൮. ആദിത്തപരിയായസുത്തം

൨൩൫. ‘‘ആദിത്തപരിയായം വോ, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മപരിയായം ദേസേസ്സാമി. തം സുണാഥ. കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, ആദിത്തപരിയായോ, ധമ്മപരിയായോ? വരം, ഭിക്ഖവേ, തത്തായ അയോസലാകായ ആദിത്തായ സമ്പജ്ജലിതായ സജോതിഭൂതായ [സഞ്ജോതിഭൂതായ (സ്യാ. കം.)] ചക്ഖുന്ദ്രിയം സമ്പലിമട്ഠം, ന ത്വേവ ചക്ഖുവിഞ്ഞേയ്യേസു രൂപേസു അനുബ്യഞ്ജനസോ നിമിത്തഗ്ഗാഹോ. നിമിത്തസ്സാദഗഥിതം [നിമിത്തസ്സാദഗധിതം (സ്യാ. കം. ക.) മ. നി. ൩.൩൧൬-൩൧൭] വാ, ഭിക്ഖവേ, വിഞ്ഞാണം തിട്ഠമാനം തിട്ഠേയ്യ, അനുബ്യഞ്ജനസ്സാദഗഥിതം വാ തസ്മിഞ്ചേ സമയേ കാലം കരേയ്യ, ഠാനമേതം വിജ്ജതി, യം ദ്വിന്നം ഗതീനം അഞ്ഞതരം ഗതിം ഗച്ഛേയ്യ – നിരയം വാ, തിരച്ഛാനയോനിം വാ. ഇമം ഖ്വാഹം, ഭിക്ഖവേ, ആദീനവം ദിസ്വാ ഏവം വദാമി.

‘‘വരം, ഭിക്ഖവേ, തിണ്ഹേന അയോസങ്കുനാ ആദിത്തേന സമ്പജ്ജലിതേന സജോതിഭൂതേന സോതിന്ദ്രിയം സമ്പലിമട്ഠം, ന ത്വേവ സോതവിഞ്ഞേയ്യേസു സദ്ദേസു അനുബ്യഞ്ജനസോ നിമിത്തഗ്ഗാഹോ. നിമിത്തസ്സാദഗഥിതം വാ, ഭിക്ഖവേ, വിഞ്ഞാണം തിട്ഠമാനം തിട്ഠേയ്യ, അനുബ്യഞ്ജനസ്സാദഗഥിതം വാ തസ്മിഞ്ചേ സമയേ കാലങ്കരേയ്യ, ഠാനമേതം വിജ്ജതി, യം ദ്വിന്നം ഗതീനം അഞ്ഞതരം ഗതിം ഗച്ഛേയ്യ – നിരയം വാ തിരച്ഛാനയോനിം വാ. ഇമം ഖ്വാഹം, ഭിക്ഖവേ, ആദീനവം ദിസ്വാ ഏവം വദാമി.

‘‘വരം, ഭിക്ഖവേ, തിണ്ഹേന നഖച്ഛേദനേന ആദിത്തേന സമ്പജ്ജലിതേന സജോതിഭൂതേന ഘാനിന്ദ്രിയം സമ്പലിമട്ഠം, ന ത്വേവ ഘാനവിഞ്ഞേയ്യേസു ഗന്ധേസു അനുബ്യഞ്ജനസോ നിമിത്തഗ്ഗാഹോ. നിമിത്തസ്സാദഗഥിതം വാ, ഭിക്ഖവേ, വിഞ്ഞാണം തിട്ഠമാനം തിട്ഠേയ്യ, അനുബ്യഞ്ജനസ്സാദഗഥിതം വാ തസ്മിഞ്ചേ സമയേ കാലം കരേയ്യ. ഠാനമേതം വിജ്ജതി, യം ദ്വിന്നം ഗതീനം അഞ്ഞതരം ഗതിം ഗച്ഛേയ്യ – നിരയം വാ തിരച്ഛാനയോനിം വാ. ഇമം ഖ്വാഹം, ഭിക്ഖവേ, ആദീനവം ദിസ്വാ ഏവം വദാമി.

‘‘വരം, ഭിക്ഖവേ, തിണ്ഹേന ഖുരേന ആദിത്തേന സമ്പജ്ജലിതേന സജോതിഭൂതേന ജിവ്ഹിന്ദ്രിയം സമ്പലിമട്ഠം, ന ത്വേവ ജിവ്ഹാവിഞ്ഞേയ്യേസു രസേസു അനുബ്യഞ്ജനസോ നിമിത്തഗ്ഗാഹോ. നിമിത്തസ്സാദഗഥിതം വാ, ഭിക്ഖവേ, വിഞ്ഞാണം തിട്ഠമാനം തിട്ഠേയ്യ, അനുബ്യഞ്ജനസ്സാദഗഥിതം വാ തസ്മിഞ്ചേ സമയേ കാലം കരേയ്യ. ഠാനമേതം വിജ്ജതി, യം ദ്വിന്നം ഗതീനം അഞ്ഞതരം ഗതിം ഗച്ഛേയ്യ – നിരയം വാ തിരച്ഛാനയോനിം വാ. ഇമം ഖ്വാഹം, ഭിക്ഖവേ, ആദീനവം ദിസ്വാ ഏവം വദാമി.

‘‘വരം, ഭിക്ഖവേ, തിണ്ഹായ സത്തിയാ ആദിത്തായ സമ്പജ്ജലിതായ സജോതിഭൂതായ കായിന്ദ്രിയം സമ്പലിമട്ഠം, ന ത്വേവ കായവിഞ്ഞേയ്യേസു ഫോട്ഠബ്ബേസു അനുബ്യഞ്ജനസോ നിമിത്തഗ്ഗാഹോ. നിമിത്തസ്സാദഗഥിതം വാ, ഭിക്ഖവേ, വിഞ്ഞാണം തിട്ഠമാനം തിട്ഠേയ്യ, അനുബ്യഞ്ജനസ്സാദഗഥിതം വാ തസ്മിഞ്ചേ സമയേ കാലം കരേയ്യ. ഠാനമേതം വിജ്ജതി, യം ദ്വിന്നം ഗതീനം അഞ്ഞതരം ഗതിം ഗച്ഛേയ്യ – നിരയം വാ തിരച്ഛാനയോനിം വാ. ഇമം ഖ്വാഹം, ഭിക്ഖവേ, ആദീനവം ദിസ്വാ ഏവം വദാമി.

‘‘വരം, ഭിക്ഖവേ, സോത്തം. സോത്തം ഖോ പനാഹം, ഭിക്ഖവേ, വഞ്ഝം ജീവിതാനം വദാമി, അഫലം ജീവിതാനം വദാമി, മോമൂഹം ജീവിതാനം വദാമി, ന ത്വേവ തഥാരൂപേ വിതക്കേ വിതക്കേയ്യ യഥാരൂപാനം വിതക്കാനം വസം ഗതോ സങ്ഘം ഭിന്ദേയ്യ. ഇമം ഖ്വാഹം, ഭിക്ഖവേ, വഞ്ഝം ജീവിതാനം ആദീനവം ദിസ്വാ ഏവം വദാമി.

‘‘തത്ഥ, ഭിക്ഖവേ, സുതവാ അരിയസാവകോ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖതി – ‘തിട്ഠതു താവ തത്തായ അയോസലാകായ ആദിത്തായ സമ്പജ്ജലിതായ സജോതിഭൂതായ ചക്ഖുന്ദ്രിയം സമ്പലിമട്ഠം. ഹന്ദാഹം ഇദമേവ മനസി കരോമി – ഇതി ചക്ഖു അനിച്ചം, രൂപാ അനിച്ചാ, ചക്ഖുവിഞ്ഞാണം അനിച്ചം, ചക്ഖുസമ്ഫസ്സോ അനിച്ചോ, യമ്പിദം ചക്ഖുസമ്ഫസ്സപച്ചയാ ഉപ്പജ്ജതി വേദയിതം സുഖം വാ ദുക്ഖം വാ അദുക്ഖമസുഖം വാ തമ്പി അനിച്ചം’’’ [അനിച്ച’’ന്തി (?)].

‘‘തിട്ഠതു താവ തിണ്ഹേന അയോസങ്കുനാ ആദിത്തേന സമ്പജ്ജലിതേന സജോതിഭൂതേന സോതിന്ദ്രിയം സമ്പലിമട്ഠം. ഹന്ദാഹം ഇദമേവ മനസി കരോമി – ഇതി സോതം അനിച്ചം, സദ്ദാ അനിച്ചാ, സോതവിഞ്ഞാണം അനിച്ചം, സോതസമ്ഫസ്സോ അനിച്ചോ, യമ്പിദം സോതസമ്ഫസ്സപച്ചയാ ഉപ്പജ്ജതി വേദയിതം സുഖം വാ ദുക്ഖം വാ അദുക്ഖമസുഖം വാ തമ്പി അനിച്ചം.

‘‘തിട്ഠതു താവ തിണ്ഹേന നഖച്ഛേദനേന ആദിത്തേന സമ്പജ്ജലിതേന സജോതിഭൂതേന ഘാനിന്ദ്രിയം സമ്പലിമട്ഠം. ഹന്ദാഹം ഇദമേവ മനസി കരോമി – ഇതി ഘാനം അനിച്ചം, ഗന്ധാ അനിച്ചാ, ഘാനവിഞ്ഞാണം അനിച്ചം, ഘാനസമ്ഫസ്സോ അനിച്ചോ, യമ്പിദം ഘാനസമ്ഫസ്സപച്ചയാ ഉപ്പജ്ജതി വേദയിതം…പേ… തമ്പി അനിച്ചം.

‘‘തിട്ഠതു താവ തിണ്ഹേന ഖുരേന ആദിത്തേന സമ്പജ്ജലിതേന സജോതിഭൂതേന ജിവ്ഹിന്ദ്രിയം സമ്പലിമട്ഠം. ഹന്ദാഹം ഇദമേവ മനസി കരോമി – ഇതി ജിവ്ഹാ അനിച്ചാ, രസാ അനിച്ചാ, ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണം അനിച്ചം, ജിവ്ഹാസമ്ഫസ്സോ അനിച്ചോ, യമ്പിദം ജിവ്ഹാസമ്ഫസ്സപച്ചയാ ഉപ്പജ്ജതി…പേ… തമ്പി അനിച്ചം.

‘‘തിട്ഠതു താവ തിണ്ഹായ സത്തിയാ ആദിത്തായ സമ്പജ്ജലിതായ സജോതിഭൂതായ കായിന്ദ്രിയം സമ്പലിമട്ഠം. ഹന്ദാഹം ഇദമേവ മനസി കരോമി – ഇതി കായോ അനിച്ചോ, ഫോട്ഠബ്ബാ അനിച്ചാ, കായവിഞ്ഞാണം അനിച്ചം, കായസമ്ഫസ്സോ അനിച്ചോ, യമ്പിദം കായസമ്ഫസ്സപച്ചയാ ഉപ്പജ്ജതി വേദയിതം…പേ… തമ്പി അനിച്ചം.

‘‘തിട്ഠതു താവ സോത്തം. ഹന്ദാഹം ഇദമേവ മനസി കരോമി – ഇതി മനോ അനിച്ചോ, ധമ്മാ അനിച്ചാ, മനോവിഞ്ഞാണം അനിച്ചം, മനോസമ്ഫസ്സോ അനിച്ചോ, യമ്പിദം മനോസമ്ഫസ്സപച്ചയാ ഉപ്പജ്ജതി വേദയിതം സുഖം വാ ദുക്ഖം വാ അദുക്ഖമസുഖം വാ തമ്പി അനിച്ചം’’.

‘‘ഏവം പസ്സം, ഭിക്ഖവേ, സുതവാ അരിയസാവകോ ചക്ഖുസ്മിമ്പി നിബ്ബിന്ദതി, രൂപേസുപി നിബ്ബിന്ദതി, ചക്ഖുവിഞ്ഞാണേപി നിബ്ബിന്ദതി, ചക്ഖുസമ്ഫസ്സേപി നിബ്ബിന്ദതി…പേ… യമ്പിദം മനോസമ്ഫസ്സപച്ചയാ ഉപ്പജ്ജതി വേദയിതം സുഖം വാ ദുക്ഖം വാ അദുക്ഖമസുഖം വാ തസ്മിമ്പി നിബ്ബിന്ദതി. നിബ്ബിന്ദം വിരജ്ജതി; വിരാഗാ വിമുച്ചതി; വിമുത്തസ്മിം വിമുത്തമിതി ഞാണം ഹോതി. ‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാ’തി പജാനാതി. അയം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ആദിത്തപരിയായോ, ധമ്മപരിയായോ’’തി. അട്ഠമം.