൭. പഠമഗേലഞ്ഞസുത്തം

൨൫൫. ഏകം സമയം ഭഗവാ വേസാലിയം വിഹരതി മഹാവനേ കൂടാഗാരസാലായം. അഥ ഖോ ഭഗവാ സായന്ഹസമയം പടിസല്ലാനാ വുട്ഠിതോ യേന ഗിലാനസാലാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദി. നിസജ്ജ ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി –

‘‘സതോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സമ്പജാനോ കാലം ആഗമേയ്യ. അയം വോ അമ്ഹാകം അനുസാസനീ.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സതോ ഹോതി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു കായേ കായാനുപസ്സീ വിഹരതി ആതാപീ സമ്പജാനോ സതിമാ, വിനേയ്യ ലോകേ അഭിജ്ഝാദോമനസ്സം; വേദനാസു വേദനാനുപസ്സീ വിഹരതി…പേ… ചിത്തേ ചിത്താനുപസ്സീ വിഹരതി…പേ… ധമ്മേസു ധമ്മാനുപസ്സീ വിഹരതി ആതാപീ സമ്പജാനോ സതിമാ, വിനേയ്യ ലോകേ അഭിജ്ഝാദോമനസ്സം. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സതോ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സമ്പജാനോ ഹോതി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അഭിക്കന്തേ പടിക്കന്തേ സമ്പജാനകാരീ ഹോതി, ആലോകിതേ വിലോകിതേ സമ്പജാനകാരീ ഹോതി, സമിഞ്ജിതേ പസാരിതേ സമ്പജാനകാരീ ഹോതി, സങ്ഘാടിപത്തചീവരധാരണേ സമ്പജാനകാരീ ഹോതി, അസിതേ പീതേ ഖായിതേ സായിതേ സമ്പജാനകാരീ ഹോതി, ഉച്ചാരപസ്സാവകമ്മേ സമ്പജാനകാരീ ഹോതി, ഗതേ ഠിതേ നിസിന്നേ സുത്തേ ജാഗരിതേ ഭാസിതേ തുണ്ഹീഭാവേ സമ്പജാനകാരീ ഹോതി. ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സമ്പജാനകാരീ ഹോതി. സതോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സമ്പജാനോ കാലം ആഗമേയ്യ. അയം വോ അമ്ഹാകം അനുസാസനീ.

‘‘തസ്സ ചേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ ഏവം സതസ്സ സമ്പജാനസ്സ അപ്പമത്തസ്സ ആതാപിനോ പഹിതത്തസ്സ വിഹരതോ ഉപ്പജ്ജതി സുഖാ വേദനാ, സോ ഏവം പജാനാതി – ‘ഉപ്പന്നാ ഖോ മ്യായം സുഖാ വേദനാ. സാ ച ഖോ പടിച്ച, നോ അപ്പടിച്ച. കിം പടിച്ച? ഇമമേവ കായം പടിച്ച. അയം ഖോ പന കായോ അനിച്ചോ സങ്ഖതോ പടിച്ചസമുപ്പന്നോ. അനിച്ചം ഖോ പന സങ്ഖതം പടിച്ചസമുപ്പന്നം കായം പടിച്ച ഉപ്പന്നാ സുഖാ വേദനാ കുതോ നിച്ചാ ഭവിസ്സതീ’തി! സോ കായേ ച സുഖായ ച വേദനായ അനിച്ചാനുപസ്സീ വിഹരതി, വയാനുപസ്സീ വിഹരതി, വിരാഗാനുപസ്സീ വിഹരതി, നിരോധാനുപസ്സീ വിഹരതി, പടിനിസ്സഗ്ഗാനുപസ്സീ വിഹരതി. തസ്സ കായേ ച സുഖായ ച വേദനായ അനിച്ചാനുപസ്സിനോ വിഹരതോ, വയാനുപസ്സിനോ വിഹരതോ, വിരാഗാനുപസ്സിനോ വിഹരതോ, നിരോധാനുപസ്സിനോ വിഹരതോ, പടിനിസ്സഗ്ഗാനുപസ്സിനോ വിഹരതോ, യോ കായേ ച സുഖായ ച വേദനായ രാഗാനുസയോ, സോ പഹീയതി.

‘‘തസ്സ ചേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ ഏവം സതസ്സ സമ്പജാനസ്സ അപ്പമത്തസ്സ ആതാപിനോ പഹിതത്തസ്സ വിഹരതോ ഉപ്പജ്ജതി ദുക്ഖാ വേദനാ. സോ ഏവം പജാനാതി – ‘ഉപ്പന്നാ ഖോ മ്യായം ദുക്ഖാ വേദനാ. സാ ച ഖോ പടിച്ച, നോ അപ്പടിച്ച. കിം പടിച്ച? ഇമമേവ കായം പടിച്ച. അയം ഖോ പന കായോ അനിച്ചോ സങ്ഖതോ പടിച്ചസമുപ്പന്നോ. അനിച്ചം ഖോ പന സങ്ഖതം പടിച്ചസമുപ്പന്നം കായം പടിച്ച ഉപ്പന്നാ ദുക്ഖാ വേദനാ കുതോ നിച്ചാ ഭവിസ്സതീ’തി! സോ കായേ ച ദുക്ഖായ വേദനായ അനിച്ചാനുപസ്സീ വിഹരതി, വയാനുപസ്സീ വിഹരതി, വിരാഗാനുപസ്സീ വിഹരതി, നിരോധാനുപസ്സീ വിഹരതി, പടിനിസ്സഗ്ഗാനുപസ്സീ വിഹരതി. തസ്സ കായേ ച ദുക്ഖായ ച വേദനായ അനിച്ചാനുപസ്സിനോ വിഹരതോ…പേ… പടിനിസ്സഗ്ഗാനുപസ്സിനോ വിഹരതോ, യോ കായേ ച ദുക്ഖായ ച വേദനായ പടിഘാനുസയോ, സോ പഹീയതി.

‘‘തസ്സ ചേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ ഏവം സതസ്സ സമ്പജാനസ്സ അപ്പമത്തസ്സ ആതാപിനോ പഹിതത്തസ്സ വിഹരതോ ഉപ്പജ്ജതി അദുക്ഖമസുഖാ വേദനാ, സോ ഏവം പജാനാതി – ‘ഉപ്പന്നാ ഖോ മ്യായം അദുക്ഖമസുഖാ വേദനാ. സാ ച ഖോ പടിച്ച, നോ അപ്പടിച്ച. കിം പടിച്ച? ഇമമേവ കായം പടിച്ച. അയം ഖോ പന കായോ അനിച്ചോ സങ്ഖതോ പടിച്ചസമുപ്പന്നോ. അനിച്ചം ഖോ പന സങ്ഖതം പടിച്ചസമുപ്പന്നം കായം പടിച്ച ഉപ്പന്നാ അദുക്ഖമസുഖാ വേദനാ കുതോ നിച്ചാ ഭവിസ്സതീ’തി! സോ കായേ ച അദുക്ഖമസുഖായ ച വേദനായ അനിച്ചാനുപസ്സീ വിഹരതി, വയാനുപസ്സീ വിഹരതി, വിരാഗാനുപസ്സീ വിഹരതി, നിരോധാനുപസ്സീ വിഹരതി, പടിനിസ്സഗ്ഗാനുപസ്സീ വിഹരതി. തസ്സ കായേ ച അദുക്ഖമസുഖായ ച വേദനായ അനിച്ചാനുപസ്സിനോ വിഹരതോ…പേ… പടിനിസ്സഗ്ഗാനുപസ്സിനോ വിഹരതോ, യോ കായേ ച അദുക്ഖമസുഖായ ച വേദനായ അവിജ്ജാനുസയോ, സോ പഹീയതി.

‘‘സോ സുഖഞ്ചേ വേദനം വേദയതി, സാ അനിച്ചാതി പജാനാതി, അനജ്ഝോസിതാതി പജാനാതി, അനഭിനന്ദിതാതി പജാനാതി; ദുക്ഖഞ്ചേ വേദനം വേദയതി, സാ അനിച്ചാതി പജാനാതി, അനജ്ഝോസിതാതി പജാനാതി, അനഭിനന്ദിതാതി പജാനാതി; അദുക്ഖമസുഖഞ്ചേ വേദനം വേദയതി, സാ അനിച്ചാതി പജാനാതി, അനജ്ഝോസിതാതി പജാനാതി, അനഭിനന്ദിതാതി പജാനാതി. സോ സുഖഞ്ചേ വേദനം വേദയതി, വിസഞ്ഞുത്തോ നം വേദയതി; ദുക്ഖഞ്ചേ വേദനം വേദയതി, വിസഞ്ഞുത്തോ നം വേദയതി; അദുക്ഖമസുഖഞ്ചേ വേദനം വേദയതി, വിസഞ്ഞുത്തോ നം വേദയതി. സോ കായപരിയന്തികം വേദനം വേദയമാനോ ‘കായപരിയന്തികം വേദനം വേദയാമീ’തി പജാനാതി, ജീവിതപരിയന്തികം വേദനം വേദയമാനോ ‘ജീവിതപരിയന്തികം വേദനം വേദയാമീ’തി പജാനാതി. ‘കായസ്സ ഭേദാ ഉദ്ധം ജീവിതപരിയാദാനാ ഇധേവ സബ്ബവേദയിതാനി അനഭിനന്ദിതാനി സീതീഭവിസ്സന്തീ’തി [സീതിഭവിസ്സന്തീതി (സീ. പീ. ക.)] പജാനാതി.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, തേലഞ്ച പടിച്ച വട്ടിഞ്ച പടിച്ച തേലപ്പദീപോ ഝായേയ്യ, തസ്സേവ തേലസ്സ ച വട്ടിയാ ച പരിയാദാനാ അനാഹാരോ നിബ്ബായേയ്യ; ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു കായപരിയന്തികം വേദനം വേദയമാനോ ‘കായപരിയന്തികം വേദനം വേദയാമീ’തി പജാനാതി. ജീവിതപരിയന്തികം വേദനം വേദയമാനോ ‘ജീവിതപരിയന്തികം വേദനം വേദയാമീ’തി പജാനാതി. ‘കായസ്സ ഭേദാ ഉദ്ധം ജീവിതപരിയാദാനാ ഇധേവ സബ്ബവേദയിതാനി അനഭിനന്ദിതാനി സീതീഭവിസ്സന്തീ’തി പജാനാതീ’’തി. സത്തമം.