചിത്തസ്സ ഗഹപതിനോ മിത്താമച്ചാ ഞാതിസാലോഹിതാ ചിത്തം ഗഹപതിം ഏതദവോചും – ‘‘സതിം, അയ്യപുത്ത, ഉപട്ഠപേഹി, മാ വിപ്പലപീ’’തി. ‘‘കിം താഹം വദാമി യം മം തുമ്ഹേ ഏവം വദേഥ – ‘സതിം, അയ്യപുത്ത, ഉപട്ഠപേഹി, മാ വിപ്പലപീ’’’തി? ‘‘ഏവം ഖോ ത്വം, അയ്യപുത്ത, വദേസി – ‘തമ്പി അനിച്ചം, തമ്പി അദ്ധുവം, തമ്പി പഹായ ഗമനീയ’’’ന്തി. ‘‘തഥാ ഹി പന മം ആരാമദേവതാ വനദേവതാ രുക്ഖദേവതാ ഓസധിതിണവനപ്പതീസു അധിവത്ഥാ ദേവതാ ഏവമാഹംസു – ‘പണിധേഹി, ഗഹപതി, അനാഗതമദ്ധാനം രാജാ അസ്സം ചക്കവത്തീ’തി. താഹം ഏവം വദാമി – ‘തമ്പി അനിച്ചം…പേ… തമ്പി പഹായ ഗമനീയ’’’ന്തി. ‘‘കിം പന താ, അയ്യപുത്ത, ആരാമദേവതാ വനദേവതാ രുക്ഖദേവതാ ഓസധിതിണവനപ്പതീസു അധിവത്ഥാ ദേവതാ അത്ഥവസം സമ്പസ്സമാനാ ഏവമാഹംസു – ‘പണിധേഹി, ഗഹപതി, അനാഗതമദ്ധാനം രാജാ അസ്സം ചക്കവത്തീ’’’തി? ‘‘താസം ഖോ ആരാമദേവതാനം വനദേവതാനം രുക്ഖദേവതാനം ഓസധിതിണവനപ്പതീസു അധിവത്ഥാനം ദേവതാനം ഏവം ഹോതി – ‘അയം ഖോ ചിത്തോ ഗഹപതി, സീലവാ [സീലവന്തോ (ക.)] കല്യാണധമ്മോ. സചേ പണിദഹിസ്സതി – അനാഗതമദ്ധാനം രാജാ അസ്സം ചക്കവത്തീ’തി, ‘തസ്സ ഖോ അയം ഇജ്ഝിസ്സതി, സീലവതോ ചേതോപണിധി വിസുദ്ധത്താ ധമ്മികോ ധമ്മികം ഫലം അനുപസ്സതീ’തി. ഇമം ഖോ താ ആരാമദേവതാ വനദേവതാ രുക്ഖദേവതാ ഓസധിതിണവനപ്പതീസു അധിവത്ഥാ ദേവതാ അത്ഥവസം സമ്പസ്സമാനാ ഏവമാഹംസു – ‘പണിധേഹി, ഗഹപതി, അനാഗതമദ്ധാനം രാജാ അസ്സം ചക്കവത്തീ’തി. താഹം ഏവം വദാമി – ‘തമ്പി അനിച്ചം, തമ്പി അദ്ധുവം, തമ്പി പഹായ ഗമനീയ’’’ന്തി.

‘‘തേന ഹി, അയ്യപുത്ത, അമ്ഹേപി ഓവദാഹീ’’തി. ‘‘തസ്മാ ഹി വോ ഏവം സിക്ഖിതബ്ബം – ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതാ ഭവിസ്സാമ – ‘ഇതിപി സോ ഭഗവാ അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ വിജ്ജാചരണസമ്പന്നോ സുഗതോ ലോകവിദൂ അനുത്തരോ പുരിസദമ്മസാരഥി സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാ’തി. ധമ്മേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതാ ഭവിസ്സാമ – ‘സ്വാക്ഖാതോ ഭഗവതാ ധമ്മോ സന്ദിട്ഠികോ അകാലികോ ഏഹിപസ്സികോ ഓപനേയ്യികോ പച്ചത്തം വേദിതബ്ബോ വിഞ്ഞൂഹീ’തി. സങ്ഘേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതാ ഭവിസ്സാമ – ‘സുപ്പടിപന്നോ ഭഗവതോ സാവകസങ്ഘോ, ഉജുപ്പടിപന്നോ ഭഗവതോ സാവകസങ്ഘോ, ഞായപ്പടിപന്നോ ഭഗവതോ സാവകസങ്ഘോ, സാമീചിപ്പടിപന്നോ ഭഗവതോ സാവകസങ്ഘോ, യദിദം ചത്താരി പുരിസയുഗാനി അട്ഠ പുരിസപുഗ്ഗലാ ഏസ ഭഗവതോ സാവകസങ്ഘോ ആഹുനേയ്യോ പാഹുനേയ്യോ ദക്ഖിണേയ്യോ അഞ്ജലികരണീയോ അനുത്തരം പുഞ്ഞക്ഖേത്തം ലോകസ്സാ’തി. യം ഖോ പന കിഞ്ചി കുലേ ദേയ്യധമ്മം സബ്ബം തം അപ്പടിവിഭത്തം ഭവിസ്സതി സീലവന്തേഹി കല്യാണധമ്മേഹീതി ഏവഞ്ഹി വോ സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. അഥ ഖോ ചിത്തോ ഗഹപതി മിത്താമച്ചേ ഞാതിസാലോഹിതേ ബുദ്ധേ ച ധമ്മേ ച സങ്ഘേ ച ചാഗേ ച സമാദപേത്വാ കാലമകാസീതി. ദസമം.

ചിത്തസംയുത്തം സമത്തം.