൩. പഠമസാരിപുത്തകോട്ഠികസുത്തം

൪൧൨. ഏകം സമയം ആയസ്മാ ച സാരിപുത്തോ, ആയസ്മാ ച മഹാകോട്ഠികോ ബാരാണസിയം വിഹരന്തി ഇസിപതനേ മിഗദായേ. അഥ ഖോ ആയസ്മാ മഹാകോട്ഠികോ സായന്ഹസമയം പടിസല്ലാനാ വുട്ഠിതോ യേനായസ്മാ സാരിപുത്തോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മതാ സാരിപുത്തേന സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ മഹാകോട്ഠികോ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ഏതദവോച –

‘‘കിം നു ഖോ, ആവുസോ സാരിപുത്ത, ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’’തി? ‘‘അബ്യാകതം ഖോ ഏതം, ആവുസോ, ഭഗവതാ – ‘ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’’’തി. ‘‘കിം പനാവുസോ, ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’’തി? ‘‘ഏതമ്പി ഖോ, ആവുസോ, അബ്യാകതം ഭഗവതാ – ‘ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’’’തി. ‘‘കിം നു ഖോ, ആവുസോ, ഹോതി ച ന ച ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’’തി? ‘‘അബ്യാകതം ഖോ ഏതം, ആവുസോ, ഭഗവതാ – ‘ഹോതി ച ന ച ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’’’തി. ‘‘കിം പനാവുസോ, നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’’തി? ‘‘ഏതമ്പി ഖോ, ആവുസോ, അബ്യാകതം ഭഗവതാ – ‘നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’’’തി.

‘‘‘കിം നു ഖോ, ആവുസോ, ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’തി ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ, ‘അബ്യാകതം ഖോ ഏതം, ആവുസോ, ഭഗവതാ – ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’തി വദേസി…പേ… ‘കിം പനാവുസോ, നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’തി ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ – ‘ഏതമ്പി ഖോ, ആവുസോ, അബ്യാകതം ഭഗവതാ – നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാ’തി വദേസി. കോ നു ഖോ, ആവുസോ, ഹേതു, കോ പച്ചയോ യേനേതം അബ്യാകതം ഭഗവതാ’’തി?

‘‘ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി ഖോ, ആവുസോ, രൂപഗതമേതം. ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി, രൂപഗതമേതം. ഹോതി ച ന ച ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി, രൂപഗതമേതം. നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി, രൂപഗതമേതം. ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി ഖോ, ആവുസോ, വേദനാഗതമേതം. ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി, വേദനാഗതമേതം. ഹോതി ച ന ച ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി, വേദനാഗതമേതം. നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി, വേദനാഗതമേതം. ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി ഖോ, ആവുസോ, സഞ്ഞാഗതമേതം. ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി, സഞ്ഞാഗതമേതം. ഹോതി ച ന ച ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി, സഞ്ഞാഗതമേതം. നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി, സഞ്ഞാഗതമേതം. ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി ഖോ, ആവുസോ, സങ്ഖാരഗതമേതം. ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി, സങ്ഖാരഗതമേതം. ഹോതി ച ന ച ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി, സങ്ഖാരഗതമേതം. നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി, സങ്ഖാരഗതമേതം. ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി ഖോ, ആവുസോ, വിഞ്ഞാണഗതമേതം. ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി, വിഞ്ഞാണഗതമേതം. ഹോതി ച ന ച ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി, വിഞ്ഞാണഗതമേതം. നേവ ഹോതി ന ന ഹോതി തഥാഗതോ പരം മരണാതി, വിഞ്ഞാണഗതമേതം. അയം ഖോ, ആവുസോ, ഹേതു അയം പച്ചയോ, യേനേതം അബ്യാകതം ഭഗവതാ’’തി. തതിയം.