൮. നിഗണ്ഠനാടപുത്തസുത്തം

൩൫൦. തേന ഖോ പന സമയേന നിഗണ്ഠോ നാടപുത്തോ [നാതപുത്തോ (സീ.)] മച്ഛികാസണ്ഡം അനുപ്പത്തോ ഹോതി മഹതിയാ നിഗണ്ഠപരിസായ സദ്ധിം. അസ്സോസി ഖോ ചിത്തോ ഗഹപതി – ‘‘നിഗണ്ഠോ കിര നാടപുത്തോ മച്ഛികാസണ്ഡം അനുപ്പത്തോ മഹതിയാ നിഗണ്ഠപരിസായ സദ്ധി’’ന്തി. അഥ ഖോ ചിത്തോ ഗഹപതി സമ്ബഹുലേഹി ഉപാസകേഹി സദ്ധിം യേന നിഗണ്ഠോ നാടപുത്തോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ നിഗണ്ഠേന നാടപുത്തേന സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ ചിത്തം ഗഹപതിം നിഗണ്ഠോ നാടപുത്തോ ഏതദവോച – ‘‘സദ്ദഹസി ത്വം, ഗഹപതി, സമണസ്സ ഗോതമസ്സ – അത്ഥി അവിതക്കോ അവിചാരോ സമാധി, അത്ഥി വിതക്കവിചാരാനം നിരോധോ’’തി?

‘‘ന ഖ്വാഹം ഏത്ഥ, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സദ്ധായ ഗച്ഛാമി. അത്ഥി അവിതക്കോ അവിചാരോ സമാധി, അത്ഥി വിതക്കവിചാരാനം നിരോധോ’’തി. ഏവം വുത്തേ, നിഗണ്ഠോ നാടപുത്തോ ഉല്ലോകേത്വാ [സകം പരിസം അപലോകേത്വാ (സീ. സ്യാ. കം.), ഓലോകേത്വാ (സീ. അട്ഠ. സ്യാ. അട്ഠ.)] ഏതദവോച – ‘‘ഇദം ഭവന്തോ പസ്സന്തു, യാവ ഉജുകോ ചായം ചിത്തോ ഗഹപതി, യാവ അസഠോ ചായം ചിത്തോ ഗഹപതി, യാവ അമായാവീ ചായം ചിത്തോ ഗഹപതി, വാതം വാ സോ ജാലേന ബാധേതബ്ബം മഞ്ഞേയ്യ, യോ വിതക്കവിചാരേ നിരോധേതബ്ബം മഞ്ഞേയ്യ, സകമുട്ഠിനാ വാ സോ ഗങ്ഗായ സോതം ആവാരേതബ്ബം മഞ്ഞേയ്യ, യോ വിതക്കവിചാരേ നിരോധേതബ്ബം മഞ്ഞേയ്യാ’’തി.

‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ഭന്തേ, കതമം നു ഖോ പണീതതരം – ഞാണം വാ സദ്ധാ വാ’’തി? ‘‘സദ്ധായ ഖോ, ഗഹപതി, ഞാണംയേവ പണീതതര’’ന്തി. ‘‘അഹം ഖോ, ഭന്തേ, യാവദേവ ആകങ്ഖാമി, വിവിച്ചേവ കാമേഹി വിവിച്ച അകുസലേഹി ധമ്മേഹി സവിതക്കം സവിചാരം വിവേകജം പീതിസുഖം പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരാമി. അഹം ഖോ, ഭന്തേ, യാവദേവ ആകങ്ഖാമി, വിതക്കവിചാരാനം വൂപസമാ…പേ… ദുതിയം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരാമി. അഹം ഖോ, ഭന്തേ, യാവദേവ ആകങ്ഖാമി, പീതിയാ ച വിരാഗാ…പേ… തതിയം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരാമി. അഹം ഖോ, ഭന്തേ, യാവദേവ ആകങ്ഖാമി, സുഖസ്സ ച പഹാനാ…പേ… ചതുത്ഥം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരാമി. ന സോ ഖ്വാഹം, ഭന്തേ, ഏവം ജാനന്തോ ഏവം പസ്സന്തോ കസ്സ അഞ്ഞസ്സ സമണസ്സ വാ ബ്രാഹ്മണസ്സ വാ സദ്ധായ ഗമിസ്സാമി? അത്ഥി അവിതക്കോ അവിചാരോ സമാധി, അത്ഥി വിതക്കവിചാരാനം നിരോധോ’’തി.

ഏവം വുത്തേ, നിഗണ്ഠോ നാടപുത്തോ സകം പരിസം അപലോകേത്വാ ഏതദവോച – ‘‘ഇദം ഭവന്തോ പസ്സന്തു, യാവ അനുജുകോ ചായം ചിത്തോ ഗഹപതി, യാവ സഠോ ചായം ചിത്തോ ഗഹപതി, യാവ മായാവീ ചായം ചിത്തോ ഗഹപതീ’’തി.

‘‘ഇദാനേവ ഖോ തേ [ഇദാനേവ ച പന (സ്യാ. കം. ക.)] മയം, ഭന്തേ, ഭാസിതം – ‘ഏവം ആജാനാമ ഇദം ഭവന്തോ പസ്സന്തു, യാവ ഉജുകോ ചായം ചിത്തോ ഗഹപതി, യാവ അസഠോ ചായം ചിത്തോ ഗഹപതി, യാവ അമായാവീ ചായം ചിത്തോ ഗഹപതീ’തി. ഇദാനേവ ച പന മയം, ഭന്തേ, ഭാസിതം – ‘ഏവം ആജാനാമ ഇദം ഭവന്തോ പസ്സന്തു, യാവ അനുജുകോ ചായം ചിത്തോ ഗഹപതി, യാവ സഠോ ചായം ചിത്തോ ഗഹപതി, യാവ മായാവീ ചായം ചിത്തോ ഗഹപതീ’തി. സചേ തേ, ഭന്തേ, പുരിമം സച്ചം, പച്ഛിമം തേ മിച്ഛാ. സചേ പന തേ, ഭന്തേ, പുരിമം മിച്ഛാ, പച്ഛിമം തേ സച്ചം. ഇമേ ഖോ പന, ഭന്തേ, ദസ സഹധമ്മികാ പഞ്ഹാ ആഗച്ഛന്തി. യദാ നേസം അത്ഥം ആജാനേയ്യാസി, അഥ മം പടിഹരേയ്യാസി സദ്ധിം നിഗണ്ഠപരിസായ. ഏകോ പഞ്ഹോ, ഏകോ ഉദ്ദേസോ, ഏകം വേയ്യാകരണം. ദ്വേ പഞ്ഹാ, ദ്വേ ഉദ്ദേസാ, ദ്വേ വേയ്യാകരണാനി. തയോ പഞ്ഹാ, തയോ ഉദ്ദേസാ, തീണി വേയ്യാകരണാനി. ചത്താരോ പഞ്ഹാ, ചത്താരോ ഉദ്ദേസാ, ചത്താരി വേയ്യാകരണാനി. പഞ്ച പഞ്ഹാ, പഞ്ച ഉദ്ദേസാ, പഞ്ച വേയ്യാകരണാനി. ഛ പഞ്ഹാ, ഛ ഉദ്ദേസാ, ഛ വേയ്യാകരണാനി. സത്ത പഞ്ഹാ, സത്ത ഉദ്ദേസാ, സത്ത വേയ്യാകരണാനി. അട്ഠ പഞ്ഹാ, അട്ഠ ഉദ്ദേസാ, അട്ഠ വേയ്യാകരണാനി. നവ പഞ്ഹാ, നവ ഉദ്ദേസാ, നവ വേയ്യാകരണാനി. ദസ പഞ്ഹാ, ദസ ഉദ്ദേസാ, ദസ വേയ്യാകരണാനീ’’തി. അഥ ഖോ ചിത്തോ ഗഹപതി നിഗണ്ഠം നാടപുത്തം ഇമേ ദസ സഹധമ്മികേ പഞ്ഹേ ആപുച്ഛിത്വാ ഉട്ഠായാസനാ പക്കാമീതി. അട്ഠമം.