൮. സമുഗ്ഘാതസാരുപ്പസുത്തം

൩൦. ‘‘സബ്ബമഞ്ഞിതസമുഗ്ഘാതസാരുപ്പം വോ, ഭിക്ഖവേ, പടിപദം ദേസേസ്സാമി. തം സുണാഥ, സാധുകം മനസി കരോഥ; ഭാസിസ്സാമീതി. കതമാ ച സാ, ഭിക്ഖവേ, സബ്ബമഞ്ഞിതസമുഗ്ഘാതസാരുപ്പാ പടിപദാ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ചക്ഖും ന മഞ്ഞതി, ചക്ഖുസ്മിം ന മഞ്ഞതി, ചക്ഖുതോ ന മഞ്ഞതി, ചക്ഖും മേതി ന മഞ്ഞതി. രൂപേ ന മഞ്ഞതി, രൂപേസു ന മഞ്ഞതി, രൂപതോ ന മഞ്ഞതി, രൂപാ മേതി ന മഞ്ഞതി. ചക്ഖുവിഞ്ഞാണം ന മഞ്ഞതി, ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസ്മിം ന മഞ്ഞതി, ചക്ഖുവിഞ്ഞാണതോ ന മഞ്ഞതി, ചക്ഖുവിഞ്ഞാണം മേതി ന മഞ്ഞതി. ചക്ഖുസമ്ഫസ്സം ന മഞ്ഞതി, ചക്ഖുസമ്ഫസ്സസ്മിം ന മഞ്ഞതി, ചക്ഖുസമ്ഫസ്സതോ ന മഞ്ഞതി, ചക്ഖുസമ്ഫസ്സോ മേതി ന മഞ്ഞതി. യമ്പിദം ചക്ഖുസമ്ഫസ്സപച്ചയാ ഉപ്പജ്ജതി വേദയിതം സുഖം വാ ദുക്ഖം വാ അദുക്ഖമസുഖം വാ തമ്പി ന മഞ്ഞതി, തസ്മിമ്പി ന മഞ്ഞതി, തതോപി ന മഞ്ഞതി, തം മേതി ന മഞ്ഞതി…പേ… ജിവ്ഹം ന മഞ്ഞതി, ജിവ്ഹായ ന മഞ്ഞതി, ജിവ്ഹാതോ ന മഞ്ഞതി, ജിവ്ഹാ മേതി ന മഞ്ഞതി. രസേ ന മഞ്ഞതി, രസേസു ന മഞ്ഞതി, രസതോ ന മഞ്ഞതി, രസാ മേതി ന മഞ്ഞതി. ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണം ന മഞ്ഞതി, ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണസ്മിം ന മഞ്ഞതി, ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണതോ ന മഞ്ഞതി, ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണം മേതി ന മഞ്ഞതി. ജിവ്ഹാസമ്ഫസ്സം ന മഞ്ഞതി, ജിവ്ഹാസമ്ഫസ്സസ്മിം ന മഞ്ഞതി, ജിവ്ഹാസമ്ഫസ്സതോ ന മഞ്ഞതി, ജിവ്ഹാസമ്ഫസ്സോ മേതി ന മഞ്ഞതി. യമ്പിദം ജിവ്ഹാസമ്ഫസ്സപച്ചയാ ഉപ്പജ്ജതി വേദയിതം സുഖം വാ ദുക്ഖം വാ അദുക്ഖമസുഖം വാ തമ്പി ന മഞ്ഞതി, തസ്മിമ്പി ന മഞ്ഞതി, തതോപി ന മഞ്ഞതി, തം മേതി ന മഞ്ഞതി…പേ… മനം ന മഞ്ഞതി, മനസ്മിം ന മഞ്ഞതി, മനതോ ന മഞ്ഞതി, മനോ മേതി ന മഞ്ഞതി. ധമ്മേ ന മഞ്ഞതി, ധമ്മേസു ന മഞ്ഞതി, ധമ്മതോ ന മഞ്ഞതി, ധമ്മാ മേതി ന മഞ്ഞതി. മനോവിഞ്ഞാണം ന മഞ്ഞതി, മനോവിഞ്ഞാണസ്മിം ന മഞ്ഞതി, മനോവിഞ്ഞാണതോ ന മഞ്ഞതി, മനോവിഞ്ഞാണം മേതി ന മഞ്ഞതി. മനോസമ്ഫസ്സം ന മഞ്ഞതി, മനോസമ്ഫസ്സസ്മിം ന മഞ്ഞതി, മനോസമ്ഫസ്സതോ ന മഞ്ഞതി, മനോസമ്ഫസ്സോ മേതി ന മഞ്ഞതി. യമ്പിദം മനോസമ്ഫസ്സപച്ചയാ ഉപ്പജ്ജതി വേദയിതം സുഖം വാ ദുക്ഖം വാ അദുക്ഖമസുഖം വാ തമ്പി ന മഞ്ഞതി, തസ്മിമ്പി ന മഞ്ഞതി, തതോപി ന മഞ്ഞതി, തം മേതി ന മഞ്ഞതി. സബ്ബം ന മഞ്ഞതി, സബ്ബസ്മിം ന മഞ്ഞതി, സബ്ബതോ ന മഞ്ഞതി, സബ്ബം മേതി ന മഞ്ഞതി. സോ ഏവം അമഞ്ഞമാനോ ന ച കിഞ്ചി ലോകേ ഉപാദിയതി. അനുപാദിയം ന പരിതസ്സതി. അപരിതസ്സം പച്ചത്തഞ്ഞേവ പരിനിബ്ബായതി. ‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാ’തി പജാനാതി. അയം ഖോ സാ, ഭിക്ഖവേ, സബ്ബമഞ്ഞിതസമുഗ്ഘാതസാരുപ്പാ പടിപദാ’’തി. അട്ഠമം.